نرگس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نرگس
Jonquil flowers05.jpg
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): تک‌لپه‌ای‌ها
راسته: مارچوبه‌سانان
تیره: نرگسیان
زیرتیره: Amaryllidoideae
سرده: نرگس
گونه (زیست‌شناسی)

فهرست شده در زیر

سردهٔ نرگس (نام علمی: Narcissus) گیاهی از خانواده نرگسیان (Amaryllidaceae) و راسته مارچوبگان می‌باشد. گیاهی دائمی و پیازدار می‌باشد. پیازهای آن درشت و دارای ورقه‌های فلسی یا مطبق است. به عبارت دیگر پیاز آن می‌تواند چندین سال متوالی گل دهد و گل آن همه ساله درشت تر گردد. گلهای نرگس به رنگ سفید، زرد، نارنجی، کم پر و پُر پر هستند. برگهای این گیاه از بن ریشه بصورت صاف یا شیاردار بیرون می‌آیند و در طول ساقه قرار می‌گیرند. نرگس‌ها به اندازه‌های مختلف یافت می‌شوند از گلهای ۵ اینچی روی ساقه‌های ۲ فوتی گرفته تا گلهای ۵/۰ اینچی روی ساقه ۲ اینچی.

نرگس‌ها شاید آسانترین و مطمئن‌ترین پرورش از میان خانواده تمام گلها هستند و برای افراد مبتدی در باغبانی ایدئال است. پیاز و برگها حاوی کریستالهای سمی هستند که فقط حشرات اصلی می‌توانند بدون آسیب رساندن به آن از آن مصرف کنند هر چند ممکن است جانوران آنها را از زیر خاک بیرون بیاورند. گل و ساقه این گیاه سمی نیست فقط پیاز این گیاه است که بسیار زهرآگین است. نوع زرد رنگ آن از نوع سفید رنگش سمی تر است. سقراط این گیاه را به دلیل سمی بودن «گردنبند خدایان دوزخ» می‌نامید.

رده‌بندی انواع نرگس[ویرایش]

یک گل نرگس
نرگس

رده‌بندی یک گونه کشت شده (قابل کشت) نرگس بر پایه توصیف و سنجش یا از یک رده‌بندی ارائه شده توسط فردی که گونه‌ها را به ثبت می‌رساند، پایه‌گذاری شده‌است.

کد رنگ‌های استفاده شده برای توصیف رنگ نرگس‌ها به قرار زیر است:

W- سفید (سفید گونه) G- سبز Y- زرد P – صورتی O- نارنجی R- قرمز

در توصیف گل نرگس هر نرگس را به دو بخش تقسیم می‌کنیم

رویشگاه‌های طبیعی در ایران[ویرایش]

معروف‌ترین نوع گل نرگس در ایران، Narcissus tazetta نام دارد که به اشتباه به نام گل نرگس شیرازی معروف شده‌است، در

صورتی که به علت شرایط اب و هوایی خاص امکان رویش گل نرگس در شهر شیراز وجود ندارد.

منطقه «جره بالاده کازرون» مقام اول کشت گل نرگس در ایران را دارا می‌باشد، هفتاد درصد گل نرگس استان فارس در این منطقه تولید می‌شود. البته گل نرگس در بعضی از نقاط کشور مثل بهبهان و خفت هم یافت می‌شود که در شهر کازرون گل نرگس از نوع شهلا و شش پر می‌باشد که عطر و بوی بسیار معطری دارد

در برخی نواحی ایران گیاه نرگس به صورت خودرو وجود دارد. اما در استان فارس بخش اعظم نرگس زارها در منطقه «جره»، «بلبلک»، «سرمشهد»، «فامور» وجود دارند.

نرگس زارهای پرورش و تولید نرگس به تعداد زیادی در استان فارس وجود داردکه گونه‌های متعددی همچون نرگس شش پر، شهلا و نرگس معمولی را تولید می‌کنند.

که از میان آنها نرگس شهلا به جهت داشتن زیبایی و بوی ویژه مشهور است.

