یحیی صبح ازل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
میرزا یحیی نوری
SoBhheAzaal.jpg
میرزا یحیی نوری ملقب به صبح ازل
نام اصلی یحیی نوری
زمینهٔ کاری مروج مذهبی و مبلغ آیین بیانی - شاعر و نویسنده
زادروز ۱۸۳۱ میلادی
طهران
پدر و مادر میرزا بزرگ نوری
مرگ ۲۹ آوریل ۱۹۱۲ میلادی
شهر فاماغوسا، کشور قبرس شمالی
ملیت ایرانی
محل زندگی تهران نور قبرس شمالی
جایگاه خاکسپاری قبرس شمالی
مذهب آیین بیانی
در زمان حکومت ناصرالدین‌شاه
رویدادهای مهم جانشینی سید علی محمد باب در ۱۹ سالگی
لقب صبح ازل -حضرت ثمره - وحید
سال‌های نویسندگی ۱۸۵۲ تا ۱۹۱۲
سبک نوشتاری شعر عرفانی و مقالات مذهبی
کتاب‌ها متمم بیان - نور - روح - واحد - حیاة و. . .
دلیل سرشناسی جانشینی سید علی محمد باب
اثرپذیرفته از سید علی‌محمد باب

آیین بابی
Haykal-Bab-2.gif

شخصیت‌های اصلی

باب
صبح ازل
ملاحسین بشرویه - قدوس
طاهره قرةالعین
حروف حی

نوشته‌ها
کتاب بیان - قیوم الاسماء

کتاب جزآء
کتاب پنج شأن
کتاب الحیات
کتاب لعالی و مجالی

تاریخچه

احمد احسائی
شیخیه
تاریخچه دیانت بیانی
میرزا یحیی نوری
میرزا حسینعلی نوری
یحیی دولت‌آبادی
انشعاب بابی بهائی
ملا محمد جعفر کرمانی
شیخ احمد روحی
ملک المتکلمین
علی‌محمد فره‌وشی
مسیو نیکلا


تقویم وایام محرمه

تقويم بديع - میلاد باب
اعدام باب

شاخه‌های

آیین بیانی
ازلی - بهائیت -نقد بابیه


میرزا یحیی نوری معروف به صبح ازل، وحید و ثمره در سال ۱۲۴۷ قمری مطابق ۱۸۳۱میلادی در تهران محله عرب‌ها چشم به جهان گشود. مادرش هنگام تولد وی درگذشت و پرستاری از این طفل از همان بدو ولادت بنابر دستور پدر به خدیجه خانم مادر بهاءالله محول گردید.[۱] او فرزند میرزا بزرگ نوری بود و در جوانی بابی شد. پس از قتل سیدعلی محمد باب و سوءقصد به ناصرالدین شاه به بغداد رفت. او بنابر وصیت سیدعلی محمد باب جانشین و رهبری آیین بیانی را برعهده داشت. پس از تیرباران باب، پیروانش که به «بابی» مشهور بودند بر طبق بیانات باب در کتاب بیان به دنبال موعود آئین جدید که در این کتاب با عنوان «من یظهره الله» از او شده‌است، می‌گشتند.[۲] در سال ۱۸۶۳ بهاءالله خود را من یظهره‌الله، موعود کتاب بیان معرفی کرد. اکثر بابیان به او ایمان آورده و بهائی نامیده شدند.[۳] گروه اندکی که به پیروی از میرزا یحیی بابی ماندند ازلی نام گرفتند.[۴] ازلیان با تقیه و پنهان کردن هویت دینی خود عملاً در جامعه اسلامی حل شدند.[۵]

دولت عثمانی او را در ششم جمادی‌الاول ۱۲۸۵ قمری مطابق ۴ شهریور ۱۲۴۷ شمسی و ۲۵ اوت ۱۸۶۸ میلادی به جزیره قبرس تبعید کرد و در شهر فاماغوسا در ساعت ۷ صبح دوشنبه ۱۲ جمادی‌الاول ۱۳۳۰ قمری مطابق ۲۹ آوریل ۱۹۱۲ میلادی درگذشت.

