انجیل متی

برگی از انجیل (اولین آیات انجیل متی) به خط نسخ فارسی متعلق به سده چهاردهم میلادی که یکی از کهن‌ترین دست‌نوشته‌های کتاب مقدس به زبان فارسی است و نخستین دست‌نوشته فارسی می‌باشد که به کتابخانه واتیکان راه یافته است. این برگ با کلمات «[به نام] پدر و پسر و جان پاک یکی خدا» آغاز میشود.

انجیل مَتّی یکی از چهار انجیل به تصویب رسیده در عهد جدید و همچنین یکی از سه انجیل همنوا است. این انجیل شرحی از زندگی و دعوت عیسای ناصری را بیان می‌کند. این انجیل تبارنامه، زایش و دوران کودکی عیسی، دعوت و پندها و سخنان او، سفرش به اورشلیم و رویدادی که در نیایشگاه رخ داد را تشریح کرده و سرانجام به بیان مصلوب شدن و «رستاخیز» مسیح می‌پردازد. عیسای رستاخیز کرده به پیروانش مأموریت می‌دهد که به تبلیغ در میان تمامی مردمان بپردازند.

بر پایه روایت سنتی مسیحیت این کتاب توسط مَتّی یکی از دوازده حواری عیسی نگاشته شده‌است. برخی بر این باورند که این دیدگاه سنتی از میانه‌های سده دوم میلادی به بعد رایج بوده است. از سده ۱۸ میلادی به بعد، پژوهشگران به صورت فزاینده‌ای درستی دیدگاه سنتی را زیر سوال برده‌اند و امروز بیشتر بر این باورند که متی انجیلی که نامش را بر روی آن گذشته‌اند را ننوشته‌است. بیشتر پژوهندگان امروزی بر این باورند که انجیل توسط یک نویسنده مستقل مسیحی در اواخر سده یکن میلادی نوشته شده است. اجماع نظر کارشناسان عهد جدید این است که نویسنده آغازین انجیل آن را به زبان یونانی تالیف کرده است. بجز شمار اندکی از پژوهندگان، بقیه همداستانند که متی و لوقا از روایت انجیل مرقس، به علاوه نوشته فرضی Q (که شامل سخنان عیسی میشود)، به صورت منبع بهره برده‌اند. گروه اقلیت بر این نظر است که نخست متی انجیلش را نوشته و سپس مرقس انجیلش را نوشته، و سرانجام لوقا آن دو را ترکیب نموده است.

از میان چهار انجیل تصویب شده، متی به یهودیت سده اول نزدیکتر است. متی به صورت مکرر تاکید می‌کند که عیسی پیشگویی‌های عهد عتیق را بر آورده کرده است. اکثر صاحب‌نظران بر این باورند که نویسنده انجیل متی یک مسیحی از قوم یهود بوده است. نویسنده، آموزه‌های عیسی را به پنج گفتار تقسیم کرده است: ۱ - موعظه بر فراز کوه (فصلهای ۵-۷) ۲ - آموزه‌هایی پیرامون دوازده شاگرد و مأموریت آنها (فصل ۱۰) ۳ - مَثَلهایی دربارهٔ پادشاهی آسمان (فصل ۱۳) ۴ - آموزه پیرامون معنی شاگردی (فصل ۱۸) ۵ - آموزه پیرامون پایان عصر حاضر و آمدن پادشاهی آسمان (فصلهای ۲۴-۲۵- و احتمالاً وای‌های عیسی علیه فریسی‌ها و کاتبان یهودی از فصل ۲۳). برخی از محققان پیشنهاد داده‌اند که نویسنده تلاش داشته تا عیسی را به عنوان یک موسی بزرگ تر معرفی کند، و اینکه به صورت ساختاری نویسنده پنج کتاب تورات را تقلید کرده است. بقیه پژوهندگان اهمیت عدد پنج را با استدلال به این که خیلی از نوشته‌های یونانی یا یهودی پنج بخش یا فصل دارند، زیاد در نظر نمی‌گیرند.

