عبدالحسین آیتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
عبدالحسین آیتی
Husayn Ayati.jpg
عبدالحسین آیتی در جوانی
نام اصلی عبدالحسین بافقی یزدی
زمینهٔ کاری شاعر، محقق، نویسنده و قرآن پژوه
زادروز ۱۲۵۰ خورشیدی
۱۸۷۱ میلادی
تفت، یزد
مرگ ۱۳۳۲ خورشیدی۸۲ سال
۱۹۵۲ میلادی
ملیت State flag of Iran (1933–1964).svg ایرانی
محل زندگی یزد
تخلص ضیایی، آواره و آیتی

عبدالحسین بافقی یزدی (۱۲۸۸ ـ ۱۳۷۱ قمری / ۱۳۳۲ - یزد) (معروف به آیتی) و متخلص به «ضیایی»، «آواره» و «آیتی»، از شعرا، محققان، نویسندگان و قرآن‌پژوهان معاصر، و از مبلغین بهائی که به او عنوان رئیس‌المبلغین داده شد[۱] و پس از ۲۰ سال به دین اسلام گروید و از منتقدان بهائیت شد.

زندگی آغازین[ویرایش]

او در تفت از توابع یزد متولد شد. چنان‌که خود نوشته، در جوانی به فراگیری علوم دینی پرداخت. تحصیلات مقدماتی را در مکتب‌خانهٔ تفت گذراند. در سال ۱۳۰۳ به یزد رفت و پس از فراگیری صرف و نحو و علم بلاغت و منطق در ۱۳۰۵ برای ادامهٔ تحصیلات، به عتبات سفر کرد، و به فراگیری فقه و اصول پرداخت.[۲] وی در ۳۳ سالگی که امام جماعت مسجد تفت را عهده‌دار بود.

گرایش به بهائیت[ویرایش]

دستخطی از عبدالبهاء که عبدالحسین آیتی را «حضرت آواره علیه بهاءالله الابهی» خطاب کرده‌است

بعضی از مبلغان بهایی کتاب‌های این تشکیلات را، به تعبیر خودش، به ترفند، به مطالعهٔ او رساندند و همین امر، سبب شد که عده‌ای از روحانیان محل، وی را به گرایش به بهائیت متهم سازند. اتهام به بد دینی و انحراف عقیده؛ آزار و ایذاء و بدنامی، او را به بهائیت سوق داد.[۳]

آیتی به بهائیان پیوست و از آنجا که توان بالای در فن بیان داشت، از جمله مبلغان مهم آنان شد. بیش از ۲۰ سال با عنوان «آواره» که عباس افندی به او داد، به بهائیت خدمت کرد[۴] و از تحسین و تقدیر رهبران آن (عباس افندی و شوقی افندی) برخوردار شد.[۲][۵] به او عنوان رئیس مبلغان نیز داده شد.[۶]

بازگشت از بهائیت[ویرایش]

Kashf al-hiyal (2) 1.gif

عبدالحسین آیتی پس از مرگ عبدالبها در ۱۳۴۰ قمری دوباره مسلمان شد.[۱] وی در تهران کتاب کشف الحیل[۷][۸] را در سه جلد در رد بهائیت تألیف کرد. خود او در باب بازگشتش از بهاییت و نوشتن کشف الحیل می‌نویسد:[۹]

چون عبدالبهاء راخائن ایران، هم از حیث مذهب وهم از حیث استقلال وسیاست شناختم، دل از مهرشان بپرداختم وخودرا در زحمت وخطر دیگری انداخته، چند هزار نفر بهائی متعصب را دشمن خود گردانیدم، برای اینکه وجدانم نگذاشتکه مؤلفات سابقة خود را الغاء نکرده بگذریم ومانند میرزا ابوالفضل گلپایگانی به سکوت بگذرانم؛ لذا با الغاء کتب سابقه که در تاریخ ایشان به نام الکواکب الدریه نگاشته بودم و آن هم از تصرفات خودشان مصون نمانده بود بپرداختم وحقایق بی شبهه‌ای را که در مدت بیست سال یافته بودم در چند جلد کتاب کشف الحیل منتشر ساختم.

وی بر روی دومین جلد کشف الحیل (چاپ فروردین ۱۳۰۷)شعر زیرا را که خود سروده درج کرده‌است:

گر روشنی از باب بها جویی وبابزین باب نه روشنی برآید نه جواب
بی خانه اگر بمانی ای خانه خرابزان به که به سیل خانه‌سازی و برآب

و هم چنین به مدت شش سال گاهنامه نمکدان را منتشر می‌کرد و از اعضای مؤسس انجمن ادبی یزد بود. در شعر به آواره، ضیائی و آیتی تخلص می‌کرد.[۱]

کتاب‌ها[ویرایش]

  • الکواکب الدُریّه فی مآثرا البهائیه (۲ جلدی)، مصر/قاهره: السعادت، ۱۳۲۱
  • کشف‌الحِیَل (۳ جلدی)، تهران: نقش جهان، ۱۳۲۶

پیوند به بیرون[ویرایش]

  1. دریافت کشف الحیل

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Ī. Afšār. «ĀYATĪ, ʿABD-AL-ḤOSAYN»(انگلیسی)‎. Encyclopædia Iranica. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ کاظم موسوی بجنوردی. «آیتی». دانشنامه بزرگ اسلامی. 
  3. ابوذر مظاهری. «آنان که به دامن اسلام برگشتند». زمانه. 
  4. فضل‌الله صبحی مهتدی، خاطرات صبحی دربارهٔ بابیگری و بهائیگری، فضل‌الله صبحی مهتدی، ۱۵۲
  5. برای اظهارات و الواح عباس افندی و شوقی در تجلیل از آواره رک: مکاتیب عبدالبهاء، مؤسسه مطبوعات امری، ۱۳۴ بدیع، ج۸، ص ۸،
    عبدالحسین آیتی، کشف‌الحیل، همان، چ۷، ج۱، صص۱۴۳–۱۴۲، چ۴، ج۲، ص۵۰
  6. Encyclopædia Iranica | Articles
  7. احسان طبری، ایران در دو سدهٔ واپسین، صص۲۵۵–۲۵۶
  8. ثریا شهسواری، اسناد فعالیت بهائیان در دوره محمدرضا شاه، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۷۸، ص۶۸
  9. شرح احوالی از مرحوم آیتی. یغما. 213و 214.