اسروئن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
پادشاهی اسروئن
ܡܠܟܘܬܐ ܕܒܝܬ ܥܣܪܐ ܥܝܢܐ

۱۳۲ پیش از میلاد–۲۴۴
جایگاه اسروئن در زمانی که ضمیمهٔ خاک روم شده‌بود.
پایتخت رها
زبان‌(ها) سریانی، یونانی
دولت پادشاهی
دوره تاریخی دورهٔ هلنی
 - تأسیس ۱۳۲ پیش از میلاد
 - انقراض ۲۴۴

اُسروئِن، اُسرُهه، اُسرُاِن، اوسروئن (به فرانسوی: Osrhoene, Osrohene, Osroène, Osrohes) یا اُسروهن(لاتینی‌شدهٔ خسروی، خسروان یا خسروانه)(به یونانی: Ὁσροηνή)(به سریانی: ܡܠܟܘܬܐ ܕܒܝܬ ܥܸܣܪܐ ܥܝܢܐ، تلفظ: ملکوثا دبیت اوسرائینی) نام دولتی بود نیمه‌خودمختار در شمال میان‌رودان، در نزدیکی شانلی‌اورفه در ترکیهٔ کنونی. باشندگان اسروئه سریانی‌زبان بودند و پایتختشان شهر رها بود.

این سرزمین برای سالیان دراز میدان نبرد میان قدرت‌های منطقه از جمله ایرانیان، روم، ارمنستان و ... بود.

نام[ویرایش]

پروکوپیوس نام یونانی اُسروئیس را گرفته‌شده از واژهٔ ایرانی خسرو دانسته‌است. نام‌های مرکز این ایالت، از زمانی خیلی قدیمی‌تر از جمله در زمان سلوکیان اورهائی یا به عربی الرها در کنار کالیرهه و انطاکیه بود. سال ۲۴۴ میلادی توسط یونانیان به ادسا (شهری به همین نام در یونان نیز موجود است) تغییر نام یافت و از سال ۱۱۴۴ میلادی که توسط سلجوقیان تصرف شد دوباره به همان نام قبلی الرها و در مقاطعی انطاکیه برگشت تا اینکه بالاخره در سال ۱۶۳۹ میلادی توسط عثمانی به اورفه تغییر یافت و در زمان جمهوریت کلمه شانلی‌ به معنی دارای شان و منزلت به آن اضافه شد.

تاریخچه[ویرایش]

از تاریخ اسروئن پیش از دورهٔ چیرگی یونانیان خبر دقیقی نیست. همزمان با افول سلوکیان طایفه‌ای نبطی در پیرامون ۱۳۶ پیش از میلاد در حدود دولت آیندهٔ اسروئن جاگیرشده‌بودند. در ۱۲۰ میلادی اینان کنترل سوریه را به‌دست‌گرفتند. بسیاری از پادشاهان اسروئن آبگار یا مانو خوانده می‌شدند. این پادشاهی سخت متاثر از فرهنگ آرامی و در ستیز با هلنی‌گرایی بود. در سدهٔ پنجم میلادی ادسا مرکز فرهنگی-ادبی سریانی گردیده‌بود.

مسیحیت در پایان سدهٔ دوم میلادی در اسروئن جابازکرد. آبگار نهم نخستین پادشاه مسیحی جهان بر اسروئن فرمان می‌راند، وی شاگرد و پشتیبان ابن دیصان بود. جز مسیحیان پیروان مانی نیز در این سرزمین فعال بودند. استقلال اسروئن تا ۲۴۴ میلادی نگاه‌داشته‌شد و در این زمان بخشی از امپراتوری روم گشت. شاپور یکم اگرچه پیروزی‌های درخشانی بر رومیان به دست آورد و والرین را هم در نزدیکی ادسا به بند کشید، ولی بر پایتخت اسروئن چیره‌نشد.

پس از جنگ میان روم و اشکانیان سرانجام اسروئن میان دو طرف تقسیم‌گردید؛ با این همه رومیان در آینده سخت کوشیدند تا بر مناطق باقی‌مانده نیز سلطه‌افکنند. در ۶۰۸ خسرو پرویز اسروئن را ضمیمهٔ خاک ایران نمود. در سال ۶۳۸ اعراب مسلمان بر اینجا چیره‌شدند.

منابع[ویرایش]