این گل در سال ۱۹۹۲ میلادی در جشنواره گل هلند رتبه نخست را به خود اختصاص داده و در ایران به علت نبود آگاهی و معرفی کافی و عدم تبلیغ دربارهٔ آن و شناسانده نشدنش تاکنون از خاستگاه آن اطلاعات کافی منتشر نشده‌است. گل دهی نرگس همه ساله از نیمه دوم سال آغاز و تا پایان بهمن و گاهی نیز نیمه اول اسفند در کازرون ادامه دارد. در نرگس زارهای کازرون چهار نوع گل نرگس شناسایی شده که نرگس «شهلا» وسعت بیشتری را در این مناطق به خود اختصاص داده‌است. از انواع دیگر گل نرگس هم می‌توان به «پُرپر یا شصت پر»، «پنجه گربه‌ای» و «مسکین» اشاره کرد که با وجود همه مزیتهایی که گل نرگس دارد این گل سهم ناچیزی از گردشگری گل را به خود اختصاص داده‌است[۱]

این گیاه پیازدار با ارتفاع بین ۳۰ تا ۴۵ سانتی‌متر و با گل‌های ۳ تا ۸ تایی در فصل زمستان به گل می‌نشیند حدود گل دهی نرگس‌های بالاده ۴۵ روز یعنی از اوایل دی ماه تا اواسط بهمن ماه می‌باشد.

پرورش گل نرگس[ویرایش]

ماه‌های مرداد و شهریور بهترین زمان برای کشت نرگس هستند، تا ریشه‌ها قبل از شروع زمستان قابلیت رشد را پیدا کنند. اگر چه پیازها باید تا ماه مهر کشت شوند، ولی تا آبان ماه قابل کشت هستند.[۲]

برای کشت، آنها را به طور مجزا با فاصله‌های۱۵سانتیمتر در یک خاک با زهکشی خوب و مناسب کشت کنید؛ به طوری که حدود ۱۰ سانتیمتر خاک روی پیازها باشد. مقداری کود معمولی را با خاک مخلوط کنید و در زیر محل کاشت بریزید و اگر خاک، رسی و سنگین است، مقداری شن با آن مخلوط کنید تا به زهکشی خاک کمک کند. پیازها را در زمینی که از آب اشباع است، نکارید.

نرگس‌ها برای گل دهی سال بعد، نیاز به انرژی سرازیر شده از ساقه و برگ به پیازها دارند. به همین دلیل برگ‌ها را از محل طوقه قطع نکنید؛ چون این کار باعث می‌شود آنها ضعیف شوند. هنگامی که ۶ هفته سپری شد، بعد از گل دهی می‌توانید برگ‌ها را قطع کنید؛ چون تأثیری بر گل دهی سال بعد ندارد. بعد از پژمرده شدن گل‌ها، آن‌ها را از بخش زیرین و پشت تخمدان قطع کنید. هر پیازی را که در ساقه و برگ آن نشانی از بیماری است، خارج کرده و آن را بسوزانید.

پس از گل دهی گیاه را هفته‌ای یک بار آبیاری و به وسیله کودهای غنی از پتاس تغذیه کنید، تا هنگامی که برگ‌ها زرد شوند. تعداد زیادی از نرگس‌ها، خیلی خوب به طور طبیعی سبز شده و نیاز به جابجایی ندارند. اگر شما باغ کوچکی دارید و دسته‌های نرگس خیلی زیاد و بزرگ شده‌اند، می‌توانید آنها را خارج کرده و تقسیم کنید. پیازهای خارج شده را در مکانی خنک، تاریک و با تهویه مناسب تا زمان کشت بعدی ذخیره کنید. قبل از انبار کردن و نیز قبل از کشت دوباره، تمام پیازهایی را که هنگام لمس کردن حس می‌کنید، نرم هستند یا حالت اسفنجی پیدا کرده‌اند، جدا کرده و بسوزانید.

پیازهای کشت شده در گلدان) برای ۱۶ الی ۲۰ هفته) باید حداقل در عمق ۵ تا ۱۰ سانتی‌متری کاشته شوند که این بستگی به شرایط آب و هوایی منطقه دارد.[۲]

بهترین گونه‌ها برای پرورش بستگی به مکانی دارد که می‌خواهید کشت کنید. اگر محیط بزرگی از زمین سبز دارید که می‌خواهید در آنجا نرگس‌ها را کشت کنید، نوع نرگس نم بهترین نتیجه را دارد. گونه‌های مختلف را در یک بخش با هم مخلوط نکنید؛ زیرا محصول این نوع کشت، نتیجه خوبی ندارد.

