نیروی دریایی پاکستان

نیروی دریایی پاکستان
نیروی دریایی پاکستان
	نشان نیروی دریایی پاکستان
فعال	از ۱۴ اوت ۱۹۴۷-اکنون
کشور	پاکستان
رسته	نیروی دریایی
نقش	جنگ دریایی
اندازه	۲۳,۸۰۰ نفر پرسنل فعال; ۳,۲۰۰ تفنگدار دریایی; ۲,۰۰۰ نفر آژانس امنیت دریایی; ۶۳ ناو جنگی; ۱۰۱ پرنده
رنگ‌ها	آبی و سفید
نبردها	جنگ پرتقال-هند; جنگ دوم هند و پاکستان; جنگ آزادی‌بخش بنگلادش; جنگ سوم هند و پاکستان
فرماندهان
فرمانده کل	دریابد نوید اشرف

نیروی دریایی پاکستان (به انگلیسی: Pakistan Navy) (اردو: پاک بحریه) شاخه دریایی نیروهای مسلح پاکستان است که وظیفه حفاظت و حراست از نزدیک به ۶۵۰ مایل (۱۰۴۶ کیلومتر) خطوط ساحلی این کشور در امتداد دریای عمان تا اقیانوس هند را عهده‌دار می‌باشد.

نیروی دریایی پاکستان بعد از استقلال پاکستان در سال ۱۹۴۷ به وجود آمد. رئیس‌جمهور پاکستان به موجب ماده ۲۴۳ قانون اساسی پاکستان به عنوان فرمانده کل قوا، فرماندهی ارتش پاکستان و ریاست نیروی دریایی را به عهده دارد.

پیشینه

تقسیم نیروی دریایی سلطنتی هند در سال ۱۹۴۷

نیروی دریایی پاکستان در ۱۵ اوت ۱۹۴۷ و هم‌زمان با تأسیس کشور پاکستان به‌عنوان دولتی مستقل از بریتانیا ایجاد شد. کمیته بازسازمان‌دهی نیروهای مسلح (AFRC) به ریاست فیلد مارشال آچینلک، آخرین فرمانده کل نیروهای بریتانیایی در هند، دارایی‌ها و تجهیزات نیروی دریایی سلطنتی هند (RIN) را میان هند و پاکستان با نسبت ۲ به ۱ تقسیم کرد این در حالی بود که پاکستان بخش قابل‌توجهی از مناطق دلتایی ساحلی و گستره وسیعی از آب‌های دریای عرب در غرب و خلیج بنگال در شرق را به ارث برده بود.^[۱]^[۲]

بر اساس این تقسیم، پاکستان دو ناوچه محافظ (اسلوپ)، دو ناوچه (فریگیت)، چهار مین‌روب، دو کشتی ترال دریایی و چهار شناور خدماتی بندری دریافت کرد. افزون بر این، هند با انتقال هرگونه ماشین‌آلات موجود در کارخانه کشتی‌سازی بمبئی به پاکستان مخالفت کرد و همچنین از واگذاری تجهیزاتی که در خاک هند قرار داشت، خودداری نمود.^[۳]^[۴]

نیروی دریایی در آغاز فعالیت خود با مشکلات جدی روبه‌رو بود. از مجموع ۲۰۰ افسر و ۳٬۰۰۰ ملوانی که از نیروی دریایی هند بریتانیا به ارث رسیده بودند، ارشدترین افسر، کاپیتان اچ‌ام‌اس چودری، تجربه اندکی در امور ستادی و سازمان‌دهی نظامی داشت. از میان ۲۰۰ افسر، تنها ۲۰ نفر از شاخه اجرایی نیروی دریایی سلطنتی هند بودند و فقط شش افسر مهندس مکانیک در اختیار نیروی دریایی قرار داشت. همچنین هیچ مهندس برق یا متخصصی برای نگهداری سامانه‌های الکتریکی مورد استفاده در تسلیحات و تجهیزات وجود نداشت. این نیرو برای سال‌ها با کمبود نیروی انسانی، نبود پایگاه‌های عملیاتی کافی، محدودیت منابع مالی و ضعف در فناوری و منابع انسانی مواجه بود. نیروی دریایی در آن زمان کوچک‌ترین شاخه نیروهای مسلح به شمار می‌رفت و در تخصیص بودجه فدرال نیز از اولویت اندکی برخوردار بود.^[۵]^[۶]

برنامه‌ریزی‌های دفاعی پاکستان در سال‌های نخست عمدتاً بر نیازهای نیروی زمینی و نیروی هوایی متمرکز بود و نیروی دریایی از اولویت کمتری برخوردار بود. افزون بر این، نیروی دریایی از کمبود زیرساخت‌ها و امکانات تعمیر و نگهداری رنج می‌برد، زیرا تنها حوض خشک و تأسیسات اصلی تعمیراتی دریایی در شبه‌قاره، در بمبئیِ هند قرار داشت و پس از استقلال در اختیار پاکستان نبود.^[۶]