مراسم تدفین میرزا یحیی نوری در شهر فاماغوسا، کشور قبرس شمالی

جانشینی باب[ویرایش]

کتاب بین الحرمین دست خط صبح ازل

باب در آثارش به نزدیکی ظهور «مَن یُظهِرُهُ الله»، کسی که نتیجه و ثمره آئین بابی باید شناخت و ایمان به او باشد، اشاره می‌کند.[۶] وی همچنین از بابیان می‌خواهد که در شناسایی و ایمان خود کاملاً مستقل عمل کنند و موعود را به خود او بشناسند و نگذارند افراد دیگر، حتی واحد اول بیان که شامل خود او و حروف حیّ است، یا آثار باب مانع شناسایی آنان شوند.[۷] از این رو در آئین بابی وصیّ (جانشین) و مفسّر آثار به آن مفهوم که در سایر ادیان هست وجود ندارد و جانشینی که باب تعیین کرد در واقع رهبر اسمی جامعه بابی بعد از وی بود.[۶]

کمی قبل از اعدام سید علی‌محمد باب عبدالکریم، یکی از پیروانش توجه او را به اهمیت تعیین جانشین جلب کرد لذا باب تعداد مشخصی لوح نوشته آن‌ها را به عبدالکریم داد تا به دست میرزا یحیی ازل و بهاءالله برساند.[۸] بعدها ازلیان و بهائی‌ها هر دو به این لوح‌ها به نفع خود استناد کردند.[۸]

ادوارد براون

در یکی از این لوح‌ها که معمولاً به عنوان وصیت‌نامه باب از آن یاد می‌شود، میرزا یحیی ازل به عنوان رهبر بابیان پس از بنیانگذار جنبش تعیین شده‌است. در همین لوح به وی دستور داده شده‌است که از من یظهره‌الله پیروی کند.[۹][۱۰] بعد از مرگ باب میرزا یحیی ازل به عنوان شخصیت محوری جنبش مورد توجه قرار گرفت.[۱۱] رهبری میرزا یحیی ازل جنجال‌برانگیز بود. وی کمتر در میان بابیها حاضر می‌شد. منوچهری ادعا می‌کند که دلیل در خفا ماندن میرزا یحیی ازل بخشی از وصیت‌نامه سید علی محمد باب است که او را به محافظت از خویش توصیه کرده بود.[۹]

رهبری میرزا یحیی در عراق رهبری اسمی بود و در عمل ساماندهی امور را بهاءالله، برادر ناتنی وی انجام می‌داد.[۱۲][۱۳] دنیس مکین بر این نظر است که تعیین میرزا یحیی به عنوان جانشین رسمی باب، تنها برای حفظ بهاءالله از خطر و با پیشنهاد بهاءالله و عبدالکریم قزوینی و موافقت باب بوده‌است.[۱۴][۱۵] خطری که بهاءالله را تهدید می‌کرد از جانب امیر کبیر بود.[۱۶] به گفته سعیدی اگر امیر کبیر به نقش کلیدی بهاءالله در جامعه بابی پی می‌برد حتماً او را به قتل می‌رساند.[۱۶] این تحلیل اول بار توسط عباس افندی در «مقاله شخصی سیاح» مطرح شد.[۱۴][۱۷][۱۸] شوقی افندی نیز می‌گوید باب میرزا یحیی را به عنوان «مرجع اسمی» جامعه بابی انتخاب کرده بود و به نقل از «مقاله شخصی سیاح» تحلیلی مشابه تحلیل فوق ارائه می‌دهد.[۱۴]

کمی بعد از تیرباران باب در تبریز عده‌ای ادعای من یظهرالهی نمودند نام ایشان در کتاب هشت بهشت[۱۹] و تنبیه النائمین[۲۰] به دفعات گفته شده‌است.

ابو القاسم افنان در کتاب «عهد اعلی» تعداد افرادی که مدعی مقام مَن یُظهِرُهُ اللهی شدند را بیست و پنج نفر می‌داند و اسامی آنها را به این شرح ذکر می‌کند: «۱- شیخ اسماعیل ۲- سید بصیر هندی ۳- میرزا اسدالله خویی ۴- ملا شیخ علی ملقب به عظیم ۵ - سید علّا ۶- میرزا عبدالله متخلص به غوغا ۷- میرزا حسین قطب نیریزی۸- حاجی میرزا موسی قمی ۹- حاجی ملا هاشم کاشی ۱۰- حسین میلانی۱۱- ملا محمد نبیل زرندی و…»[۲۱]

بهاءالله در سال ۱۸۶۳، و بعد از یک دهه تبعید در عراق و در آستانه سرگونیش به استامبول، دعوی من یظهره اللهی کرد و عموم بابیان به وی ایمان آوردند و «بهائی» نام گرفتند.[۳] گروه اندکی که به طرفداری از میرزا یحیی ازل بابی باقی ماندند ازلی نامیده شدند.[۳]

حفاظت، تفسیر آثار باب[ویرایش]

باب در عبارات فراوانی، پیروانش را توصیه می‌کند نوشته‌هایش را به ازل، کسی که مأمور شده‌است از آن‌ها محافظت کند، بفرستند. وی اظهار می‌دارد که بیان (که در اینجا احتمالاً مراد همه آثار اوست) باید هنگام ظهور من یظهره الله به او سپرده شود، اما ابتدا باید همه (آثار) اش جمع‌آوری شده، حتی یک نامه از قلم نیفتد سپس به ازل، که به نظر می‌رسد باید به عنوان مفسر آن‌ها ایفای نقش کند، داده‌است.>[۲۲]

