صفحه نیمه‌حفاظت‌شده

فهرست کلان‌شهرهای ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

کشور ایران هم‌اکنون دارای ۱۸ کلان‌شهر است، که شامل ۸ کلان‌شهر رسمی و ۱۰ کلان‌شهر غیررسمی[۱] می‌باشد. فهرست این کلان‌شهرها همراه با جمعیت آن‌ها به شرح زیر است:[۲][۳][۴][۵][۶][۷]

کلانشهرهای ایران

رتبه نام شهر نام استان وضعیت جمعیت (۱۳۹۵) تصویر شهرداری
فهرست
۱ تهران[۸] تهران رسمی ۸٬۶۹۳٬۷۰۶ تهران؛ نخستین کلان‌شهر و پایتخت ایران. شهرداری تهران
شهرداران تهران
۲ مشهد[۹] خراسان رضوی رسمی ۳٬۰۰۱٬۱۸۴ مشهد؛ دومین کلان‌شهر ایران. شهرداری مشهد
شهرداران مشهد
۳ اصفهان[۸][۱۰][۱۱] اصفهان رسمی ۱٬۹۶۱٬۲۶۰ اصفهان؛ سومین کلان‌شهر ایران. شهرداری اصفهان
شهرداران اصفهان
۴ کرج[۸] البرز رسمی ۱٬۵۹۲٬۴۹۲ کرج؛ چهارمین کلان‌شهر ایران. شهرداری کرج
شهرداران کرج
۵ شیراز[۸] فارس رسمی ۱٬۵۶۵٬۵۷۲ شیراز؛ پنجمین کلان‌شهر ایران. شهرداری شیراز
شهرداران شیراز
۶ تبریز[۸] آذربایجان شرقی رسمی ۱٬۵۵۸٬۶۹۳ تبریز؛ ششمین کلان‌شهر ایران. شهرداری تبریز
شهرداران تبریز
۷ قم[۸] قم رسمی ۱٬۲۰۱٬۱۵۸ قم؛ هشتمین کلان‌شهر ایران. شهرداری قم
شهرداران قم
۸ اهواز[۸] خوزستان رسمی ۱٬۱۸۴٬۷۸۸ اهواز؛ هفتمین کلان‌شهر ایران. شهرداری اهواز
شهرداران اهواز
۹ کرمانشاه[۸] کرمانشاه غیررسمی ۹۴۶٬۶۵۱ کرمانشاه؛ نهمین کلان‌شهر ایران. شهرداری کرمانشاه
شهرداران کرمانشاه
۱۰ ارومیه[۸] آذربایجان غربی غیررسمی ۷۳۶٬۲۲۴ ارومیه؛ دهمین کلان‌شهر ایران. شهرداری ارومیه
شهرداران ارومیه
۱۱ رشت[۸] گیلان غیررسمی ۶۷۹٬۹۹۵ رشت؛ یازدهمین کلان‌شهر ایران. شهرداری رشت
شهرداران رشت
۱۳ زاهدان[۸] سیستان و بلوچستان غیررسمی ۵۸۷٬۷۳۰ زاهدان؛ دوازدهمین کلان‌شهر ایران. شهرداری زاهدان
شهرداران زاهدان
۱۲ همدان[۸] همدان غیررسمی ۵۵۴٬۴۰۶ همدان؛ سیزدهمین کلان‌شهر ایران. شهرداری همدان
شهرداران همدان
۱۴ کرمان[۸] کرمان غیررسمی ۵۳۷٬۷۱۸ کرمان؛ چهاردهمین کلان‌شهر ایران. شهرداری کرمان
شهرداران کرمان
۱۵ یزد یزد غیررسمی ۵۲۹٬۶۷۳ یزد؛ پانزدهمین کلان‌شهر ایران. شهرداری یزد
شهرداران یزد
۱۶ اردبیل اردبیل غیررسمی ۵۲۹٬۳۷۴ اردبیل؛ شانزدهمین کلان‌شهر ایران. شهرداری اردبیل
شهرداران اردبیل
۱۷ بندرعباس هرمزگان غیررسمی ۵۲۶٬۶۴۸ بندرعباس؛ هفدهمین کلان‌شهر ایران. شهرداری بندرعباس
شهرداران بندرعباس
۱۸ اراک[یادداشت ۱][۱۲][۱۳] مرکزی غیررسمی ۵۲۰٬۹۴۴ اراک؛ دوازدهمین کلان‌شهر ایران. شهرداری اراک
شهرداران اراک

ابهام در تعریف کلان‌شهر

با تعریف کلانشهر از سوی سازمان ملل متحد، تهران تنها کلان‌شهر ایران به شمار می‌رود.

