محمد جهان‌آرا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از محمد جهان آرا)
پرش به: ناوبری، جستجو
محمد جهان‌آرا
Mohammad jahan ara.jpg
شناسنامه
نام کامل سید محمدعلی جهان‌آرا
تاریخ تولد ۹ شهریور ۱۳۳۳
محل تولد خرمشهر، استان خوزستان،  ایران
تاریخ کشته‌شدن ۷ مهر ۱۳۶۰ (۲۷ سال)
نحوه کشته‌شدن سانحه هوایی (شلیک پدافند به
هواپیما و سقوط آن)[۱]
محل دفن بهشت زهرا، تهران، ایران
اطلاعات نظامی
درجه 19- Sarlashgar-IRGC.png سرلشکر پاسدار
(پس از درجه‌بندی
در سپاه از سال ۱۳۷۰)
فرماندهی فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
در خرمشهر
طول خدمت ۲ سال
عملیاتهای مهم چهارشنبه سیاه خرمشهر
نبرد خرمشهر
حصر آبادان

سید محمدعلی جهان‌آرا معروف به محمّد جهان‌آرا (زاده ۹ شهریور ۱۳۳۳ - درگذشته ۷ مهر ۱۳۶۰) یکی از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جنگ ایران و عراق بود که در زمان این جنگ بر اثر شلیک پدافند هوایی ایران به سمت هواپیمای حامل او کشته شد و برای سرپوش گذاشتن بر روی این موضوع به بهانه خدمت‌گذاری وی در دفاع و شکستن حصر آبادان از خاک خوزستان، بعد از سال ۱۳۷۰، به او درجه سرلشگری اعطا شد.[۱]

پیش از انقلاب[ویرایش]

محمد جهان‌آرا در خرمشهر به دنیا آمد.[۲] در سال ۱۳۴۸ تحت تأثیر جنبش اسلامی به رهبری روح‌الله خمینی همراه عده‌ای از دوستان‌اش وارد مبارزات سیاسی علیه دولت محمدرضا پهلوی شد و گروه الله اکبر را راه‌اندازی کرد. در اواخر سال ۱۳۴۹ همراه برادرش به عضویت گروه مخفی سازمان حزب‌الله خرمشهر درآمد. در سال ۱۳۵۱ اعضای گروه توسط ساواک شناسایی شد و تمام اعضای آن دستگیر و زندانی شدند. در جریان این دستگیری، محمد جهان‌آرا به به علت سن کم، تنها یک سال زندان محکوم و به زندان اهواز منتقل شد.[۳]

وی پس از اخذ دیپلم در سال ۱۳۵۴ در کنکور دانشگاه‌ها شرکت کرد و برای ادامه تحصیل راهی مدرسه عالی بازرگانی تبریز شد.[۳]

در سال ۱۳۵۵ جهان‌آرا به عضویت گروه «منصورون» که یک گروه معتقد به مبارزه مسلحانه بود درآمد.[۳] در سال ۱۳۵۷، هنگامی که قرار بود به سرپرستی سید علی اندرزگو به سوریه و اردوگاه‌های مقاومت فلسطین سفر کند، به دلیل کشتار مردم تهران در میدان ژاله در هفدهم شهریور ۱۳۵۷ از سفر بازماند.[۳]

در پاییز سال ۱۳۵۷ در پی اعزام تانک‌های ارتش به خیابان‌های اهواز و کشتار مردم، گروه منصورون، تصمیم به دفاع مسلحانه از مردم تظاهر کننده می‌گیرند. اعضای گروه در یکی از این درگیری‌ها با نیروهای زرهی، حدود ۳۰ نفر از نیروهای شاهنشاهی را مجروح کردند.[۳]

پس از انقلاب[ویرایش]

بعد از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران جهان‌آرا پس از دو سال و نیم زندگی مخفیانه به خرمشهر بازگشت. او و دوستانش در خرمشهر گروهی به نام کانون فرهنگی نظامی انقلابیون خرمشهر تشکیل دادند.

در سال ۱۳۵۸ فرماندهی سپاه خرمشهر را به عهده گرفت و هم‌زمان جهاد سازندگی خرمشهر را نیز پایه‌گذاری کرد. با شروع جنگ ایران و عراق دوش به دوش مردم از شهر دفاع کرد. بعد از سقوط خرمشهر و عزل ابوالحسن بنی‌صدر از سمت فرمانده کل قوا مرحله جدیدی از جنگ آغاز شد. اولین گام، شکستن محاصره آبادان بود. این پیروزی در مهر ۱۳۶۰ روی داد.

مرگ[ویرایش]

به دنبال پیروزی و بازپس‌گیری آبادان، در روز هفتم مهر محمد جهان‌آرا و تعداد دیگری از فرماندهان راهی تهران شدند تا گزارش عملکرد نیروها را به روح‌الله خمینی بدهند اما در میانه راه بر اثر سقوط هواپیمای پرواز هرکولس سی-۱۳۰ نیروی هوایی ارتش ایران ۱۳۶۰ کشته شد.[۴] به گفته ناخدا هوشنگ صمدی از فرماندهان نیروی دریایی در زمان جنگ ایران و عراق این هواپیما نه بر اثر سانحه بلکه بر اثر شلیک پدافند و برخورد موشک ضدهوایی به آن باعث سقوط هواپیما شد.[۱][۵]

در روایت‌های رسمی دلیل مرگ نقص فنی و سقوط هواپیما عنوان شد.[۱]

نوحه معروف «ممد نبودی ببینی» پس از آزادسازی خرمشهر نخستین بار توسط «حسین فخری» هم‌رزم او بر سر مزارش خوانده شد و یک‌سال بعد توسط غلام کویتی‌پور همزمان با سالگرد آزادسازی خرمشهر خوانده شد.[۶]

خانواده[ویرایش]

محمد جهان آرا در سال ۱۳۵۸ ازدواج کرد. برادر بزرگ‌تر وی در تهاجم نیروهای عراقی به خرمشهر به اسارت گرفته شد و هرگز اثری از وی پیدا نشد. علی جهان آرا برادر دیگر وی در سال ۱۳۵۶ دستگیر و در ۲ اردیبهشت ۱۳۵۷[۶] در زندان به قتل رسید. حسن جهان آرا برادر کوچکتر وی سال ۱۳۶۰ به اتهام ارتباط با سازمان مجاهدین خلق ایران به پانزده سال زندان محکوم و در سال ۶۷ اعدام شد.[۷]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ «'هواپیمای محمد جهان آرا با شلیک پدافند ساقط شد'». بی‌بی‌سی فارسی. ۸ آذر ۱۳۹۶. 
  2. تولد و کودکی
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ «سردار سرلشكر پاسدار شهید محمدعلی جهان‌آرا». موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان. ۳۰ شهریور ۱۳۸۳. 
  4. «پایان درآغاز راه». ایران آنلاین، ۷ مهرماه ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۵ خرداد ۱۳۹۶. 
  5. «روایت جدید از نحوه شهادت محمد جهان‌آرا». فرارو. ۸ آذر ۱۳۹۶. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱ دسامبر ۲۰۱۷. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «نوای «ممد نبودی ببینی» از محرم تا آزادسازی خرمشهر». فارس نیوز. ۲ خرداد ۱۳۹۰. 
  7. بهار یکتا. «برای مادر جهان آرا ها؛ از اعدام تا شهادت». ۲۱ شهریور ۱۳۹۰. 

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]