الک دولک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

الک دولک نام یک بازی دو نفره‌است. ا لَ دُ لَ یا الک دلک، دو پاره چوب است که بدان بازی کنند یکی دراز و دیگری کوتاه. چوب دراز را دولک و کوتاه را الک نامند. (از فرهنگ جهانگیری ذیل چالیک).

این بازی در شهرها و نواحی مختلف به نامهای گوناگون نامیده می‌شود بقرار زیر: الک دولک (طهران)، چلک مسته (شیراز)، لگدار (لار)، پل جفتک (اصفهان)، چفته بازی (کرمان)، ارچه خلوف (مازندران)، اله چو (بروجرد و همدان)، لوچنبه (مشهد)، گال چوب (نیشابور)، پتیماربازی (گیلان)، الک بازی (بیرجند)، الوکان (کردستان، سنندج)، پیل دسته (تبریز)، اَمِی بی (بهبهان)، هلاکوته (سمنان)، الاچنبش (قزوین)، الکان چوچکان (کابل)، گال چنبه (هرات)، چیلی. چالک. چیله بازی (در ممالک آسیای مرکزی تاشکند و بخارا و خجند و سمرقند). (از مجله یادگار سال چهارم شماره ۹ و ۱۰ ص ۷۱ تا ۸۰ به اختصار) این کلمات نیز از نامهای بازی الک دولک اند: لاو. لاوه. لاوبازی. دوداله. دودله. دُداله. کال چنبه. پله. پله چوب. الک جنبش. دسته پل. دیمین. دیمین چوب. چلک. چلک بازی. چالیک. دَندَه کِلَک. گلی دندا. غوک چوب. دسته چلک. قُلَه. مِقلی. مِقلاء. رجوع به مجله یادگار سال ۴ شماره ۹ و ۱۰ و مجله سخن سال چهارم (از بازیهای محلی) بقلم پروین گنابادی و هر یک از کلمات مذکور در این لغت نامه شود.

  • اهداف کلی: دقت نگاه، تمرکز حواس، ایجاد حس تعاون، ورزیدگی اندام‌ها
  • اهداف جزئی: ایجاد هماهنگی بین اعصاب و اعضا بدن و انبساط شش‌ها
  • تعداد بازیکن: حداکثر ۱۲ نفر
  • سن بازیکنان: ۱۰ سال به بالا
  • ابزار لازم: دو عدد چوب گرد به قطر ۳ و طول‌های ۷۰ و ۱۵ سانتی‌متر
  • محوطه بازی: هوای آزاد

شرح بازی[ویرایش]

بازیکنان به دو گروه تقسیم و به قید قرعه، یکی از گروه‌ها، بازی را شروع می‌کند، یعنی: چوب کوچک را روی یک چالهٔ کوچک یا وسط دو عدد آجر قرار داده و با سر چوب بزرگ (دسته) که در زیر آن قرار داده، با قدرت به طرف نفرات گروه حریف که در محوطه هستند پرتاب می‌کند. اگر چوب کوچک در هوا گرفته شود، پرتاب کننده اخراج می‌شود، وگرنه بایستی آن را از روی زمین بردارند و به طرف چاله (یا آجرها) بیندازند؛ و بازیکن دست به دست، با تمرکز حواس، آن را در دست می‌گرداند تا چوب کوچکی را که به طرف چاله اش می‌آید، با ضربه دورش سازد، اگر نتواند و فاصلهٔ چوب کوچک با چاله کمتر از قد دسته باشد باز سوخته است و اگر توانسته باشد که با ضربه دورش سازد، فاصله را، از چاله با طول دسته می‌شمارند. یک، دو، سه، …

دوباره ارسال چوب کوچک و دریافت چوب کوچک و شمارش فاصله با دسته تا به حدّ نصاب برسند وگرنه، همه آن‌ها این کار را به نوبت انجام می‌دهند تا برسند، بدیهی است چنانچه اگر نتوانسته باشند، بازی را به گروه حریف واگذار می‌کنند.

اگر به حدّ نصاب (مثلاً ۵۰) رسیدند، یکی یکی چوب کوچک را با سر دسته به مشابه توپ پینگ پنگ و راکت ضربه‌های کوچک و یکنواخت (چله) می‌زنند و می‌شمارند. بعد هر کدام، به تعداد چله، چوب کوچک را با ضربهٔ سنگین دسته، به طرف جلو می‌زند و هر چوب کوچکی که در هوا گرفته شود، گیرنده آن را به طرف مبدأ پرتاب می‌کند، تا این که تمامی نفرات گروه دست به دست به تعداد چله‌هایش بر چوب کوچک نواخته باشند. طول مسیر (آخرین محلی که چوب کوچک می‌افتد تا محل چاله)، توسط نفرات گروه حریف یک پس از دیگری، به عنوان جریمه با دویدن طی می‌شود. به طوری که با عبارت (آنا، داشقا، زنبیل، سونبول، او…) شروع شده باشد و صدای (او…) به صورت کشیده تا لحظهٔ نفس کشیدن ادامه یابد. (یعنی هرکجا صدای بازیکنی قطع شد، یکی از دوستان دنبالهٔ مسیر را با صدای (او…)) می‌دود اگر در انجام این موارد موفق شدند، در دور بعدی کنترل بازی را در دست می‌گیرند و با دسته کار می‌کنند و اگر نتوانند، باز در وسط محوطه بازی کرده، چوب کوچک را تعقیب می‌کنند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]