گاه‌شمار تاریخ سوسیالیسم در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
امروز

۹ مرداد ۱۴۰۰

دوران قاجار[ویرایش]

  • ۱۸۹۸ - آغاز فعالیت‌های مخفی مرکز غیبی در تبریز
  • ۱۹۰۴ - اعلام موجودیت محفل غیبی
  • ۱۹۰۵ - تأسیس حزب اجتماعیون عامیون (حزب سوسیال دموکرات) در باکو
  • ۱۹۰۵ - تأسیس نخستین اتحادیه کارگری ایران در چاپخانه‌ای کوچک در تهران
  • ۱۹۰۸ - به توپ بستن مجلس مشروطه توسط محمدعلی‌شاه و آغاز مقاومت سیزده ماههٔ تبریز. سوسیال دموکرات‌ها نقش زیادی در این مقاومت داشتند.
  • ۱۹۰۸ - ۲۸ اکتبر: همزمان با مقاومت مسلحانۀ تبریز، گروهی از کارگران چند کارخانۀ چرم‌سازی در این شهر دست به اعتصاب می‌زنند. سوسیال دموکرات‌های تبریز از این اعتصاب پشتیبانی کردند.[۱]
  • ۱۹۰۹ - تأسیس حزب دموکرات عامیون به عنوان جناح چپ در مجلس دوم مشروطه
  • ۱۹۱۷ - تأسیس فرقهٔ عدالت در باکو
  • ۱۹۲۰ - آوریل: برگزاری کنگرهٔ عدالت در تاشکند با حضور ۷ هزار کمونیست ایرانی، با تلاش آوتیس سلطان‌زاده. این کنگره زمینه‌ساز برگزاری نخستین کنگرهٔ حزب کمونیست ایران بود.[۲]
  • ۱۹۲۰ - ژوئن: برگزاری کنگرهٔ مؤسس حزب کمونیست ایران در بندر انزلی.[۲]
  • ۱۹۲۰ - استقرار جمهوری شوروی سوسیالیستی ایران در رشت
  • ۱۹۲۰ - اعتصاب کارگران پالایشگاه آبادان.[۳]

پهلوی یکم[ویرایش]

پهلوی دوم[ویرایش]

از شهریور ۱۳۲۰ تا کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲[ویرایش]

از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷[ویرایش]

جمهوری اسلامی[ویرایش]

از ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ تا شهریور ۱۳۶۷[ویرایش]

از شهریور ۱۳۶۷ تاکنون[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. روزنامۀ دنیای اقتصاد: اعتصاب ۴ روزه کارگران چرم‌سازی، نوشته‌شده در ۱۱ آوریل ۲۰۱۰؛ بازدید در ۱ مه ۲۰۱۹.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ شبکۀ دیدگاه: یادی از آوتیس میکائیلیان (حبیب سلطان زاده) که در تصفیه‌های استالین سربه نیست شد؛ بازدید در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۵.
  3. محمودی، جلیل و سعیدی، ناصر، شوق یک خیز بلند: نخستین اتحادیه‌های کارگری در ایران، تهران: قطره، چاپ اول: ۱۳۸۱، ص ۲۰۱.
  4. بی‌بی‌سی فارسی: نگاهی به رمان نادره نوشته سید جعفر پیشه‌وری، نوشتۀ سینا سعدی؛ بازدید در ۳ مارس ۲۰۱۵.
  5. محمودی، جلیل و سعیدی، ناصر، شوق یک خیز بلند: نخستین اتحادیه‌های کارگری در ایران، تهران: قطره، چاپ اول: ۱۳۸۱، صص ۲۱۵–۲۰۰.
  6. پایگاه اینترنتی عصر نو: آوتیس سلطانزاده (میکائیلیان)، گرده‌ای از سرگذشت؛ نوشتۀ خسرو شاکری (زند)، جمعه ۲۸ بهمن ۱۳۹۰؛ بازدید در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۵.
  7. پایگاه اینترنتی عصر نو: هرچه غمناک است عمیق نیست، هرچه عمیق است غمناک است؛ همنشین بهار؛ بازدید در ۴ نوامبر ۲۰۱۴.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ پایگاه اطلاع‌رسانی انقلاب اسلامی: اعتصاب کارکنان پالایشگاه تهران بعد از حمعۀ خونین ۵۷؛[پیوند مرده] بازدید در ۸ نوامبر ۲۰۱۴.
  9. پایگاه اینترنتی حزب کمونیست ایران (م-ل-م): انشعاب در کومله زحمتکشان؛ بایگانی‌شده در ۴ مارس ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine بازدید در ۵ نوامبر ۲۰۱۴.
  10. سایت اطلاعات.نت، بیانیه اعلام موجودیت حزب اتحاد کمونیسم کارگری؛ بایگانی‌شده در ۵ نوامبر ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine بازدید در ۵ نوامبر ۲۰۱۴.
  11. پایگاه اینترنتی حزب اتحاد کمونیسم کارگری: بیانیۀ حزب اتحاد کمونیسم کارگری دربارۀ پیوستن به حزب کمونیست کارگری-حکمتیست: آغاز دورانی جدید از تلاش کمونیستی کارگری برای برافراشتن متحدانه پرچم کمونیسم منصور حکمت؛ بازدید در ۵ نوامبر ۲۰۱۴.
  12. رادیو زمانه: تشکل کردی «کودار» چه می‌گوید و درباره آنچه می‌گویند؟، امید پوینده؛ بازدید در ۴ نوامبر ۲۰۱۴.
  13. رادیو زمانه: تشکیل «حزب چپ ایران (فداییان خلق)»، نوشته‌شده در ۱ آوریل ۲۰۱۸؛ بازدید در ۲ آوریل ۲۰۱۸.