نرگس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از نرگس (سرده))
پرش به: ناوبری، جستجو
نرگس
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): تک‌لپه‌ای‌ها
راسته: مارچوبه‌سانان
تیره: نرگسیان
زیرتیره: Amaryllidoideae
سرده: نرگس
گونه (زیست‌شناسی)

فهرست شده در زیر

سردهٔ نرگس(نام علمی: Narcissus) گیاهی از خانواده نرگسیان (Amaryllidaceae) و راسته مارچوبگان می‌باشد. گیاهی دائمی و پیازدار می‌باشد. پیازهای آن درشت و دارای ورقه‌های فلسی یا مطبق است. به عبارت دیگر پیاز آن می‌تواند چندین سال متوالی گل دهد و گل آن همه ساله درشت تر گردد. گلهای نرگس به رنگ سفید، زرد، نارنجی، کم پر و پُر پر هستند. برگهای این گیاه از بن ریشه بصورت صاف یا شیاردار بیرون می‌آیند و در طول ساقه قرار می‌گیرند. نرگس‌ها به اندازه‌های مختلف یافت می‌شوند از گلهای ۵ اینچی روی ساقه‌های ۲ فوتی گرفته تا گلهای ۵/۰ اینچی روی ساقه ۲ اینچی.

نرگس‌ها شاید آسانترین و مطمئن‌ترین پرورش از میان خانواده تمام گلها هستند و برای افراد مبتدی در باغبانی ایده‌آل است. پیاز و برگها حاوی کریستالهای سمی هستند که فقط حشرات اصلی می‌توانند بدون آسیب رساندن به آن از آن مصرف کنند هر چند ممکن است جانوران آنها را از زیر خاک بیرون بیاورند.

رده‌بندی انواع نرگس[ویرایش]

یک گل نرگس
نرگس

رده‌بندی یک گونه کشت شده (قابل کشت) نرگس بر پایه توصیف و سنجش یا از یک رده‌بندی ارائه شده توسط فردی که گونه‌ها را به ثبت می‌رساند، پایه‌گذاری شده‌است.

کد رنگ‌های استفاده شده برای توصیف رنگ نرگس‌ها به قرار زیر است:

W- سفید (سفید گونه) G- سبز Y- زرد P – صورتی O- نارنجی R- قرمز

در توصیف گل نرگس هر نرگس را به دو بخش تقسیم می‌کنیم

بهترین زمان برای بازدید نرگس زارهای کازرون[ویرایش]

بهترین زمان برای بازدید نرگس زارهای کازرون ماه‌های دی و بهمن می‌باشد. گاهی اواقت در ورودی نرگس زارها، صاحبان نرگس زار به علت ازدحام جمعیت مانع از ورود حاضرین می‌شوند که شاید باعث کمی معطلی در بازدید شود، ولی با کمی صبر و حوصله و هماهنگی می‌توانید از این جاذبه‌های طبیعی لذت ببرید.[۱]

رویشگاه‌های طبیعی در ایران[ویرایش]

قدیمی‌ترین

معروف ترین نوع گل نرگس در ایران، Narcissus tazetta نام دارد که به اشتباه به نام گل نرگس شیرازی معروف شده است، در

صورتی که به علت شرایط اب و هوایی خاص امکان رویش گل نرگس در شهر شیراز وجود ندارد.

منطقه " جره بالاده کازرون" مقام اول کشت گل نرگس در ایران را دارا می‌باشد، هفتاد درصد گل نرگس استان فارس در این منطقه تولید می‌شود.

البته گل نرگس در بعضی از نقاط کشور مثل بهبهان و خفت هم یافت می شود اما این نوع نرگس از نوع گل نرگس دروغین می باشد و عطر و بوی خیلی کمتری دارد ولی در شهر کازرون گل نرگس از نوع شهلا و شش پر می باشد که عطر و بوی بسیار معطری دارد

در برخی نواحی ایران گیاه نرگس به صورت خودرو وجود دارد. اما در استان فارس بخش اعظم نرگس زارها در منطقه «جره»، «بلبلک»، «سرمشهد»، «فامور» وجود دارند.

نرگس زارهای پرورش و تولید نرگس به تعداد زیادی در استان فارس وجود داردکه گونه‌های متعددی همچون نرگس شش پر، شهلا و نرگس معمولی را تولید می کنند.

که از میان آنها نرگس شهلا به جهت داشتن زیبایی و بوی ویژه مشهور است.

