نورعلی برومند

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از نورعلی‌خان برومند)
پرش به: ناوبری، جستجو
نورعلی برومند
تولد ۱۲۸۵
تهران
ملیت ایرانی
مرگ ۳۰ دی ۱۳۵۵
تهران
ساز(ها) تار - سنتور
شاگرد(ها) محمدرضا شجریان، پرویز مشکاتیان، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، جلال ذوالفنون، مجید کیانی، اکبر گلپایگانی
آلبوم معروف ردیف هفت دستگاه موسیقی ایران

نورعلی خان برومند (۱۲۸۵خ تهران - ۳۰ دی ۱۳۵۵) از استادان موسیقی ایرانی و نوازندهٔ تار، سه‌تار، سنتور، تنبک و کارشناس آواز بود.[۱]

زندگی[ویرایش]

نورعلی برومند، به سال ۱۲۸۵ در تهران متولد شد و از سن ۷ سالگی استعداد خویش را در موسیقی با گرفتن ضرب بدون آن که از استادی تعلیم گرفته باشد نشان داد. پدرش میرزاعبدالوهاب خان برومند جواهری (که اصالتاً اصفهانی بود) از جواهرشناسان معروف بود و به موسیقی عشق می‌ورزید. خانه اش محفل هنرمندان نامی ای مانند درویش خان، سماع حضور، حسین خان اسماعیل زاده و سید حسین طاهرزاده بود.[۲]

آموزش تار را از ۱۳ سالگی نزد درویش خان آغاز کرد و نورعلی ردیف مقدماتی درویش را در سه سال فرا گرفت. نورعلی با ابوالحسن صبا دوست و مانوس بود و دوستی آن‌ها از زمانی شروع شد که هر دو در نزد درویش خان نواختن تار و سه تار را فرا می‌گرفتند و درویش خان آن‌ها را دوتا کوچولو نام نهاده بود.[۲] نورعلی در سن ۱۸ سالگی برای تحصیل به برلین رفت. او در این سفر سه تاری را که روشنک می‌نامید همراه خود برد، تا بتواند به تمرین‌های خویش ادامه دهد. او در برلین نزد خانواده دکتری اقامت گزید. ضمن تحصیل دوره متوسطه به کنسرت‌ها می‌رفت و کم کم به موسیقی غربی هم علاقه‌مند شد و پیانو آموخت. پس از بازگشت به ایران در ۲۲ سالگی، آموختن نت‌نویسی و ردیف را نزد موسی معروفی ادامه داد. پس از یک سال، دوباره به آلمان رفت و به تحصیل در رشتهٔ پزشکی پرداخت. پس از ۶ سال، به ناراحتی چشم مبتلا شد و برای درمان به سوییس رفت و سپس در سال ۱۳۱۴ به ایران بازگشت و مابقی عمر خود را در تهران و در محله امیریه سپری کرد.[۱] وی از آن زمان تا آخر عمر نابینا شد.

از اواخر سال ۱۳۱۰ تا ۱۳۳۰ برومند عمدتاً به مطالعه و آموزش موسیقی پرداخت. اگرچه با توجه به تسلطش به زبان آلمانی به صورت پاره وقت در مدارس و دانشکده‌ها تدریس می‌کرد. برومند به دعوت برونو نتل، اتنوموزیکولوگ آمریکایی، به ایلی‌نوی رفت و طی یک دوره کوتاه یک ماهه به معرفی موسیقی دستگاهی ایران پرداخت و بخشهایی از موسیقی ردیف را در آنجا ضبط نمود که هم اکنون این ضبط ها در آرشیو دانشگاه ایلی‌نوی موجود هستند. در سال ۱۳۹۵ ضبط های برومند در دانشگاه ایلی‌نوی امریکا؛ توسط برونو نتل در اختیار محسن محسنی در ایران قرار گرفت.[۳] لوید میلر (معروف به کورش علی خان)، موسیقی شناس آمریکایی هم گفته است که اجرای ردیف برومند در کنار برخی دیگر از دستاورد های فرهنگی و هنری تمدن بشر در ناحیه ای از ایالت یوتا در عمق زمین مدفون شده است تا در صورت وقوع فجایع ویرانگر این دستاوردها حفظ شوند.

او به آموختن تار و هم چنین سه تار و سنتور ادامه داد و ردیف موسیقی ایرانی را نیز نزد حبیب سماعی، موسی معروفی و اسماعیل قهرمانی فرا گرفت.

تدریس موسیقی[ویرایش]

در سال ۱۳۴۴ هم زمان با راه اندازی رشته ی موسیقی در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، توسّط مهدی برکشلی به عنوان استاد ردیف دعوت به کار شد و آموزش آکادمیک موسیقی ایرانی را در آن دانشکده آغاز کرد.[۴] در آنجا او هفته‌ای دو نوبت ردیف موسیقی را به صورت شفاهی به شاگردان آموزش می‌داد تا این که در سال ۱۳۵۳ بازنشسته شد. در میانه دههٔ ۵۰ و با تاسیس مرکز حفظ و اشاعهٔ موسیقی ایران تدریس در این مرکز را نیز آغاز کرد

شاگردان[ویرایش]

وی استاد بسیاری از نوازندگان و خوانندگان موسیقی ایرانی، از جمله اکبر گلپایگانی، محمدرضا شجریان، پریسا، پرویز مشکاتیان، حسین علیزاده، محمدرضا لطفی، داریوش طلایی، مجید کیانی، جلال ذوالفنون، ناصر فرهنگ‌فر و رضوی سروستانی بوده‌است.[۱]

آثار[ویرایش]

نورعلی برومند، ردیف میرزا عبدالله را بر اساس روایت اسماعیل قهرمانی دو بار ضبط نموده است. همچنین ردیف آوازی روایت وی بر اساس روایت سیدحسین طاهرزاده است. شیوه‌ی اجرای برومند در سه تار و تار برگرفته از مکتب درویش خان و شیوه‌ی اجرای برومند در سنتور برگرفته از مکتب سنتور نوازی قدیم(حبیب سماعی) است.[۵]

مرگ[ویرایش]

وی در ۳۰ دی ۱۳۵۵ درگذشت و در قبرستان ظهیرالدوله دفن شد.

آرامگاه نورعلی برومند در گورستان ظهیرالدوله تجریش در مزار خانواده برومند.


پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ گل‌های رنگارنگ
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ نشریه هم ساز شماره ۴ موسسه فرهنگی هنری ماهور شهریور ۱۳۷۵
  3. «جستاری بر اجراهای ضبط شده برومند در دانشگاه ایلی‌نوی امریکا به کوشش برونو نتل». هنر موسیقی, آذر و دی 1395. 
  4. دانشنامه ایرانیکا با اندکی اضافات-درآمد نورعلی برومند
  5. وب‌گاه آریانیوز با اندکی اضافات

پیوند به بیرون[ویرایش]

برای مطالعه بیشتر[ویرایش]

  • هزاردستان؛ انگاره موسیقی ایران، محسن محسنی، سوره مهر، تهران، 1395.