درگاه:زیست‌شناسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
صفحه اصلی   رده‌ها و موضوعات   درگاه‌ها و پروژه‌ها

درگاه زیست‌شناسی

Sciences exactes.svg دانش: P history-lightblue.png تاریخ   P philosophy.png فلسفه   Racine carrée bleue.svg ریاضیات   Blue morpho butterfly.jpg زیست‌شناسی   Gnome-applications-science.svg شیمی   Logo physics.svg فیزیک   Psi2.svg روان‌شناسی   Terrestrial globe.svg جغرافیا   Nuvola apps display.png فناوری   Celestia.png اخترشناسی  


Blue morpho butterfly.jpg

زیست‌شناسی دانش شناخت موجودات زنده‌است. این دانش به بررسی ویژگی‌ها و رفتار سازواره‌ها، چگونگی پیدایش گونه‌ها و افراد، و نیز به بررسی برهم‌کنش جانداران با یکدیگر و محیط پیرامونشان می‌پردازد. زیست‌شناسی شامل طیف گسترده‌ای از رشته‌های علمی مستقل است. از مهم‌ترین رشته‌های زیست‌شناسی، فیزیولوژی، کالبدشناسی، بوم‌شناسی، زیست‌شناسی مولکولی و سلولی، زیست‌شیمی، ژنتیک و زیست‌شناسی تکاملی هستند. در زیست‌شناسی رشد و نمو اندام جانداران نیز مورد مطالعه قرار می‌گیرد. زیست‌شناسی سیستم‌های زیست‌شناختی را بر اساس اصول و مفاهیمی چون جامعیت، تکامل، تنوع، تسلسل، هم‌ایستایی و کنش و واکنش‌ها توصیف می‌کند.

نوشتار برگزیده

Killerwhales jumping.jpg

نهنگ قاتل، که به نام اُرکا نیز شناخته می‌شود، جانوری آبزی‌است که به خانوادهٔ دلفین‌های اقیانوسی تعلق دارد و بزرگ‌ترین جاندار در میان دلفین‌سانان است. نهنگ‌های قاتل در اقیانوس‌های سراسر جهان، از دریاهای قطبی گرفته تا دریاهای گرمسیری، یافت می‌شوند. آن‌ها طعمه‌های گوناگونی را به‌عنوان غذا اختیار می‌کنند، با این حال بعضی گروه‌ها تنها به دنبال یک طعمه می‌روند. بعضی تنها از ماهیان تغذیه می‌کنند و برخی دیگر به گله‌های پستانداران دریایی، مانند فک، شیر دریایی، گراز دریایی و حتی نهنگ‌ها نیز حمله می‌کنند. نهنگ‌های قاتل در بالای هرم غذایی هستند، دشمنان طبیعی ندارند و گاه کوسه‌های بزرگ را نیز طعمه خود می‌کنند.

نهنگ‌های قاتل بسیار اجتماعی‌اند؛ بعضی دسته‌های آن‌ها دارای خانواده‌های مادرنهاد هستند که پایدارترین خانواده‌های این‌چنینی در میان همهٔ جانوران را تشکیل می‌دهند. روش‌های شکار پیچیده و صداهای تولیدیشان، که اغلب منحصر به یک دسته‌اند و نسل‌به‌نسل منتقل می‌شوند، به عنوان گونه‌ای از فرهنگ شناخته می‌شوند. در حال حاضر اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست وضعیت بقای نهنگ قاتل را در حالت اطلاعات ناکافی طبقه‌بندی کرده‌است چرا که این احتمال وجود دارد که یک زیرگونه یا بیشتر از این جاندار، خود گونه‌هایی جدا باشند. بعضی جمعیت‌های محلی این گونه در برخی مناطق به دلایلی مانند نابودی طعمه‌ها، از میان رفتن قلمرو، آلودگی آب و یا برخورد با ماهیگیران به‌عنوان گونهٔ تهدیدشده یا در معرض خطر در نظر گرفته می‌شوند.

نهنگ‌های قاتل به عنوان خطری برای انسان دیده نمی‌شوند، با این حال گزارش‌هایی از زخمی یا کشته‌شدن تربیت‌کنندگان نهنگ‌های قاتل در اسارت و در پارک‌های نمایشی پستانداران دریایی منتشر شده‌است. این جانوران نقش مهمی در فرهنگ و باورهای مردم بومی مناطقی از جهان دارند و به آن‌ها هم به عنوان روح انسان‌ها و هم کشتارگرانی بی‌رحم نگریسته می‌شود.
بیشتر...