برای مقابله با این مشکلات، نیروی دریایی برنامه‌ای برای جذب نیرو در کشور تازه‌تأسیس پاکستان آغاز کرد که در ابتدا بر پاکستان شرقی متمرکز بود. با این حال، تداوم این برنامه در آن منطقه با دشواری‌هایی روبه‌رو شد و در نتیجه تمرکز جذب نیرو به پاکستان غربی منتقل گردید. همچنین، سیاست‌های خرید و تجهیز نیروی دریایی تا حد زیادی تحت تأثیر نقشی بود که این نیرو در جنگ‌های پیشین ایفا کرده بود. از آنجا که مأموریت اصلی نیروی دریایی بیشتر بر دفاع ساحلی و حفاظت از خطوط مواصلاتی دریایی متمرکز بود تا عملیات‌های رزمی گسترده، توجیه اختصاص بودجه برای خرید سامانه‌های تسلیحاتی سنگین با دشواری همراه بود.^[۶]

آغاز و سازمان‌دهی مجدد (۱۹۴۷–۱۹۶۴)

نیروی دریایی پاکستان در جریان نخستین جنگ هند و پاکستان (۱۹۴۷–۱۹۴۸) نقش رزمی قابل‌توجهی ایفا نکرد، زیرا درگیری‌ها عمدتاً به عملیات‌های زمینی و هوایی محدود بود. با این حال، کاپیتان اچ‌ام‌اس چودری در چارچوب برنامه‌ریزی‌های عملیاتی، فرماندهی یکی از ناوشکن‌های پیشین نیروی دریایی سلطنتی هند را از کراچی به بمبئی بر عهده گرفت تا بر روند تخلیه و انتقال مهاجران هندی به پاکستان نظارت کند. در سال ۱۹۴۸، نیروی دریایی سلطنتی پاکستان در مأموریت‌های بشردوستانه برای تخلیه مهاجران گرفتار در مناطق مورد مناقشه و ناامن مشارکت داشت. در این عملیات‌ها، ناوچه‌های این نیرو به‌طور پیوسته در انتقال و امدادرسانی به مهاجران فعالیت می‌کردند.^[۶]^[۷]

فرماندهی و کنترل نیروی دریایی سلطنتی پاکستانِ تازه‌تأسیس با دشواری‌های فراوانی همراه بود. دولت لیاقت علی خان برای جبران کمبود افسران باتجربه، ناگزیر به ادامه استفاده از شمار زیادی از افسران نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا شد. در همین راستا، دریادار جیمز ویلفرد جفورد به‌عنوان فرمانده نیروی دریایی منصوب شد و طرح اضطراری کوتاه‌مدت را برای آماده‌سازی ناوچه‌ها و تقویت دفاع دریایی در صورت گسترش جنگ به دریا تدوین کرد. در سال ۱۹۴۸، اداره کل اطلاعات نیروی دریایی به‌عنوان یکی از نهادهای ستادی این نیرو در کراچی تأسیس شد و ستوان اس. ام. احسن به‌عنوان نخستین مدیرکل آن منصوب گردید. پس از پایان نخستین جنگ هند و پاکستان در سال ۱۹۴۸، نیروی دریایی به‌طور موقت ستاد فرماندهی خود را در کراچی مستقر کرد و نخستین ناوشکن خود را از نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا تحویل گرفت.^[۸]^[۶]

نیروی دریایی سلطنتی پاکستان در سال‌های نخست فعالیت خود تا حد زیادی به کمک‌ها و واگذاری شناورهای نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا وابسته بود. در این چارچوب، دو ناوشکن کلاس بتل با نام‌های پی‌ان‌اس تیپو سلطان و پی‌ان‌اس طارق به این نیرو واگذار شد. «تیپو سلطان» در ۳۰ سپتامبر ۱۹۴۹ به خدمت درآمد و «طارق» نیز اندکی بعد وارد خدمت شد. این دو ناوشکن، به همراه پی‌ان‌اس جهلم و پی‌ان‌اس تغرل، اسکادران بیست‌وپنجم ناوشکن نیروی دریایی را تشکیل دادند.^[۹]

