جلال ذوالفنون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جلال ذوالفنون
جلال ذوالفنون۲.jpg
اطلاعات
تولد ١٦ اسفند ۱۳۱۶ آباده
ملیت ایرانی
مرگ ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ (۷۴ سال) کرج
ساز(ها) سه‌تار
سال‌های فعالیت ۱۳۹۰–۱۳۴۶

جلال ذوالفنون ( ١٦ اسفند ۱۳۱۶ آباده - ۲۸ اسفند ۱۳۹۰ کرج) موسیقی‌دان، ردیف دان و نوازندهٔ برجسته سه‌تار اهل ایران بود.

جلال ذوالفنون

]

زندگی هنری[ویرایش]

جلال ذوالفنون در سال ۱۳۱۶ در آباده متولد شد. در کودکی به همراه خانواده‌اش به تهران آمد و فراگیری موسیقی را در ده سالگی در خانواده ای اهل موسیقی آغاز کرد. برای ادامهٔ تحصیل به هنرستان موسیقی ملی رفت و در آنجا با سازهای دیگر چون تار و ویلن آشنا شد. ویلن را نزد برادرش محمود ذوالفنون آموخت. در هنرستان از رهنمودهای موسی معروفی در زمینه تکنیک سه‌تار برخوردار شد. هم‌زمان با تأسیس رشته موسیقی در دانشکده هنرهای زیبا، به آنجا راه یافت. آشنایی با شخصیت‌های موسیقی ملی ایران از جمله نورعلیخان برومند و دکتر داریوش صفوت، شناخت تازه‌ای از موسیقی اصیل ایران و امکانات وسیع سه‌تار برای وی به ارمغان آورد و از سال ۱۳۴۶ فعالیت خود را روی سه‌تار متمرکز کرد.[۱]

او از روش‌های اساتیدی چون ابوالحسن صبا، ارسلان درگاهی و همچنین راهنمایی‌های احمد عبادی بهره یافت. پس از پایان دانشکده در همان‌جا و در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایران به تدریس سه‌تار پرداخت. در این سال‌ها از راهنمایی یوسف فروتن و سعید هرمزی که از نوازندگان قدیمی سه‌تار بودند برخوردار گردید.[۲]

جلال ذوالفنون آثار نوشتاری و صوتی فراوانی در زمینهٔ موسیقی ایرانی از خود به جای گذاشته که از بین آنها می‌توان آلبوم‌های گل صدبرگ و آتشی در نیستان با صدای شهرام ناظری را نام برد. همچنین از دیگر آثار او می‌توان به مستانه، سرمستان و شب عاشقان با صدای علیرضا افتخاری و آلبوم شیدایی با صدای صدیق تعریف اشاره کرد.

ذوالفنون سالیان متمادی در زمینه تحقیق و تتبع گام برداشت و کوشید جوانان را با این قلمرو آشنا کند. مهم‌ترین کار وی پس از تحقیق، تدریس بود. کتابی با عنوان گل صدبرگ (به کوشش سروش قهرمانلو) که مجموعه‌ای از نوشته‌ها و خاطراتش دربارهٔ موسیقی است، از او منتشر شده‌است.[۳]

او نخستین کسی بوده‌است که کتاب آموزشی خاص برای سه تار نوشته‌است.[۴]

در مراسم پایانی بیست و هفتمین جشنواره بین‌المللی موسیقی فجر،[۵] در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۹۰ از «جلال ذوالفنون» تقدیر به عمل آمد.[۶]

فعالیت‌های هنری[ویرایش]

از جمله فعالیت‌های هنری جلال ذوالفنون به موارد زیر می‌توان اشاره نمود:[۷]

  • کنسرت موسیقی در انجمن فرهنگی ایران و شوروی تکنوازی تار ۱۹۵۸
  • فعالیت در سازمان رادیو و تلویزیون از ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۷
  • تدریس موسیقی درکانون‌های هنری و آموزشی
  • کنسرت‌های متعدد در ایران - ژاپن - کشورهای اروپایی- آمریکا - کانادا - استرالیا
  • همکاری با «موریس بژاز» در زمینه تلفیق موسیقی ایرانی با باله‌های اروپایی
  • تحقیق در موسیقی فولکلور ایران در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایرانی
  • همکاری با «ژان دورینگ» در زمینه آشنا کردن ایشان با موسیقی ایرانی در سالهای ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۰
  • شرکت در سمینار موسیقی در ژاپن بنا به دعوت سازمان هنری (A.T.P.A) به منظور معرفی موسیقی ایران به کشورهای خاور دور در ۱۹۷۶
  • همکاری با مؤسسه DELA MUNOT (دولامونته) بروکسل به منظور معرفی موسیقی ایران به کشورهای اروپای غربی
  • همکاری با مؤسسه WORD MUSIC INISTTUTE به منظور اجرای کنسرت در نیویورک و معرفی موسیقی ایران به ملل دنیا ۱۹۹۴
  • اجرای کنسرت در محل سازمان ملل متحد در نیویورک به منظور معرفی موسیقی ایران به سایر ملل در سال ۱۹۹۴

آثار هنری[ویرایش]

آلبوم موسیقی:

