علامت تعجب

! نشان‌گذاری
علامت تعجب
آپاستروف ( ’ ' ) پرانتزها (( )، [ ]، { }، < >) دونقطه ( : ) ویرگول ( , ) خط فاصله ( ‒، –، —، ― ) سه نقطه ( …, ... ) علامت تعجب ( ! ) نقطه ( . ) گیومه ( « » ) خط فاصله ( -, ‐ ) علامت سوال ( ? ) علامت نقل‌قول ( ‘ ’, “ ” ) نقطه ویرگول ( ; ) خط مورب ( / ) solidus ( ⁄ ) جداکنندگان کلمات فاصله‌ها ( ) ( ) ( ) ( ) (␠) (␢) (␣) interpunct ( · ) عمومی ampersand ( & ) ات ساین ( @ ) علامت ستاره ( * ) خط اریب وارو ( \ ) بولت ( • ) caret ( ^ ) واحد پول عمومی: ( ¤ ) ویژه: بات, ¢, $, €, ₭, £, ₦, ¥, ₩, ₪ daggers ( †, ‡ ) درجه ( ° ) علامت تعجب برعکس ( ¡ ) علامت سوال برعکس ( ¿ ) نماد عدد/پوند ( # ) numero sign ( № ) ordinal indicator (º, ª) درصد ( %, ‰, ‱ ) pilcrow ( ¶ ) پریم ( ′ ) بند ( § ) tilde/swung dash ( ~ ) umlaut/diaeresis ( ¨ ) underscore/understrike ( _ ) عمودی/پایپ/خط شکسته ( |, ¦ نشان‌های بی‌استفاده asterism ( ⁂ ) index/fist ( ☞ ) therefore sign ( ∴ ) because sign ( ∵ ) interrobang ( ‽ ) irony mark ( ⸮ ) lozenge ( ◊ ) reference mark ( ※ )

علامت تعجب یک نشانهٔ نوشتاری است. که معمولاً برای ابراز احساسات قوی یا شدت زیاد بکار می‌رود و معمولاً پایان جمله را نشان می‌دهد. جمله‌ای که آخرش علامت تعجب است یا یک حرف ندا («جون!»، «آخ!») یا یک فرمان («ایست!») و یا حیرت را نشان می‌دهد («روی زمین جای پای یک پاگندهٔ غول‌آسا بود!»).

در اصطلاحات برنامه‌نویسی رایانه، علامت تعجب «بنگ» نیز خوانده می‌شود.

علامت‌های تعجب ممکن است برای تأکید بیشتر تکرار شوند («معرکه‌است!!!»)، ولی این رویه در نوشتار رسمی غیرقابل‌قبول است.

تاریخچه

علامت تعجب برای نخستین بار در ۱۴۰۰ به چاپ انگلیسی معرفی شد، و تا میانهٔ دههٔ ۱۶۰۰ به عنوان «علامت ستایش» شناخته می‌شد. در درست‌نگاری آلمانی، این علامت برای نخستین بار در انجیل لوتر در ۱۷۹۷ ظاهر شد.

علامت تعجب تا پیش از دههٔ ۱۹۷۰ در ماشین‌های تایپ دستی استاندارد گنجانده نشده بود. به جای آن باید یک نقطه (نشانهٔ نوشتاری) تایپ می‌کردید، با یک پس‌فاصله برمی‌گشتید و یک آپوستروف تایپ می‌کردید.

هشدارها

علامات هشدار اغلب یک علامت تعجب درون قابی مثلثی است

علامات تعجب برای جلب توجه به هشدارهای خطر، و مسائل پیش‌بینی نشده بکار می‌رود. این علامت‌ها در محیط‌های پرخطر و تجهیزات بالقوه خطرناک معمول هستند. یک نوع معمول این هشدار یک مثلث زرد با یک علامت تعجب است، ولی مثلث سفید با حاشیهٔ قرمز در علامت‌های خطر اروپایی معمول هستند.

زبان‌های طبیعی

برای فاصله‌گذاری پس از علامت تعجب، بخش مربوطه را در نقطه ببینید.

تبلیغات و ادبیات انگلیسی

استفادهٔ مکرر از علامت تعجب در نوشتار در تبلیغات رایج است. برخی نام‌های تجاری علامت تعجب دارند (مثال: موتور جستجوی یاهو و مسابقهٔ تلویزیونی جپاردی!. عنوان چندین کمدی موزیکال مانند اوکلاهوما! و اوه! کلکته! نیز علامت تعجب دارد.

استفادهٔ بیش از حد از علامت تعجب معمولاً نشانگر نویسندگی ضعیف است، زیرا معمولاً خواننده را منحرف می‌کند و از ارزش علامت را می‌کاهد. برخی نویسندگان، مانند تام ولف آمریکایی، هرچند، به استفادهٔ آزاد و بی‌شرمانه از علامت تعجب معروفند.