این گل در سال ۱۹۹۲ میلادی در جشنواره گل هلند رتبه نخست را به خود اختصاص داده و در ایران به علت نبود آگاهی و معرفی کافی و عدم تبلیغ دربارهٔ آن و شناسانده نشدنش تاکنون از خاستگاه آن اطلاعات کافی منتشر نشده است. گل دهی نرگس همه ساله از نیمه دوم سال آغاز و تا پایان بهمن و گاهی نیز نیمه اول اسفند در بهبهان ادامه دارد. در نرگس زارهای بهبهان چهار نوع گل نرگس شناسایی شده که نرگس «شهلا» وسعت بیشتری را در این مناطق به خود اختصاص داده است. از انواع دیگر گل نرگس هم می‌توان به «پُرپر یا شصت پر»، «پنجه گربه‌ای» و «مسکین» اشاره کرد که با وجود همه مزیتهایی که گل نرگس دارد این گل سهم ناچیزی از گردشگری گل را به خود اختصاص داده است[۲]

.

جشنواره گل نرگس جره و بالاده کازرون[ویرایش]

آیین سنتی جشن نرگس در روستای جره شهرستان کازرون استان فارس هرساله برگزار می‌شود. این آیین در بهمن ماه در روستای جره و بالاده کازرون فارس برگزار می‌شود.

نرگس زارهای کازرون فارس با مساحتی حدود ۷۰ هکتار یکی از زیباترین و بزرگ‌ترین دشتهای گل نرگس در کشور می‌باشد. روستای جره از توابع شهرستان کازرون فارس و در فاصلهٔ ۱۴۵ کیلومتری شیراز است.[۳] این گیاه پیازدار با ارتفاع بین ۳۰ تا ۴۵ سانتی‌متر و با گل‌های ۳ تا ۸ تایی در فصل زمستان به گل می‌نشیند حدود گل دهی نرگس‌های بالاده ۴۵ روز یعنی از اوایل دی ماه تا اواسط بهمن ماه می‌باشد.

پرورش گل نرگس[ویرایش]

ماه‌های مرداد و شهریور بهترین زمان برای کشت نرگس هستند، تا ریشه‌ها قبل از شروع زمستان قابلیت رشد را پیدا کنند. اگر چه پیازها باید تا ماه مهر کشت شوند، ولی تا آبان ماه قابل کشت هستند.[۴]

برای کشت، آنها را به طور مجزا با فاصله‌های۱۵سانتیمتر در یک خاک با زهکشی خوب و مناسب کشت کنید؛ به طوری که حدود ۱۰ سانتیمتر خاک روی پیازها باشد. مقداری کود معمولی را با خاک مخلوط کنید و در زیر

== محل کاشت بریزید و اگر خاک، رسی و سنگین است، مقداری شن با آن مخلوط کنید تا به زهکشی خاک کمک کند. پیازها را در زمینی که از آب اشباع است، نکارید.

نرگس‌ها برای گل دهی سال بعد، نیاز به انرژی سرازیر شده از ساقه و برگ به پیازها دارند. به همین دلیل برگ‌ها را از محل طوقه قطع نکنید؛ چون این کار باعث می‌شود آنها ضعیف شوند. هنگامی که ۶ هفته سپری شد، بعد از گل دهی می‌توانید برگ‌ها را قطع کنید؛ چون تأثیری بر گل دهی سال بعد ندارد. بعد از پژمرده شدن گل‌ها، آن‌ها را از بخش زیرین و پشت تخمدان قطع کنید. هر پیازی را که در ساقه و برگ آن نشانی از بیماری است، خارج کرده و آن را بسوزانید.

پس از گل دهی گیاه را هفته‌ای یک بار آبیاری و به وسیله کودهای غنی از پتاس تغذیه کنید، تا هنگامی که برگ‌ها زرد شوند. تعداد زیادی از نرگس‌ها، خیلی خوب به طور طبیعی سبز شده و نیاز به جابجایی ندارند. اگر شما باغ کوچکی دارید و دسته‌های نرگس خیلی زیاد و بزرگ شده‌اند، می‌توانید آنها را خارج کرده و تقسیم کنید. پیازهای خارج شده را در مکانی خنک، تاریک و با تهویه مناسب تا زمان کشت بعدی ذخیره کنید. قبل از انبار کردن و نیز قبل از کشت دوباره، تمام پیازهایی را که هنگام لمس کردن حس می‌کنید، نرم هستند یا حالت اسفنجی پیدا کرده‌اند، جدا کرده و بسوزانید.