در متی، عیسی به پطرس مسؤلیت تصدی امور را میدهد و این متن بسیار تأثیرگذار بوده است. متی تنها انجیلی است که صحبت از کلیسا میکند. عیسی با اشاره به اختیاراتش از پیروانش می‌خواهد که بخشیدن دیگران را پیشه خویش سازند. با آمیخته بودن انجيل مرقس و تاکيد آن بر کليسا، متی مورد علاقه ترين انجيل هنگامی که انجيل ها به صورت مستقل پخش می‌شدند بود.انجیل متی متن آهنگین و اغلب شاعرانه‌ای دارد و برای خوانش همگانی مناسب تر از بقيه انجيل های همنوا است. متی آموزه‌های عیسی را به صورت کامل و مرتّبی بیان میکند; موعظه بالای کوهاش به صورت گسترده‌ای، حتّی میان غیر مسیحی ها، مورد احترام بوده است؛ ولی به نظر پژوهشگر، گراهام استنتن، شیوه استفاده نامناسب این انجیل از عهد عتیق به عنوان یک مجموعه "متن اثباتی"، و بیان‌های ضد یهودی‌اش و نگاه تندش در زمینه "سزا دادن" برای خواننده دنیای امروز گیج‌کننده بوده است.

به مانند انجیل‌های همنوای دیگر ولی متفاوت از انجیل یوحنا، در متی عیسی بیشتر صحبت از" پادشاهی خدا" می‌کند تا دربارهٔ خودش، و تعلیماتش را به صورت عمده توسط مَثَلها یا گفتارهای کوتاه انجام میدهد (بر عکس انجیل یوحنا که در آن عیسی این کار را به صورت عمده توسط سخنرانی طولانی انجام میدهد). برخی از جزئیات زندگی عیسی، به‌ویژه آنها که مربوط به دوران کودکی اش هستند، را فقط انجیل متی بازگو میکند. برای نمونه آمدن سران مُغ برای گرامی‌داشت عیسای نوزاد، مهاجرت به مصر و کشتار کودکان تنها در متی یافت می‌شوند.

نگارش

نوشتار اصلی: نگارش انجیل متی

دو قطعه از متن لوقا و متی (متی فصل ۳ آيات ۷-۱۰ و لوقا فصل ۳ آيات ۷-۹). جاهايی که کلمات عيناً يکی هستند با رنگ قرمز نشان داده شده است.

بر اساس روايت سنتی مسيحيت اين کتاب توسط متی یکی از دوازده حواری عیسی نگاشته شده‌است. از قرن ۱۸ ميلادی به بعد، محققين بر پايه استدلالهایی مانند «زبانی که انجيل ابتداً به آن نوشته شده يونانی بوده و نه آرامی (زبانی که عيسی و حواريون به آن صحبت ميکردند)؛ استفاده انجيل متی از انجيل مرقس به عنوان منبع، و نبود ويژگی‌های که معمولاً در نوشته‌های شواهد عينی ديده ميشود» به صورت فزاينده‌ای صحت ديدگاه سنتی را زير سوال برده‌اند و امروز اکثراً معتقدند که متی انجيلی که اسمش را بر روی آن گذشته‌اند را ننوشته است.

اکثر محققين معاصر بر اين باورند که انجيل توسط يک نويسنده مستقل مسيحی در اواخر قرن اول ميلادی نوشته شده است. محققين مدرن پيشنهادهای متفاوتی راجع به هويت نويسنده انجيل داده‌اند: يک خاخام يا کاتب يهودی که به مسيحيت گرويده، يک يهودی يونانی، يک غير يهودی که عميقاً از مذهب يهود آگاهی دارد، عضوی از يک "مکتب" کاتبين خاص درون جامعه يهودی-مسيحی ها. اکثر محققين بر اين باورند که نويسنده يک مسيحی-يهودی بوده، و نه يک غير يهودی.