نام اماکن

شهر انگلیسی وستوارد هو!، نامیده شده پس از رمان چارلز کینگزلی، تنها نام مکانی در پادشاهی متحده است که رسماً علامت تعجب دارد. شهری در کبک به نام سن-لویی-دو-ها! ها! وجود دارد که به طور رسمی در نامش دو علامت تعجب دارد

زبان‌های شرقی

علامت تعجب همچنین در عربی، عبری، چینی، کره‌ای و ژاپنی (که از خط لاتین استفاده نمی‌کند) بکار می‌رود.

فرانسوی

در فرانسوی علامت تعجب برای نشانه‌گذاری دستور یا تقاضا بکار می‌رود: viens ici! (فارسی: «بیا اینجا»). مانند علامت سؤال (؟)، دونقطه (:) و semi-colon (;)، قبل از علامت تعجب یک فاصله می‌گذارند.

آلمانی

در آلمانی، علامت تعجب چندین استفاده‌ٔ خاص دارد که برایشان انگلیسی اشکال دیگری از نقطه‌گذاری را بکار می‌برد:

• در قسمت سلام نامه که در انگلیسی آخرش ویرگول می‌گذارند: Lieber Hans! (انگلیسی: «Dear Hans,») در این صورت نخستین واژهٔ خط بعدی با یک حرف بزرگ شروع می‌شود. هرچند، استفاده از ویرگول، ماند انگلیسی، قابل‌قبول‌تر و رایج‌تر است.
• در علامات، نه فقط علامات خطر که در پایین شرح داد می‌شوند، علامت تعجب برای تأکید محتوای علامت بکار می‌رود: Betreten verboten! (فارسی: «ورود غیرمجاز ممنوع!»)
• در پایان یک جملهٔ امری: Ruf mich morgen an! (فارسی: «فردا با من تماس بگیر!»)

اسپانیایی

در زبان اسپانیایی، جمله یا clauseی که آخرش علامت تعجب است همچنین باید با یک علامت تعجب وارونه شروع شود (این در مورد علامت سؤال‌هم صدق می‌کند):

¿Estás loco? ¡Casi la mataste! (فارسی: «دیوونه شدی؟ داشتی می‌کشتیش!»)

برای مکاتبات غیررسمی، هرچند، استفاده از علامت تعجب و سؤال وارونه کم کمتر رایج است.

به عنوان یک حرف

در زبان‌های خویسان، و در الفبای آواشناسی بین‌المللی، علامت تعجب به عنوان یک حرف برای نشان دادن آوای تقه‌ای پس‌لثوی (که در رسم‌الخط زولو با q نشان داده می‌شود) بکار می‌رود. در یونیکد، این حرف به طور صحیح U+۰۱C3 (ǃ) و از نماد نقطه‌گذاری معمولی U+۰۰۲۱ (!) تمیز داده می‌شود تا نرم‌افزارها بتوانند بی‌مشکل مرز بین دو واژه را تشخیص دهند.

آوانگاری

علامت تعجب گاهی به عنوان نشانهٔ آوانگاری برای نمایش اینکه یک مصوت دفعی است بکار می‌رود. این بیشتر توسط آپوستروف، یا نماد ایست نایی بالانویس شده (ˀ) نمایش داده می‌شود.

علامت تعجب

نوشتار اصلی: تعجب‎

یک نشانهٔ نقطه گذاری در انگلیسی وجود دارد که کار علامت سؤال و علامت تعجب را ترکیب می‌کند. که شبیه برروی‌هم‌افتادهٔ آن دو نماد («‽») است ولی توالی «!؟» بیشتر بکار برده می‌شود.

کنایه

در نوشتار و اغلب زیرنویس‌ها، به خصوص در انگلیسی بریتانیایی، یک نشانهٔ (!) (یک علامت تعجب داخل پرانتز تلویحاً اشاره دارد که شخصی به طور واضح اظهار نظر کنایی کرده‌است مثل: «وای یه کنایه‌سنج. عجب اختراع مفیدی(!)»

کاربرد در حوزه‌های گوناگون

ریاضی

در ریاضی این علامت عمل فاکتوریل را نشان می‌دهد. عبارت $n!$ یعنی «حاصلضرب اعداد صحیح از ۱ تا $n$». مثلا $4!$ (بخوانید چهار فاکتوریل) می‌شود ۴ × ۳ × ۲ × ۱ = ۲۴.