پیازهای کشت شده در گلدان) برای ۱۶ الی ۲۰ هفته) باید حداقل در عمق ۵ تا ۱۰ سانتی‌متری کاشته شوند که این بستگی به شرایط آب و هوایی منطقه دارد.[۴]

بهترین گونه‌ها برای پرورش بستگی به مکانی دارد که می‌خواهید کشت کنید. اگر محیط بزرگی از زمین سبز دارید که می‌خواهید در آنجا نرگس‌ها را کشت کنید، نوع نرگس نم بهترین نتیجه را دارد. گونه‌های مختلف را در یک بخش با هم مخلوط نکنید؛ زیرا محصول این نوع کشت، نتیجه خوبی ندارد.

برای حاشیه و کناره‌های کوچک باغ‌های سنگی بهتر است از انواع کوچک‌تر برای پرورش مانند دو به دو یا پرتاب شعله استفاده شود.

در طول زمان پرورش، حداقل دوبار به وسیله قارچ کش شاخ و برگ نرگس‌ها را سمپاشی کنید.[۴]

گل‌های نرگس دو دسته هستند: گل نرگس واقعی و نرگس دروغین که نرگس دروغین، بدون بو است نوع طبیعی آن بسیار معطر و مقاوم در مقابل سرما و از بهترین نوع آن نرگس شهلا است.

عرضه این گل در بسته‌هایی که در فروشگاه‌های گل و دستفروشان حاشیه خیابان ارائه می‌شود نوید در راه بودن بهار را می‌دهد.[۴]

خواص درمانی گل نرگس[ویرایش]

بیخ نرگس جذب کننده‌ای است که از ژرفا برمی‌کشد. خشکاننده و زداینده و شستشو دهنده است. روغن نرگس تأثیر روغن یا سمین دارد و از آن ناتوان‌تر است. بیخ نرگس و بویژه اگر با آرد شَلمک و با عسل باشد پیکان و خارها را بیرون کشد. نرگس و بویژه بیخش که همراه سرکه باشد لکه‌های سیاه و بهک را می‌زداید. بیخ نرگس داروی داءالثعلب است.[۵]

درمان ورم و جوش با گل نرگس[ویرایش]

از بیخ نرگس و عسل و گاودانه معجون درست کنند دمل‌های ناپدیدار نارس و سخت را می‌ترکاند. ضماد بیخ نرگس ورم عصب را فرونشاند.[۵]

گل نرگس مفید برای افسردگی[ویرایش]

یک دسته گل همواره می‌تواند روحیه هرکس را بهتر کند اما، گلهای نرگس تأثیراتی بیشتر دارند آنها می‌توانند کلیدی برای درمان افسردگی تلقی شوند. دانشمندان کشف کرده‌اند که مولفه‌های تشکیل دهنده گونه‌های گل برف در آفریقای جنوبی و گلهای نرگس می‌توانند از سد خونی مغزی یا دیوار دفاعی که مغز را منزوی نگاه می‌دارد، عبور کنند. این سد مشکل مهمی برای پزشکان در درمان شرایط مغزی چون افسردگی است، چرا که دربرگیرنده پروتئینهایی است که به محض ورود دارو آن را پس می‌زند. این درحالی است که بیگر برودین که این تحقیق را در دانشگاه کپنهاگ انجام داده اظهار داشت که مولفه‌های تشکیل دهنده در این گلها می‌تواند از این سد عبور کند.[۶]

این کشف تازه می‌تواند در نهایت به رساندن دارو به مغز کمک کند.

براساس این تحقیق که در مجله داروخانه و داروشناسی منتشر شده است، چندین مولفه گیاهی می‌توانند از سد پروتئینی مغز عبور کند.

دکتر برودین اظهار داشت: ما مولفه‌های مختلفی را برای تأثیر آنها در انتقال پروتئین به مغز آزمایش کرده‌ایم. نتایج ما امید بخش است و چندین مولفه شیمیایی دیگر نیز باید بررسی شود تا به عنوان ساخت دارو در درازمدت مورد استفاده قرار بگیرد.

وی افزود: رگهای خونی مغز برای اکثر مولفه‌ها غیرقابل نفوذ هستند و یکی از دلایل همین پروتئینهای فعال هستند. یافتن مولفه‌هایی که بتواند از این خط دفاعی عبور کند بسیار جالب بوده است.[۶]

این محقق یاد آورشد: مطالعات درمانهای طبیعی منبع ارزشمندی تلقی می‌شود و به ما این دانش را می‌دهند که بتوانیم از آنها در زمینه‌های دیگری استفاده کنیم. این درحالی است که وی هشدار داد این تحقیق هنوز در مرحله اول است و راه و زمان طولانی در پیش است تا بتوان از این مولفه به عنوان یک دارو استفاده کرد.