برای حاشیه و کناره‌های کوچک باغ‌های سنگی بهتر است از انواع کوچک‌تر برای پرورش مانند دو به دو یا پرتاب شعله استفاده شود.

در طول زمان پرورش، حداقل دوبار به وسیله قارچ کش شاخ و برگ نرگس‌ها را سمپاشی کنید.[۲]

گل‌های نرگس دو دسته هستند: گل نرگس واقعی و نرگس دروغین که نرگس دروغین، بدون بو است نوع طبیعی آن بسیار معطر و مقاوم در مقابل سرما و از بهترین نوع آن نرگس شهلا است.

عرضه این گل در بسته‌هایی که در فروشگاه‌های گل و دستفروشان حاشیه خیابان ارائه می‌شود نوید در راه بودن بهار را می‌دهد.[۲]

دستورالعملها[ویرایش]

در زمان مناسبی در فصل پاییز پیاز نرگس را بخرید. هرچه پیاز آن بزرگ‌تر باشد گل شما بزرگ‌تر خواهد شد. پیازهایی که هیچ‌گونه بریدگی، خراش یا دندانه ندارند را انتخاب کنید. پیاز باید ریشه داشته باشد، اما نباید از بالای آن ساقه سبز شده باشد. اگر پیاز فوراً کاشته نشود می‌تواند در یخچال نگه‌داری شود.

۲. یک گلدان انتخاب کنید. کسانی که پیاز را جداگانه خریداری می‌کنند باید گلدان مناسبی را برگزینند. گلدان باید سنگین باشد زیرا زمانی که گیاه شکوفه بدهد، بالای آن سنگین شده و می‌تواند یک گلدان سبک را واژگون کند. پیاز نرگس باید به خوبی بتواند خشک شود، بنابراین نیاز به حداقل یک سوراخ در کف گلدان برای تخلیهٔ آب هست. سایز گلدان مهم است. برای کاشت یک پیاز، گلدان باید حداقل ۱۸ سانتی‌متر عمق داشته و عرض آن حداقل ۵ سانتی‌متر از پهن‌ترین قسمت پیاز بزرگ‌تر باشد.

۳. مقداری آب ولرم در یک کاسه ریخته و ریشهٔ پیاز را به مدت ۲ ساعت در آن غوطه‌ور کنید. همهٔ پیاز را داخل آب قرار ندهید، تنها قسمت انتهایی آن کافی است. این کار پیامی را به پیاز می‌رساند که وقت رشد کردن است. این کار را قبل از کاشت در گلدان انجام دهید.

۴. گلدان را تا نیمه با خاک گلدان پر کنید. پیاز را با ریشه در زیر خاک قرار دهید. اطراف پیاز را با خاک پر کرده و خاک را دور آن محکم کنید. یک سوم از قسمت بالای پیاز را بیرون از خاک بگذارید. پیاز را به خوبی آب بدهید. گلدان را در جایی گرم در زیر نور مستقیم خورشید قرار دهید. نور خورشید باعث فعال شدن پیاز می‌شود. تا زمانی که ساقه شروع به رشد کند به آن آب ندهید. این ممکن است ۲ یا ۳ هفته یا بیشتر طول بکشد.

۵. بعد از شروع رشد ساقه، هر زمان که حس کردید خاک خشک است به آن آب بدهید. هر دو هفته با دادن محلول آب و کود گیاهان خانگی به گیاه آن را تقویت کنید. گیاه را بچرخانید تا ساقهٔ آن صاف قرارگرفته و اگر گیاه در حال خم شدن بود یک چوب بامبو در کنار آن قرار دهید.[۳]

نکات و هشدارها[ویرایش]

یک گلدان سفالی بهترین گزینه برای کاشت پیاز نرگس است. این گلدان را می‌توانید با پیچیدن فویل‌های گل یا پارچه در اطرافش تزیین کنید. زمانی که گیاه شکوفه زد آن را از زیر نور مستقیم بردارید. این کار زمان شکوفه دادن را طولانی‌تر می‌کند.