رایانه

در کاربرد رایانه، علامت تعجب با کاراکتر ۳۳ اسکی (۲۱ در هگزادسیمال تظابق دارد. برای همین در یونی‌کد در U+۰۰۲۱ یافت می‌شود. علامت تعجب وارو. نه در ISO-۸۸۵۹-۱, ۹ و ۱۵ در مکان ۱۶۱ (A1_HEX) و برای همین هم در یونیکد در U+۰۰A1 است.

زبان‌های رایانه‌ای متعددی از «!» برای معناهای مختلفی استفاده می‌کنند، که مهم‌ترینشان نفی منطقی است؛ برای مثال A != B یعنی «A برابر B نیست، و!A یعنی «نفی منطقی A» (که همچنین «not A» هم خوانده می‌شود. در این زمینه، نام علامت تعجب بنگ است؛ برنامه‌نویسان دیگر آن را shriek (جیغ) یا screech (جیغ ترمز) می‌خوانند. از آن‌جایی که در آمریکا اختراع شده‌است، ادعا می‌شود که بنگ از یونیکس و جیغ از استانقورد یا ام‌آی‌تی می‌آید. با وجود این، shriek در لغت‌نامه‌های آکسفورد از دههٔ ۱۸۶۰ به بعد یافت می‌شود. همچنین بنگ در حروف‌چینییا چاپ استفاده می‌شد بنابراین وقتی به طور شفاهای متنی را هجی می‌کنند علامت تعجب می‌تواند «screamer یا بنگ» گفته شوند. علامت تعجب در زبان برنامه‌نویسی بیسیک بی‌بی‌سی (و بی‌سی‌پی‌ال pling خوانده می‌شود و برای اشاره به یک کلمهٔ ۳۲-بیتی به کار می‌رود.

پلینگ‌ها همچنین در RISC OS از شرکت آکورن برای اشاره به یک «appfolder (پوشهٔ برنامه)» به کار می‌روند: پوشه‌ای که وقتی روی آن دابل کلیک بکنید پروندهٔ برنامه‌ای را به نام!Run که درونش است، اجرا می‌کند. بقیهٔ پرونده‌ها در appfolder عموماً حاوی منابعی هستند که برنامه نیاز دارد تا اجرا شود. appfolder می‌تواند با نگه‌داشتن دکمهٔ شیفت و دابل کلیک مشاهده شود. به علاوه، فایل‌های منبعی خص دیگر مانند!Boot (زمانی اجرا می‌شود که برنامه‌ای که شامل این پرونده‌است به دید مدیر پرونده برسد) و!Sprietes (آیکونی است که تعاریف آیکون‌ها را در بر دارد و زمانی بارگذاری می‌شود که!Boot پیدا نشود) هم با یک پلینگ شروع می‌شوند.

سامانه‌های پشت الکترونیکی هم از علامت تعجب به عنوان یک کاراکتر جدا ساز بین نام‌های میزبان‌ها برای اطلاعات مسیریابی استفاده می‌کنند که معمولاً بدان «نشان‌گذاری مسیر بنگی» اطلاق می‌شود.

در پروتوکل آی‌آرسی، لقب کاربر و آیدنت در هاست‌مسکی که کارگزار به او اختصاص داده‌است، توسط یک علامت تعجب از هم جدا می‌شوند.

در الفبای رمزی نخبگان نسخهٔ ۳، «!» قبل از یک حرف استفاده می‌شود تا بیان کند که نخبه از وارد شدن در حوزهٔ عنوان مذکور خودداری می‌کند. ولی در بعضی موارد معنای دیگری دارد، مثل G! که یعنی نخبهٔ بدون هیچ قابلیتی. !d یعنی بدون هیچ لباسی، و P! اشاره دارد به این که به نخبهٔ مذکور اجازهٔ استفاده از پرل داده نمی‌شود، و الخ. البته همهٔ این‌ها دارای مقداری معنی ضمنی منفی هستند.

وقتی برنامه‌های کامپیوتر پیغام‌هایی نمایش می‌دهند که به کاربر هشدار می‌دهد، ممکن است یک علامت تعجب در کنارش نمایش داده شود تا خاطرنشان کند که پیغام مهم است و باید خوانده شود. این اغلب هنگامی اتفاق می‌افتد که یک خطا اتفاق بیافتد، یا از کاربر برای عملیات خطرناک مانند حذف داده‌ها رضایت گرفته شود.

در شل یونیکس و اسکریپت‌نویسی پرل، «!» معمولاً پس از یک «#» در خط اول اسکریپت درج می‌شود تا به سیستم‌عامل بگوید که از چه برنامه‌ای برای اجرای اسکریپت استفاده کند. به این معمولاً «هش‌بنگ» یا «شیبنگ» می‌گویند.

منابع

• Wikipedia contributors، «Exclamation mark،» Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Exclamation_mark&oldid=207830251