در تعریف بین‌المللی کلانشهر که توسط سازمان ملل متحد آورده شده کلان‌شهر یا مادر شهر به شهرهایی گفته می‌شود که بیش از ۴ میلیون نفر جمعیت داشته باشند. از این رو از دیدگاه تعریف بین‌المللی در ایران تنها شهر تهران به عنوان کلان‌شهر شناخته می‌شود. درعین حال همان‌طور که تعریف مفهوم شهر در کشورهای مختلف متفاوت می‌باشد، تقسیم‌بندی انواع شهرها نیز برحسب سطح فعالیت‌ها، میزان جمعیت پذیری و حوزه نفوذ شهر در کشورهای گوناگون با یکدیگر یکسان نیست.[۱۴] اما در ادبیات رایج کشور ایران اصطلاح کلان‌شهر معادل مادرشهر (متروپلیس) است و به شهرهایی اطلاق می‌شود که حداقل یک میلیون نفر جمعیت داشته و واجد مرکزیتی اقتصادی - سیاسی که در مقیاس ناحیه‌ای یا ملی از موقعیتی مرکزی برخوردار باشد.[۱۵] تعریف کلانشهر در سال ۱۳۸۷ توسط محمد سعیدی‌کیا وزیر وقت مسکن و شهرسازی در شورای عالی شهرسازی و معماری اصلاح شد و طبق آن شهرهای با جمعیت بیش از ۵۰۰ هزار نفر کلان‌شهر محسوب می‌شوند.[۱۶] به دلیل نداشتن تعریف حقوقی واحد از کلان‌شهر در ایران فقط شهرهای بالای یک میلیون نفر می‌توانند از مزایای قانون مالیات بر ارزش افزوده بهره بیشتری ببرند. با تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری شهرهای زیر یک میلیون نفر می‌توانند به صورت قانونی و رسمی کلان‌شهر شوند اما نمی‌توانند از قانون مالیات بر ارزش افزوده بهره بیشتری ببرند. در حال حاضر شهرهای تهران، مشهد، اصفهان، کرج، شیراز، تبریز، قم، اهواز،بندرعباس به صورت رسمی کلان‌شهر محسوب می‌شوند.[۱۷]

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها

  1. به موجب مصوبه دولت و شورای عالی شهرسازی، نقاط جمعیتی کرهرود و سنجان به شهر اراک الحاق شدند. جمعیت جدید حاصل از جمعیت سه شهر اراک، سنجان و کرهرود است

پانویس

  1. «کلانشهر هنوز تعریف مشخصی ندارد». شبکه ایران. ۱۳ شهریور ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۳.
  2. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی بر حسب سواد». وبگاه رسمی مرکز آمار ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ اکتبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۴ بهمن ۱۳۸۹.
  3. «کلانشهرهای ایران». پرتال کلانشهرهای ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ مه ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۴ بهمن ۱۳۸۹.
  4. «کرمان کلانشهر شد». خبرگزاری فارس. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۴ نوامبر ۲۰۱۱.
  5. «اراک به جمع کلان‌شهرهای کشور پیوست». روزنامه خراسان. ۳ بهمن ۱۳۸۹. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ ژانویه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۷ ژوئن ۲۰۱۱.
  6. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲ مه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۱۹.
  7. [www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران). ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲.
  8. ۸٫۰۰ ۸٫۰۱ ۸٫۰۲ ۸٫۰۳ ۸٫۰۴ ۸٫۰۵ ۸٫۰۶ ۸٫۰۷ ۸٫۰۸ ۸٫۰۹ ۸٫۱۰ ۸٫۱۱ ۸٫۱۲ «پورتال کلانشهرهای ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مارس ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۱۳.
  9. «پورتال شهرداری مشهد» (PDF).
  10. «دیوان عدالت اداری حکم منتفی شدن الحاق خوراسگان به اصفهان را لغو کرد». ایرنا (خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران). ۱ اردیبهشت ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۳ آذر ۱۳۹۲.
  11. شهرداری اصفهان (آبان ۱۳۹۲). «آمارنامه اصفهان ۱۳۹۱، فصل دوم: جمعیت» (PDF). شهرداری اصفهان. بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۳ آذر ۱۳۹۲.
  12. «مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص الحاق نقاط جمعیتی سنجان و کرهرود به شهر اراک». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. ۹ مرداد ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲.
  13. «اراک کلان‌شهر شد/ قطار اراک ـ مشهد روزانه می‌شود». فارس نیوز. ۱۲ اسفند ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ ژوئن ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۱۳.
  14. «کلان‌شهر ایرانی در ابهام». پایگاه اطلاع‌رسانی معماری و شهرسازی ایران. ۳ آذر ۱۳۸۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۳. از پارامتر ناشناخته |تاریخ پیوند= صرف‌نظر شد (کمک); بیش از یک پارامتر |نشانی= و |پیوند= داده‌شده است (کمک)
  15. «کلانشهر:منطقه کلانشهری:مادرشهر:مگاسیتی:منظومه شهری». سایت مرجع مدیریت شهری. ۷ فروردین ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۳.
  16. «تعریف کلانشهر در شورای عالی شهرسازی اصلاح شد». شبکه اطلاع‌رسانی ساختمان ایران. ۲۵ مهر ۱۳۸۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ اکتبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۳. از پارامتر ناشناخته |تاریخ پیوند= صرف‌نظر شد (کمک); بیش از یک پارامتر |نشانی= و |پیوند= داده‌شده است (کمک)
  17. ناصری، یوسف (۲۰۱۳-۰۹-۰۴). «روزنامه ایران92/6/13: کلانشهر هنوز تعریف مشخصی ندارد». magiran.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۰۹-۱۰.

منابع