  • «دانه‌های مروارید» ۱۳۵۷[۸][۹]
  • «گل صد برگ» با صدای: شهرام ناظری ۱۳۶۰[۱۰]
  • «آتشی در نیستان» با صدای: شهرام ناظری ۱۳۶۷[۱۱]
  • «مستانه» با صدای: علیرضا افتخاری ۱۳۷۹[۱۲]
  • «کنسرت راست پنجگاه» با صدای: حسام الدین سراج ۱۳۸۶[۱۳]
  • «سیم آخر» با صدای: بامداد فلاحتی[۱۴]
  • «در آسمان» با صدای: علیرضا ادیب[۱۵]
  • «رقص مضراب» به همراه: سیامک بنایی[۱۶]
  • «هجده تصنیف» به همراه: سیامک بنایی[۱۷]
  • «در این خانه بگردیم»[۱۸]
  • «مجنون» ۱۳۷۹[۱۹]
  • «ناز و نوازش» ۱۳۸۴[۲۰]
  • «باغ پر برگی» ۱۳۹۱[۲۱]
  • «باغ پربرگی۲» ۱۳۹۲[۲۲]
  • «پیوند»[۲۳]
  • «پرند»[۲۴]
  • «دل آوا»[۲۵]

کتاب:

  • کتاب «مکتب سه تار نوازی ذوالفنون بر پایهٔ ردیف شور میرزا عبدالله» (محقق: سیدبهزاد جعفری) انتشارات هستان ۱۳۸۹[۲۶]
  • «آموزش سه تار» (۴ جلد) - به اهتمام مهرداد ترابی، انتشارات هستان (چاپ پنجاه و ششم: ۱۳۹۵)[۲۷]

درگذشت[ویرایش]

جلال ذوالفنون در ۲۸ اسفند ماه سال ۱۳۹۰ در اثر خونریزی داخلی پس از جراحی قلب باز، در بیمارستان البرز کرج درگذشت.[۲۸] پیکر او صبح روز چهارشنبه ۲ فروردین ۱۳۹۱ از مقابل تالار وحدت تهران تشییع شد.[۲۹] و به وصیت خودش وبا حضور دوستاران و خویشانش در قبرستان امامزاده طاهر کرج به خاک سپرده شد.[۳۰]

پانویس[ویرایش]

  1. «زندگینامه: جلال ذوالفنون (۱۳۱۶–۱۳۹۰)». همشهری. 
  2. «جلال ذوالفنون». جام جم نوا. 
  3. «'گزارش نشست نقد و بررسی کتاب گل صد برگ». همشهری آنلاین. ۳۰ آبان ۱۳۸۵. 
  4. «بابایی: استاد ذوالفنون نخستین کسی بود که کتاب آموزشی خاص سه تار نوشت». همشهری آنلاین. ۲ فروردین ۱۳۹۱. 
  5. «معرفی برگزیدگان جشنواره موسیقی فجر». تابناک. ۱ اسفند ۱۳۹۰. 
  6. «جشنواره موسیقی فجر در آخر راه». همشهری آنلاین. ۳۰ بهمن ۱۳۹۰. 
  7. «جلال ذوالفنون». آکادمی فردوس. 
  8. «دانه‌های مروارید». irmp3. ۱۳۵۷. 
  9. «آلبوم دانه‌های مروارید». بیپ تونز. 
  10. «گل صد برگ». صدای موسیقی ایران‌صدا. ۱۳۶۰. 
  11. «آلبوم آتشی در نیستان». بیپتونز. ۱۳۶۷. 
  12. «مستانه». بیپ تونز. ۱۳۷۹. 
  13. «کنسرت راست پنجگاه». صدای موسیقی ایران‌صدا. 
  14. «سیم اخر». آوای باربد. 
  15. «در آسمان». بیپ تونز. 
  16. «رقص مضراب». صدای موسیقی ایران‌صدا. 
  17. «هجده تصنیف». صدای موسیقی ایران‌صدا. 
  18. «در این خانه بگردیم». مرکز یتهون. 
  19. «مجنون». irmp3. ۱۳۷۹. 
  20. «ناز و نوازش». irmp3. ۱۳۸۴. 
  21. «باغ پربرگی». نوایاب. ۱۳۹۱. 
  22. «باغ پربرگی۲». ایسنا. ۲۵ اسفند ۱۳۹۲. 
  23. «آلبوم پیوند». شهرکتاب. 
  24. «پرند». irmp3. 
  25. «دل اوا». irmp3. 
  26. «مکتب سه تار نوازی ذوالفنون بر پایهٔ ردیف شور میرزا عبدالله». آدینه بوک. ۱۳۸۹. 
  27. «آموزش سه‌تار (جلد 1)». گیسوم. ۱۳۹۵. 
  28. «جلال ذوالفنون درگذشت». خبرگزاری ایسنا. یکشنبه / ۲۸ اسفند ۱۳۹۰. 
  29. «گزارش تصویری / مراسم تشییع زنده یاد جلال ذوالفنون». خبرگزاری مهر. ۲ فروردین ۱۳۹۱. 
  30. «پیکر جلال ذوالفنون به خاک سپرده شد». خبرگزاری مهر. ۲ فروردین ۱۳۹۱. 

منابع[ویرایش]