غلام‌حسین رهنما

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از غلامحسین رهنما)
پرش به: ناوبری، جستجو
غلام‌حسین رهنما
وزیر فرهنگ
مشغول به کار
۲۲ اردیبهشت ۱۳۲۴ – ۳۰ دی ۱۳۲۴
در زمانِ محمدرضا پهلوی
نخست‌وزیر ابراهیم حکیمی
محسن صدر
ابراهیم حکیمی
پس از عیسی صدیق
پیش از محمدتقی بهار
اطلاعات شخص
زاده ۱۲۵۹ خورشیدی
۱۲۹۹ (قمری)
شیراز، ایران
درگذشت ۱۲ اردیبهشت ۱۳۲۵ (۶۶ سال)
تهران، ایران
آرامگاه ایوان مقبره ناصرالدین شاه در جوار شاه عبدالعظیم در باغ جیران در شهر ری
ملیت  ایران
شغل سیاستمدار
تخصص ریاضیدان و ستاره‌شناس
مذهب اسلام

غلامحسین رهنما (زاده ۱۲۵۹ خورشیدی - درگذشته ۱۲ اردیبهشت ۱۳۲۵) استاد ریاضی و نجوم و سیاستمدار ایرانی بود.

از فضلا و دانشمندان و ریاضی‌دانان معروف معاصر است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

غلامحسین رهنما در سال ۱۲۵۹ خورشیدی (۱۲۹۹ (قمری)) در شیراز بدنیا آمد. پدرش حاج میرزا علی‌محمد ملاباشی از فقها و دانشمندان عصر خود بود. تحصیلات ابتدائی و مقدماتی را در شیراز فراگرفت و به مدرسه دارالفنون تهران وارد شد. وی پس از آنکه دارالفنون را به اتمام رسانید مدتها نزد استاد عبدالغفار نجم‌الدوله معلومات خود را در رشتهٔ ریاضی و نجوم تکمیل کرد و به معلمی ریاضیات در دارالمعلمین برگزیده شد و سالیان دراز در آنجا تدریس می‌کرد. در سال ۱۳۰۵ ش مجمع نجومی آکادمی علوم فرانسه او را به عضویت دائمی پذیرفت. رهنما حدود چهل و پنج سال در مدارس عالی و دانشگاه تهران به تدریس علوم ریاضی و هیئت اشتغال داشت. وی در سال ۱۳۱۳ ش موفق به اخذ درجهٔ دکترا از شورای عالی دانشگاه تهران گردید. رهنما در مشاغل استادی دانشگاه، ریاست دانشکدهٔ فنی، معاونت و وزارت فرهنگ خدمت کرد. در ۱۳۰۷ از طرف اعتمادالدوله قره‌گوزلو به معاونت وزارت فرهنگ برگزیده شد و چند سالی سمت معاونت وزیر را داشت. در سال ۱۳۱۳ به هنگام تأسیس دانشگاه به استادی و ریاست دانشکدهٔ فنی انتخاب شد و دانشکده مزبور را به وجود آورد. پس از استقلال دانشگاه، معاونت آنجا هم ضمیمه کارش شد. رهنما از اعضای پیوستهٔ فرهنگستان هم بود و از سال ۱۳۱۸ تا زمان مرگ ریاست هیئت نظار بانک ملی را برعهده داشت. در ۱۳۲۴ در سه کابینه متوالی، وزارت فرهنگ بر عهده او قرار گرفت تا اینکه در اردیبهشت ۱۳۲۵ در ۶۶ سالگی در تهران درگذشت و در ایوان مقبره ناصرالدین شاه در جوار شاه عبدالعظیم در باغ جیران در شهر ری به خاک سپرده شد. او برادر عبدالرحیم رهنما است. غلامحسین رهنما گذشته از تبحر در علوم ریاضی، به زبان و ادبیات فارس و عربی تسلط داشت و از زبان فرانسه هم بهرهٔ کافی برده بود. بیشتر رجال و معاریف عصر مشروطیت از شاگردان او بوده‌اند.

کتابشناسی[ویرایش]

تالیفات او در رشتهٔ ریاضی از پنجاه جلد متجاوز است. بیشتر کتب ریاضیات و فیزیک و شیمی در آن تاریخ تألیف اوست و در مدرسهٔ عالی حقوق و دارالمعلمین هم درس می‌داد.

  • هیئت
  • هندسهٔ مجسمات
  • هندسهٔ فضایی چشم‌نمای هندسی
  • فیزیک
  • هندسهٔ مسطحه
  • نسبت محیط به قطر دایرهٔ عدد پی، که موضوع رساله دکترای وی بوده است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]