در سال ۱۹۵۰، روند بومی‌سازی نیروی دریایی آغاز شد و شماری از افسران و درجه‌داران نیروهای زمینی و هوایی برای خدمت در نیروی دریایی داوطلب شدند و تعدادی از درجه‌داران نیز به درجه افسری ارتقا یافتند. حمایت نیروی زمینی و نیروی هوایی از نیروی دریایی، ایجاد زیرساخت‌های لجستیکی و تعمیر و نگهداری را تسهیل کرد و هم‌زمان تلاش‌هایی برای گسترش حضور نیروی دریایی در پاکستان شرقی صورت گرفت تا زمینه مشارکت بیشتر ساکنان آن منطقه در توسعه این نیرو فراهم شود.^[۶]

در سال ۱۹۵۱، دولت پاکستان خواستار انتصاب فرماندهان بومی برای نیروهای مسلح شد، اما انتصاب نخستین فرمانده بومی نیروی دریایی تا سال ۱۹۵۳ به طول انجامید. با وجود این، فرماندهی نیروی دریایی همچنان در اختیار دریاسالاری بریتانیا باقی ماند و دریادار جفورد هدایت این نیرو را بر عهده داشت. در این دوره، افسران پاکستانی از جمله دریادار اچ‌ام‌اس چودری، دریادار (کومودور) خالد جمیل و فرمانده ام. ا. علوی به‌عنوان معاونان و اعضای ارشد ستاد فرماندهی فعالیت می‌کردند.^[۶]

نقش‌ها

نقش فعلی و اولیه نیروی دریائی پاکستان:

حفاظت از منافع اقتصادی و نظامی این کشور
اجرای سیاست خارجی و دفاع از دولت پاکستان از طریق اقدامات نظامی
فعالیت‌های دیپلماتیک (ارتباط با نیروهای دریایی سایر کشورها) و سایر فعالیت‌های در حمایت از این اهداف

نیروی دریایی پاکستان در قرن بیست و یکم

در قرن بیست و یکم، نیروی دریایی پاکستان تمرکز خود را بر فعالیت‌های خارج از کشور متمرکز نموده‌است از آن‌جمله نقشی محوری را در برنامه قطب جنوب پاکستان ایفا می‌نماید. پشتیبانی نیروی دریایی پاکستان توسط گارد ساحلی پاکستان، تفنگداران دریایی پاکستان و آژانس امنیت دریایی (MSA)(بخش غیرنظامی تأمین امنیت دریایی) پشتیبانی می‌شود.

نقش جدید

از سال ۲۰۰۱، نیروی دریایی پاکستان در قالب افزایش نقش این کشور در مبارزه علیه تروریسم تحت نوسازی گسترده و گسترش بنیادی قرار گرفته‌است تا بتواند نقش مهم‌تری در مقابله با تروریسم دریایی، قاچاق مواد مخدر و دزدی دریایی ایفا نماید.

در سال ۲۰۰۴ نیروی دریایی پاکستان عضو نیروهای اقدام مشترک دریایی ناتو (CTF-150 و CTF-151) گردید:

CTF-150: نیروی اقدام مشترک دریایی متشکل از ۲۵ کشور با هدف جنگ علیه تروریسم که مقر مرکزی آن پایگاه دریایی آمریکا در منامه (پایتخت بحرین) می‌باشد.
CTF-151: نیروی اقدام مشترک دریایی با هدف جنگ علیه دزدان دریایی در خلیج عدن و دریای سرخ

ناوگان دریایی

کشتی‌ها

اسامی کشتی های جنگی و غیر جنگی نیروی دریایی پاکستان با حروف بزرگ PNS (کشتی های دریایی پاکستان) تعریف شده‌است. نام کشتی ها اغلب توسط وزارت دفاع (اغلب برای احترام به افراد مهم یا مکان های تاریخ پاکستان) انتخاب می شود. این نیرو در حال حاضر از 9 فروند ناو پاسور (Frigate) به شرح ذیل بهره می برد:

یک فروند ناوچه سابق نیروی دریایی آمریکا: ناوچه کلاس-الیور هازارد پری
چهار فروند ناوچه سابق نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا: ناوچه تیپ ۲۱
چهار فروند ناوچه کلاس-ذوالفقار که نسخه های بهینه شده و ارتقاء یافته ناوچه های کلاس-تایپ ۰۵۳اچ۳ چینی هستند.
علاوه بر این‌ها، نیروی دریایی پاکستان از سه فروند ناو مین روب هم بهره می گیرد که در سازمان رزم این نیرو کلاس-منصف نامیده می شوند.

هواپیمایی نیروی دریایی

هواپیمایی نیروی دریایی پاکستان، بازوی مهم نیروی دریایی پاکستان است و با پروازهای کنترل سطحی و کنترل زیردریایی، به این نیرو کمک می کند تا امنیت مرزهای دریایی پاکستان را بهتر تضمین کند.