انجيل مرقس، متی و لوقا (انجيل‌های هم نظر) شامل شمار بسيار زيادی از داستان‌های مشابه، اغلب با ترتيب يکسان و حتی با کلمات عيناً يکسان. ارتباط انجيل متی با انجيل مرقس و لوقا سؤال حل نشده يی پيش روی محققين بوده و معمولاً با عنوان "مسئله انجيل‌های هم نظر" از آن ياد ميشود. ميزان بر هم پوشانی ساختار جملات و انتخاب کلمات سه انجيل معمولاً اين گونه توضيح داده ميشود که نويسنده‌های انجيل‌ها يا يکی از روی ديگری متن را کپی کرده يا هر دو از يک منبع مشترک کپی کرده‌اند. امروزه کمابیش همه پژوهندگان از سراسر دنيا روی اين به توافق رسيده اند که انجيل متی (و لوقا) از انجيل مرقس، به علاوه يک متن فرضی ديگر بنام Q که شامل سخنان عيسی است، استفاده کرده‌اند. گروه اقليت بر اين نظر هستند که متی اول بود، لوقا متن متی را گسترش داد و مرقس متن لوقا و متی را مخلوط کرده است. برای گروه اکثريت، متن Q توضيح دهنده آنچه متی و لوقا با هم در اشتراک دارند - بعضی وقتها حتی کلمه به کلمه يکسان- ولی در انجيل مرقس وجود ندارد. مثلاً سه وسوسه عيسی توسط شيطان، دعا عيسی، و خيلی از گفته‌های پراکنده عيسی. متی شامل ۶۱۲ آيه از کل ۶۶۲ آيه مرقس است، و با غير از چند استثنا همه در ترتيب يکسانی هستند. ولی متی به صورت مکرر متن مرقس را از نظر نگرشی بهبود ميبخشد. متی جملات تکراری مرقس، کلامات غير معمول، را حذف کرده و آن جملاتی که ممکن است عيسی را به شکل بدی نشان دهد حذف ميکند (مثلاً حذف "عيسی عقل از سرش پريده بود" در مرقس ۳:۲۱، و "آيا تو اهميت نميدهی" در مرقس ۴:۳۸ و غيره).

محتوا

محتوای این کتاب به شرح زیر می‌باشد:

• شرح زندگانی عیسی مسیح از تولد، زندگی، مژده ملکوت، مصلوب شدن، مرگ و برخاستن دوباره او از مردگان
• تعالیم و معجزات عیسی مسیح
• چگونگی انتخاب و گزینش دوازده رسول

انجیل متی و انجیل‌های مَرقُس و لوقا، انجیل‌های همنوا خوانده می‌شوند، زیرا میان ساختار و مطالب آنها شباهت بسیار وجود دارد. انجیل چهارم، یعنی انجیل یوحنا، دارای ساختار و محتوایی متفاوت است. پیام اصلی انجیل متی اثبات این حقیقت است که عیسای ناصری همان «مسیحای موعود»، یعنی پادشاه و رهایی‌بخش بنی اسرائیل است که در کتاب مقدّس یهودیان وعدهٔ آمدنش داده شده بود.

کارشناسان بر این عقیده‌اند که متی انجیل خود را در وهله اوّل برای مسیحیان یهودی‌نژاد نگاشته‌است. به همین جهت، متی بیش از سایر انجیل نگاران از پیشگویی‌های عهد عتیق نقل قول می‌کند؛ نیز او با فرض اینکه خوانندگانش از سنن یهودی به‌خوبی آگاهند، بر خلاف سایر انجیل نگاران توضیحی درباره آنها نمی‌دهد؛ بعلاوه، از اصطلاحات متداول در میان یهودیان (نظیر پادشاهی آسمان) بهره می‌گیرد، و نظایر اینها.

