جلال‌الدین تهرانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جلال الدین تهرانی
ریاست شورای سلطنت
پادشاه محمدرضا شاه پهلوی
سناتور انتصابی از تهران
مشغول به کار
۱۴ مهر ۱۳۴۲ – ۱۲ مهر ۱۳۴۶
سناتور انتصابی از آذربایجان
مشغول به کار
۳ فروردین ۱۳۳۹ – ۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰
مشغول به کار
مهر ۱۳۳۷ – ۲۷ اسفند ۱۳۳۸
وزیر مختار ایران در بلژیک
مشغول به کار
بهمن ۱۳۳۲ – ۱۳۳۶
پس از شمس‌الدین امیرعلایی
پیش از حسین زمان‌زادهٔ شهریار
نایب تولیت آستان قدس رضوی
استاندارخراسان
مشغول به کار
تاریخ انتصاب
خرداد ۱۳۳۰
پس از مصطفی قلی رام
پیش از علی معتمدی
وزیر پست و تلگراف و تلفن
مشغول به کار
تاریخ انتصاب
فروردین ۱۳۲۹
نخست وزیر علی منصور
مشغول به کار
تاریخ انتصاب
۱۳۲۸
نخست وزیر محمد ساعد
وزیر مشاور
مشغول به کار
تاریخ انتصاب
۱۳۲۸
نخست وزیر محمد ساعد
مشغول به کار
تاریخ انتصاب
۱۳۲۶
نخست وزیر احمد قوام
اطلاعات شخصی
تولد سید جلال‌الدین تهرانی
۱۲۷۵ خورشیدی
تهران،
مرگ ۱۳۶۶ خورشیدی
منزل مسکونی‌اش، شانزه لیزه اقامتگاه وارن[۱]، جنوب فرانسه
ملیت  ایران
پیشه سیاستمدار
دین اسلام


سید جلال‌الدین تهرانی (زاده ۱۲۷۵ تهران - درگذشت ۱۳۶۶ پاریس) ستاره شناس، ریاضی دان، دولت‌ مرد، دانشمند و فقیه ایرانی دوران پهلوی بود. او چند بار وزیر و سناتور شد و در آستانه انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ به ریاست شورای سلطنت منصوب شد. استعفای او پس از ملاقات با خمینی در نوفل لوشاتو ضربه مهمی به نظام پادشاهی در ایران بود.

پدرش سيد علی شيخ‌الاسلام مرندی از علما و رجال دينی بود. سيد جلال مدتی در مدرسه تربيت درس خواند سپس در مدرسه سپهسالار به تحصيل علوم دينی مشغول شد. سید جلال تهرانی پس از تحصیلات مقدماتی دینی به نجوم روی‌آورد. انتشار چند شماره گاهنامه او از نخستین گام‌های عرضه علم ستاره‌شناسی به عموم در ایران است.

عرصه سیاست[ویرایش]

او در سال ۱۳۰۷ در جریان دستگیری سید حسن مدرس همراه او بود و مدتی زندانی شد. در ۱۳۲۶ در کابینه احمد قوام وزیر مشاور شد. در ۱۳۲۸ در کابینه محمد ساعد وزیر مشاور و سپس وزیر پست و تلگراف و تلفن شد. در فروردین ۱۳۲۹ در کابینه علی منصور وزیر پست و تلگراف و تلفن بود. در خرداد ۱۳۳۰ نایب التولیه آستان قدس رضوی شد. در بهمن ۱۳۳۲ وزیرمختار ایران در بلژیک و در مهر ۱۳۳۷ سناتور انتصابی از آذربایجان شد.

وی از مخالفان اصلاحات ارضی و به همین جهت با ایراد سخن رانی علیه این قانون در سالن کشاورزی خراسان از استانداری خراسان و نیابت تولیت آستان قدس رضوی استعفا کرد. در وقایع خرداد ۱۳۴۲ هم به لحاظ دوستی که با روح‌الله خمینی داشت اقدامات مؤثری در نجات وی به عمل آورد. وی در سنا با نخست‌وزیران انتخابی شاه، یعنی حسنعلی منصور و امیرعباس هویدا به مخالفت برخاست و غالباً به لوایح دولت رأی کبود می‌داد. سید جلال تهرانی تنها سناتوری بود که به لایحه مصونیت مستشاران آمریکایی (کاپیتولاسیون) که بعدآً به صورت قانون درآمد رأی مخالف داد.

پست‌های دولتی[ویرایش]

در آستانه انقلاب ایران (۱۳۵۷)[ویرایش]

در ۲۶ دی ۱۳۵۷ در جلسه شورای سلطنت که در حضور محمدرضا شاه تشکیل شد به ریاست این شورا انتخاب شد. دو روز پس از خروج شاه از ایران در ۲۶ دی، سید جلال‌الدین تهرانی به پاریس رفت تا با خمینی ملاقات کند. خمینی او را به شرط استعفا از شورای سلطنت پذیرفت. در دوم بهمن پس از انتشار استعفانامه با خمینی ملاقات کرد.

متن استعفای سید جلال‌الدین تهرانی:

یک شنبه ۱ بهمن ماه ۱۳۵۷ هجری شمسی مطابق با ۲۲ شهر صفرالمظفر ۱۳۹۹ هجری قمری . قبول ریاست شورای سلطنت از طرف اینجانب فقط برای حفظ مصالح مملکت و امکان تأمین آرامش اجتماعی آن بود ولی شورای سلطنت به سبب مسافرت اینجانب به پاریس که برای نیل به هدف اصلی بود تشکیل نگردید. در این فاصله اوضاع داخلی ایران سریعاً تغییر یافت به طوری که برای احترام به افکار عمومی با توجه به فتوای حضرت آیت‌الله العظمی خمینی دامت برکاته مبنی بر غیر قانونی بودن آن شورا آن را غیرقانونی دانسته کناره گیری کردیم.

از خداوند و اجداد طاهرین و ارواح مقدسه اولیای اسلامی مسئلت دارم که مملکت و دولت مسلمان ایران را در ظل عنایت حضرت امام عصر عجل الله فرجه از هر گزندی مصون داشته و استقلال وطن عزیز ما را محفوظ فرمایند.

محمدالحسینی سید جلال تهرانی

سيد جلال الدين تهراني منزل خود را در سه راه امين حضور تهران و كتابخانه و قسمتي از اشياء نجوم و تمامي اثاثيه و مجموعه بی نظیری از اجناس عتقيه خود را وقف آستان قدس رضوي كرد و برخي از ابزارآلات اخترشناسي متعلق به خود را به دانشگاه تهران اهدا نمود. از وي حدود 380 جلد نسخه خطي به جاي مانده كه وقف كتابخانه آستان قدس رضوي شده است.


مرگ[ویرایش]

او سرانجام در سن 88 سالگي در سال 1366 شمسي در منزل مسكوني‌اش واقع در شانزه ليزه اقامتگاه وارن فوت كرد. وي در زمانش فوتش فرزندي نداشت و همسرش در قيد حيات نبود. جسد سيد جلال الدين تهراني در سال 1370 (شهريور ماه) به ايران منتقل و در مهر ماه همان سال در كنار مقبره خانوادگي‌اش در حرم امام رضا (ع) حد فاصل رواق دارالحفاظ و رواق دارالسياده به خاك سپرده شد.


آثار[ویرایش]

منبع[ویرایش]