منابع

↑ "History". Electronic Government of Pakistan. Pakistan Navy, Historical reference. Archived from the original on 5 December 2011. Retrieved 6 April 2012.
↑ Chandar (Retd), Col Y. Udaya (2018). "(Partition of the British Indian Armed Forces)" (google books). Independent India's All the Seven Wars (in British English). Chennai, Ind.: Notion Press. ISBN 978-1-948473-22-4. Archived from the original on 5 February 2023. Retrieved 29 January 2019.
↑ Cheema, Pervaiz Iqbal (2002). The Armed Forces of Pakistan (in English). NYU Press. ISBN 978-0-8147-1633-5. Archived from the original on 5 February 2023. Retrieved 3 February 2019.
↑ Goldrick, James Vincent Purcell (1997). "The Pakistan Navy (1947-71)" (PDF). No Easy Answers: The development of the navies of India, Pakistan, Bangladesh, and Sri Lanka (1945–1996). Papers in Australian Maritime Affairs No. 2 (1st ed.). London, UK: Lancer Publishers. p. 270. ISBN 9781897829-028. Retrieved 4 June 2026.
↑ Kazi, AGN (15 August 1947). "List of Naval officers transferred to Pakistan Navy on 15 August 1947". Archived from the original on 11 February 2017. Retrieved 3 February 2019.
1 2 3 4 5 6 7 Goldrick, James Vincent Purcell (1997). "The Pakistan Navy (1947-71)" (PDF). No Easy Answers: The development of the navies of India, Pakistan, Bangladesh, and Sri Lanka (1945–1996). Papers in Australian Maritime Affairs No. 2 (1st ed.). London, UK: Lancer Publishers. p. 270. ISBN 9781897829-028. Retrieved 4 June 2026.
↑ Read, Anthony; Fisher, David (July 1999). The Proudest Day: India's Long Road to Independence (in English). W. W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-31898-2. Archived from the original on 5 February 2023. Retrieved 18 July 2019.
↑ "History". Electronic Government of Pakistan. Pakistan Navy, Historical reference. Archived from the original on 5 December 2011. Retrieved 6 April 2012.
↑ "The First Destroyer". pakdef.org. PakDef Military Consortium. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 14 November 2016.

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Pakistan Navy». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۸.

[Pakistan_Navy,_Historical_reference-1] "History". Electronic Government of Pakistan. Pakistan Navy, Historical reference. Archived from the original on 5 December 2011. Retrieved 6 April 2012.

[Notion_Press,_Col._Chandar,_2018-2] Chandar (Retd), Col Y. Udaya (2018). "(Partition of the British Indian Armed Forces)" (google books). Independent India's All the Seven Wars (in British English). Chennai, Ind.: Notion Press. ISBN 978-1-948473-22-4. Archived from the original on 5 February 2023. Retrieved 29 January 2019.

[3] Cheema, Pervaiz Iqbal (2002). The Armed Forces of Pakistan (in English). NYU Press. ISBN 978-0-8147-1633-5. Archived from the original on 5 February 2023. Retrieved 3 February 2019.

[Lancer's_Publications_and_Distributors-4] Goldrick, James Vincent Purcell (1997). "The Pakistan Navy (1947-71)" (PDF). No Easy Answers: The development of the navies of India, Pakistan, Bangladesh, and Sri Lanka (1945–1996). Papers in Australian Maritime Affairs No. 2 (1st ed.). London, UK: Lancer Publishers. p. 270. ISBN 9781897829-028. Retrieved 4 June 2026.

[5] Kazi, AGN (15 August 1947). "List of Naval officers transferred to Pakistan Navy on 15 August 1947". Archived from the original on 11 February 2017. Retrieved 3 February 2019.

[Lancer's_Publications_and_Distributors3-6] 1 2 3 4 5 6 7 Goldrick, James Vincent Purcell (1997). "The Pakistan Navy (1947-71)" (PDF). No Easy Answers: The development of the navies of India, Pakistan, Bangladesh, and Sri Lanka (1945–1996). Papers in Australian Maritime Affairs No. 2 (1st ed.). London, UK: Lancer Publishers. p. 270. ISBN 9781897829-028. Retrieved 4 June 2026.

[W._W._Norton_&_Company-7] Read, Anthony; Fisher, David (July 1999). The Proudest Day: India's Long Road to Independence (in English). W. W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-31898-2. Archived from the original on 5 February 2023. Retrieved 18 July 2019.

[Pakistan_Navy,_Historical_reference2-8] "History". Electronic Government of Pakistan. Pakistan Navy, Historical reference. Archived from the original on 5 December 2011. Retrieved 6 April 2012.

[PakDef_Military_Consortium-9] "The First Destroyer". pakdef.org. PakDef Military Consortium. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 14 November 2016.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]