زندگی‌نامهٔ برگزیده

Charles Darwin by G. Richmond.jpg

چارلز داروین زیست‌شناس بریتانیایی و نظریه پرداز نظریه تکامل زیست‌شناختی است. چارلز داروین در ۱۲ فوریه ۱۸۰۹ در خانواده پزشکی ثروتمند اهل شروزبری در ناحیه شراپشایر در انگلستان زاده شد.

وقتی داروین هشت سال داشت مادرش درگذشت. یک سال بعد او را برای تحصیل به مدرسه شبانه‌روزی در شهر همسایه فرستادند. در ۱۸۲۵ پس از صرف یک سال کارآموزی در کنار پدرش برای تحصیل پزشکی به دانشگاه ادینبرو رفت. اما خشونت عملیات جراحی باعث شد که از پزشکی بیزار شود و در عوض نزد یک برده سیاهپوست آزاد شده به نام جان ادمونستن به آموختن تاکسیدرمی مشغول شود. داروین شیفته داستان‌هایی بود که ادمونستن از جنگل‌های بارانی آمریکای جنوبی برایش تعریف می‌کرد.پس از دانش‌آموختگی، داروین و همکلاسی‌هایش تصمیم گرفتند که برای مطالعه تاریخ طبیعی مناطق گرمسیر به جزایر مادیرا سفر کنند.

نوشتارهای برگزیده

نگارهٔ برگزیده

Total internal reflection of Chelonia mydas.jpg

لاک‌پشت‌ها خزندگانی هستند از راسته سنگ‌پشت‌سانان.بیشتر بدن لاک‌پشت‌ها به‌وسیله یک استخوان یا صدف غضروفی حفاظت شده‌است. لاکپشت‌های نخستین دندان داشتند و نمی‌توانستند سر خود را جمع کنند.اکثر لاکپشت‌ها ۵ انگشت دارند. تعداد کمی از گونه‌ها شامل لاکپشت باکس آمریکایی از گونهٔ کرولینا ۴ انگشت در دست‌ها و پاها دارد و بعضی گونه‌های ۳ انگشتی، استثناء هستند.لاکپشت‌ها بینایی و حس بویایی خوبی دارند. همچنین شنیدن و حس لامسه، هر دو در لاکپشت‌ها در سطح خوبی قرار دارد و حتی لاک آنها هم دارای عصب است.

گفتاورد

«اگر یکی یا دو تا از برادرانم به رودخانه می‌افتادند، شاید زندگی‌ام را برای نجات آن‌ها به خطر نمی‌انداختم؛ امّا اگر بیش از دو تا از برادرانم داشتند غرق می‌شدند؛ احتمالا سعی می‌کردم به قیمت به خطر انداختن زندگی‌ام آن‌ها را نجات دهم.»

جان هالدین، در تبیین مفهوم شایستگی فراگیر

آیا می‌دانید

Rattus norvegicus 1.jpg

آیا می‌دانید...

  • ... یک انسان ۸ ثانیه بعد از قطع گردن هنوز به هوش است.
  • ... با دویدن می‌توان مسافر زمان بود و کسری از ثانیه از دیگران بیشتر عمر کرد؟!
  • ... برای تولید ۱ لیتر بنزین ۲۳٫۵ تن گیاه در گذشته مدفون شده‌است.
  • ... هر ۱ دقیقه نسل یک موجود زنده منقرض می‌شود.
  • ... گوش و بینی در تمام طول عمر رشد می‌کنند.
  • ... آب دریا بهترین ماسک صورت است.
  • ... بینی انسان قادر به تشخیص ۱۰٫۰۰۰ نوع بوی مختلف است.
  • ... غیرممکن است که بتوانید با چشم باز عطسه کنید.
  • ... در یک سانتی متر مربع پوست انسان ۱۲ متر عصب و ۴ متر رگ و مویرگ وجود دارد.
  • ... موشهای صحرایی (در نگاره) سالانه یک سوم منابع و ذخایر غذایی جهان را نابود می‌سازند؟