سد خونی مغزی یا در اصطلاح پزشکی (BBB) محدوده جدا کننده بین مایع برون‌سلولی مغز در سیستم اعصاب مرکزی و جریان خون گردشی در بدن است بطوریکه اگر مواد رنگی به درون خون تزریق شود می‌توان مشاهده کرد که از این ماده درون مغز اثری دیده نمی‌شود. ین پرده یا سد از مویرگ‌های ویژه تشکیل شده که بر خلاف ساختار عادی در مویرگ‌ها دارای منافذ معمول نبوده و اتصال بین سلولی در آنها از نوع اتصال محکم است و در نتیجه بسیاری از ملکول‌ها و ریز ملکول‌ها و همچنین باکتری‌ها قادر به گذشتن از آن‌ها (از طریق دیفیوژن) و رسیدن به مایع مغزی نخاعی در مغز نیستند.http://www.tehran98.com/2012/06/گل-نرگس/[۶]

گونه‌ها[ویرایش]

Narcissus poeticus
  • گل نرگس وحشی Narcissus jonquilla
  • نرگس Narcissus tazetta
  • نرگس دروغین Narcissus pseudonarcissus
  • Narcissus abilioi
  • Narcissus abscissus
  • Narcissus albicans
  • Narcissus albimarginatus
  • Narcissus alejandrei
  • Narcissus alentejanus
  • Narcissus alleniae
  • Narcissus aloysii-villarii
  • Narcissus andorranus
  • Narcissus arundanus
  • Narcissus assoanus
  • Narcissus asturiensis
  • Narcissus atlanticus
  • Narcissus bakeri
  • Narcissus boutignyanus
  • Narcissus brevitubulosus
  • Narcissus broussonetii
  • Narcissus bulbocodium
  • Narcissus buxtonii
  • Narcissus calcicola
  • Narcissus cantabricus
  • Narcissus caramulensis
  • Narcissus cardonae
  • Narcissus carpetanus
  • Narcissus carringtonii
  • Narcissus cavanillesii
  • Narcissus cazorlanus
  • Narcissus cernuus
  • Narcissus chevassutii
  • Narcissus christianssenii
  • Narcissus compressus
  • Narcissus confinalensis
  • Narcissus confusus
  • Narcissus cuatrecasasii
  • Narcissus cyclamineus
  • Narcissus dordae
  • Narcissus dubius
  • Narcissus elegans
  • Narcissus felineri
  • Narcissus flavus
  • Narcissus foliosus
  • Narcissus fosteri
  • Narcissus gaditanus
  • Narcissus georgemawii
  • Narcissus gigas
  • Narcissus gredensis
  • Narcissus hannibalis
  • Narcissus hedraeanthus
  • Narcissus hesperidis
  • Narcissus hispanicus
  • Narcissus incomparabilis
  • Narcissus incurvicervicus
  • Narcissus infundibulum
  • Narcissus jacetanus
  • Narcissus javieri
  • Narcissus jeanmonodii
  • Narcissus libarensis
  • Narcissus litigiosus
  • Narcissus lusitanicus
  • Narcissus maginae
  • Narcissus magnenii
  • Narcissus magni-abilii
  • Narcissus martinoae
  • Narcissus medioluteus
  • Narcissus moleroi
  • Narcissus montserratii
  • Narcissus munozii-garmendiae
  • Narcissus nevadensis
  • Narcissus nivalis
  • Narcissus nutans
  • Narcissus obesus
  • Narcissus obsoletus
  • Narcissus odorus
  • Narcissus paivae
  • Narcissus papyraceus
  • Narcissus perangustus
  • Narcissus perezlarae
  • Narcissus piifontianus
  • Narcissus poculiformis
  • Narcissus poeticus
  • Narcissus ponsii-sorollae
  • Narcissus pravianoi
  • Narcissus primigenius
  • Narcissus pugsleyi
  • Narcissus pujolii
  • Narcissus rafaelii
  • Narcissus rogendorfii
  • Narcissus romieuxii
  • Narcissus romoi
  • Narcissus rupicola
  • Narcissus rupidulus
  • Narcissus scaberulus
  • Narcissus serotinus
  • Narcissus somedanus
  • Narcissus supramontanus
  • Narcissus susannae
  • Narcissus taitii
  • Narcissus tenuior
  • Narcissus tingitanus
  • Narcissus tortifolius
  • Narcissus triandrus
  • Narcissus tuckeri
  • Narcissus viridiflorus
  • Narcissus xaverii

منابع[ویرایش]

مآخذ:

http://www.asrpishraft.com/index.php/news/newsShow/8/1123/