اما انجیل او تنها ویژه یهودیان نیست. آمدن سران مُغ برای تکریم عیسای نوزاد، و بخصوص مأموریت بزرگی که مسیح در پایان کتاب به رسولان می‌سپارد تا انجیل را به سراسر جهان ببرند، گواه این مدعاست. افزون بر این، انجیل متی عیسی مسیح را در مقام معلمی بزرگ به تصویر می‌کشد، چراکه او با اقتدار، شریعت را تفسیر می‌کند و درباره پادشاهی خدا تعلیم می‌دهد. یکی از ویژگی‌های انجیل متی آن است که بیشترِ آموزه‌های عیسی را با هم در چند بخش گرد آورده‌است. این بخش‌های تعلیمی عبارتند از:

۱ - موعظه بر فراز کوه (فصلهای ۵-۷) ۲ - تعالیمی پیرامون دوازده شاگرد و مأموریت آنها (فصلa۰۱۰) ۳ - مَثَلهایی درباره پادشاهی آسمان (فصل ۱۳) ۴ - تعلیم پیرامون معنی شاگردی (فصل ۱۸) ۵ - تعلیم پیرامون پایان عصر حاضر و آمدن پادشاهی آسمان (فصلهای ۲۴-۲۵) تقسیمبندی کلّی ۱ - تولد و کودکی عیسی (فصلهای ۱ و ۲) ۲ - آماده شدن عیسی برای رسالت خود (۳:‏۱ تا ۴:‏۱۲) ۳ - خدمات عیسی در جلیل (۴:‏۱۲ تا ۱۴:‏۱۲) ۴ - کنارهگیری عیسی از جلیل (۱۴:‏۱۳ تا ۱۷:‏۲۱) ۵ - آخرین خدمات عیسی در جلیل (۱۷:‏۲۲ تا ۱۸:‏۳۵) ۶ - خدمات عیسی در یهودیه و نواحی شرق رود اردن (فصلهای ۱۹ و ۲۰) ۷ - هفته آخر زندگی زمینی عیسی و رنجهای او (فصلهای ۲۱ تا ۲۷) ۸ - رستاخیز عیسی مسیح (فصل ۲۸)

جستارهای وابسته

• نگارش انجیل متی

منابع

• Watson E. Mills, Richard F. Wilson, Roger Aubrey Bullard, Mercer Commentary on the New Testament, en:Mercer University Press, 2003
• en:Howard Clark Kee, part 3, The Cambridge Companion to the Bible, en:Cambridge University Press, 1997
• Aubrey William Argyle, The Gospel According to Matthew: New English Bible, en:Cambridge University Press, 1963
• en:Bart D. Ehrman, The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings. New York: Oxford, (2004), ISBN 0-19-515462-2.
• en:Amy-Jill Levine, chapter 10, The Oxford History of the Biblical World, en:Oxford University Press, 2001
• en:Howard W. Clarke, The Gospel of Matthew and Its Readers, en:Indiana University Press, 2003
• Graham N. Stanton, The Gospels and Jesus, en:Oxford University Press, 1989
• Harris, Stephen L., Understanding the Bible, Palo Alto: Mayfield, 1985.
• Anthony J. Saldarini, Eerdmans Commentary on the Bible, Editors: James D. G. Dunn, John William Rogerson, Wm. B. Eerdmans Publishing, 2003, ISBN:0802837115
• David D. Kupp, Matthew's Emmanuel: Divine Presence and God's People in the First, Cambridge University Press, 1996, ISBN:0521570077
• Scott Gregory Brown, Mark's Other Gospel: Rethinking Morton Smith's Controversial Discovery, Wilfrid Laurier University Press, 2005, ISBN:0889204616
• Mary Clayton, The Apocryphal Gospels of Mary in Anglo-Saxon England, Cambridge University Press, 1998, ISBN:0521581680
• Markus Bockmuehl, Donald A. Hagner, The Written Gospel, Cambridge University Press, 2005, ISBN:0521832853

[تفسیر صوتی انجیل متی در سازمان جوانان ایرانی مسیحی ][۱]

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ انجیل متی موجود است.