پادشاهی واسپوراکان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پادشاهی واسپورکان ۹۰۸–۱۰۲۱
ترسیم گاگیک آرزرونی، از نمای شرقی کلیسای صلیب مقدس

پادشاهی واسپوراکان (ارمنی: Վասպուրականի թագավորություն) پادشاهی بود که مابین سال‌های ۹۰۸ تا ۱۰۲۱ میلادی همزمان با حکومت خلافت عباسیان در ایران با تمدنی ارمنی در اطراف دریاچه وان و شهر وان ترکیه حکمرانی می‌کردند. گاگیک آرزرونی، یا گاگیک یکم واسپوراکان حاکم وقت منطقهٔ واسپوراکان، بود.[۱]

پس از استقلال ارمنستان، در اواخر سده نهم میلادی، چندین مرکز قدرت در کشور به وجود آمد که در ابتدا با حکومت مرکزی در کشمکش بودند اما در نهایت حکومتی فدرال تشکیل دادند. یکی از این مراکز قدرت، که در ابتدا خواستار جدایی از حکومت مرکزی و تشکیل پادشاهی مستقل بود، حکومت خاندان آرزرونی،[۲] در منطقهٔ واسپوراکان، بود.

تاریخ[ویرایش]

از سده ۹ (پیش از میلاد) منطقه واسپوراکان بخشی از اورارتو بود. در سده ۶ (پیش از میلاد) آن بخشی از قلمرو و ساتراپ نشین ارمنستان شد.

از ۱۸۹ (پیش از میلاد) واسپوراکان یکی از ایالت‌های ارمنستان کبیر شد. سپس آن منطقه بخشی از سلسله اشکانی ارمنستان شد. پس از تقسیم ارمنستان در سال ۳۸۷ میلادی به دو بخش غربی و شرقی، به تبع آن واسپوراکان هم به بخش شرقی یعنی ارمنستان ایران پیوست.

در سده هشتم تحت کنترل اعراب قرار گرفت ولی در سال ۸۸۴ میلادی با ظهور دودمان باگراتونی ارمنستان توانست از زیر سلطه اعراب رهایی پیدا کند.

در سال ۹۰۸ میلادی، گاگیک آرزرونی، یا گاگیک یکم واسپوراکان حاکم وقت منطقهٔ واسپوراکان، در شمال میان رودان، استقلال منطقهٔ تحت تسلط خود را اعلام کرد و مدعی پادشاهی بر کل ارمنستان شد. این اتفاق سبب آغاز کشمکش با حکومت مرکزی شد که تا سال ۹۴۳ میلادی ادامه یافت. گاگیک متعاقب اعلام استقلال، جزیره آختامار را به منزلهٔ مرکز حکومت خود برگزید و به مانوئل، معمار معروف ارمنی، دستور بنای مجموعه‌هایی از کاخها را داد. وی، که قصد داشت رهبری مذهبی ارمنستان را به جزیرهٔ آختامار منتقل سازد، به معمار خود دستور داد تا در کنار کاخ‌ها کلیسایی نیز بنا کند.

پس از فتح آن منطقه توسط امپراتوری روم شرقی، توسط سلجوقیان تسخیر شد و چندین بار توسط سلجوقیان روم و ایوبیان دست به دست شد تا این که در سده سیزدهم تحت کنترل ارمنستان زاکارید قرار گرفت.

بعدها واسپوراکان مورد تاخت و تاز مغولان قرار گرفت، تا این که توسط ترکان عثمانی اشغال شد.

پادشاهان واسپوراکان[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Hewsen, Robert H. (2001). Armenia: a historical atlas. The University of Chicago Press. p. 126. ISBN 0-226-33228-4
  2. از زمینداران بزرگ ارمنستان که از دوران حکومت اورارتو تا سده یازدهم میلادی نقش مهمی در تاریخ ارمنستان ایفا کردند. شاخه‌هایی از این خاندان، تا سده بیستم میلادی، در مناطق مختلف ارمنستان، به حیات خود ادامه داد.Azruni
  • هراند پاسدرماجیان. تاریخ ارمنستان. تهران: انتشارات زرین، ۱۳۷۷. ISBN ۹۶۴–۴۰۷-۰۱۳–۵.
  • ریچارد هووانسیان کتاب [۱]
  • Armenian Van/Vaspurakan. Costa Mesa, California: Mazda Publishers. ISBN 1-56859-130-6