پیاز نرگس را در یخچالی که در آن سیب دارید قرار ندهید. اگر این دو در مجاورت هم قرار داده شوند، سبب می‌شود پیار بی‌بار شده و شکوفه ندهد. در حین کاشت، همهٔ پیاز را با خاک نپوشانید. بالای آن اگر پوشانده شود فاسد خواهد شد. پیازهای کاشته شده را در محل سرد قرار ندهید. این کار رشد را کم کرده یا کاملاً مانع رشد می‌شود. این گیاه برای رشد به دمای ۲۱ درجهٔ سانتی‌گراد یا بیشتر نیاز دارد.[۳]

گونه‌ها[ویرایش]

Narcissus poeticus
  • گل نرگس وحشی Narcissus jonquilla
  • نرگس Narcissus tazetta
  • نرگس دروغین Narcissus pseudonarcissus
  • Narcissus abilioi
  • Narcissus abscissus
  • Narcissus albicans
  • Narcissus albimarginatus
  • Narcissus alejandrei
  • Narcissus alentejanus
  • Narcissus alleniae
  • Narcissus aloysii-villarii
  • Narcissus andorranus
  • Narcissus arundanus
  • Narcissus assoanus
  • Narcissus asturiensis
  • Narcissus atlanticus
  • Narcissus bakeri
  • Narcissus boutignyanus
  • Narcissus brevitubulosus
  • Narcissus broussonetii
  • Narcissus bulbocodium
  • Narcissus buxtonii
  • Narcissus calcicola
  • Narcissus cantabricus
  • Narcissus caramulensis
  • Narcissus cardonae
  • Narcissus carpetanus
  • Narcissus carringtonii
  • Narcissus cavanillesii
  • Narcissus cazorlanus
  • Narcissus cernuus
  • Narcissus chevassutii
  • Narcissus christianssenii
  • Narcissus compressus
  • Narcissus confinalensis
  • Narcissus confusus
  • Narcissus cuatrecasasii
  • Narcissus cyclamineus
  • Narcissus dordae
  • Narcissus dubius
  • Narcissus elegans
  • Narcissus felineri
  • Narcissus flavus
  • Narcissus foliosus
  • Narcissus fosteri
  • Narcissus gaditanus
  • Narcissus georgemawii
  • Narcissus gigas
  • Narcissus gredensis
  • Narcissus hannibalis
  • Narcissus hedraeanthus
  • Narcissus hesperidis
  • Narcissus hispanicus
  • Narcissus incomparabilis
  • Narcissus incurvicervicus
  • Narcissus infundibulum
  • Narcissus jacetanus
  • Narcissus javieri
  • Narcissus jeanmonodii
  • Narcissus libarensis
  • Narcissus litigiosus
  • Narcissus lusitanicus
  • Narcissus maginae
  • Narcissus magnenii
  • Narcissus magni-abilii
  • Narcissus martinoae
  • Narcissus medioluteus
  • Narcissus moleroi
  • Narcissus montserratii
  • Narcissus munozii-garmendiae
  • Narcissus nevadensis
  • Narcissus nivalis
  • Narcissus nutans
  • Narcissus obesus
  • Narcissus obsoletus
  • Narcissus odorus
  • Narcissus paivae
  • Narcissus papyraceus
  • Narcissus perangustus
  • Narcissus perezlarae
  • Narcissus piifontianus
  • Narcissus poculiformis
  • Narcissus poeticus
  • Narcissus ponsii-sorollae
  • Narcissus pravianoi
  • Narcissus primigenius
  • Narcissus pugsleyi
  • Narcissus pujolii
  • Narcissus rafaelii
  • Narcissus rogendorfii
  • Narcissus romieuxii
  • Narcissus romoi
  • Narcissus rupicola
  • Narcissus rupidulus
  • Narcissus scaberulus
  • Narcissus serotinus
  • Narcissus somedanus
  • Narcissus supramontanus
  • Narcissus susannae
  • Narcissus taitii
  • Narcissus tenuior
  • Narcissus tingitanus
  • Narcissus tortifolius
  • Narcissus triandrus
  • Narcissus tuckeri
  • Narcissus viridiflorus
  • Narcissus xaverii

منابع[ویرایش]

مآخذ:

http://www.asrpishraft.com/index.php/news/newsShow/8/1123/