برخی از آثار[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. کاشانی, میرزاجانی. «شرح حال جناب ازل». MS. SUPPL. PERSAN. در نقطةالکاف. لیدن هلند: E.J. BRILL, 1910. 297. 
  2. MacEoin, ‎D. M.. BAYĀN(English). . Encyclopedia of Iranica.  Retrieved on 2009-09-05.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ * Balyuzi, Hasan (1973). The Báb: The Herald of the Day of Days (in English). Oxford, UK: George Ronald. ISBN 978-0-85398-054-4. 
  4. جنبش بابیان
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ Amanat, Abbas. Iran: A Modern History. Yale University Press, 2017. 330. ISBN ‎0300112548. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ Saiedi, Nader. Gate of the Heart: Understanding the Writings of the Bab. Canada: Wilfrid Laurier University Press, 2008. 344-351. ISBN ‎978-1-55458-056-9. 
  7. Saiedi, Nader. Gate of the Heart: Understanding the Writings of the Báb. Canada: Wilfrid Laurier University, 2008. 290-291. ISBN ‎978-1-55458-056-9. 
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ Amanat, Abbas (1989). Resurrection and Renewal: The Making of the Babi Movement in Iran. Ithaca: Cornell University Press p.384
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ Manuchehri, S. (۲۰۰۴). "The Primal Point's Will and Testament". Research Notes in Shaykhi, Babi and Baha'i Studies. Vol. 7 (No. 2).  Check date values in: |date= (help)
  10. Nicolas, A.L.M (۱۹۳۳). Qui est le succeseur du Bab?. Paris: Librairie d'Amerique et d'Orient. p. ۱۵.  Check date values in: |date= (help)
  11. MacEoin, Dennis (1989). "Azali Babism". Encyclopædia Iranica.
  12. Browne, Edward. A Year Amongst the Persians. London, 1893. 64. ISBN ‎32044004437067. 
  13. سجادی، صادق؛ بابیه، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج11
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ Denis MacEoin, "Divisions and Authority Claims in Babism (1850-1866)," Studia Iranica 18:1 (1989), p. 94-101
  15. [Denis MacEoin Reviews Making the Crooked Straight H-Bahai, 2001 http://www.fglaysher.com/bahaicensorship/MacEoinRev.htm#_ftnref16]
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ Saiedi, Nader. Gate of the Heart: Understanding the Writings of the Bab. Canada: Wilfrid Laurier University Press, 2008. 349. ISBN ‎978-1-55458-056-9. 
  17. `Abdu'l-Bahá (۱۸۸۶). Browne, E.G. (Tr.), ed. A Traveller's Narrative: Written to illustrate the episode of the Bab (2004 reprint, with translator's notes ed.). Los Angeles, USA: Kalimát Press. ISBN ۱–۸۹۰۶۸۸–۳۷–۱ Check |isbn= value: invalid character (help).  Check date values in: |date= (help)
  18. Taherzadeh, A. (۱۹۹۲). The Covenant of Bahá'u'lláh. Oxford, UK: George Ronald. ISBN ۰–۸۵۳۹۸–۳۴۴–۵ Check |isbn= value: invalid character (help).  Check date values in: |date= (help)
  19. Hasht Bihisht - Bayanic
  20. Awakening of The Sleepers - Bayanic
  21. افنان، ابوالقاسم. عهد اعلی. ۴۷۸–۴۸۸–۴۷۹. 
  22. .name="IranicaDivisions">Denis MacEoin, "Divisions and Authority Claims in Babism (1850-1866)," Studia Iranica 18:1 (1989), p. 94-
  23. Saiedi, Nader. Gate of the Heart Understanding the Writings of the Bab. Canada: Wilfrid Laurier University Press, 2008. 348–357. ISBN ‎978-1-55458-056-9. 
  24. Smith, Peter (۲۰۰۰). «He whom God shall make Manifest". A concise encyclopedia of the Bahá'í Faith. Oxford: Oneworld Publications. pp. 180–181. ISBN: 1-85168-184-1.
  25. ترابیان فردوسی, محمد. حالات و مقالات استاد شهاب فردوسی. ایران: صحیفه خرد, 1383. 505. ISBN ‎5-5-95414-946. 
  26. کاشانی, میرزاجانی. «مقدمه». MS. SUPPL. PERSAN. در نقطةالکاف. لیدن هلند: E.J. BRILL, 1910. 297. 
  27. کاشانی, میرزاجانی. «مقدمه». MS. SUPPL. PERSAN. در نقطةالکاف. لیدن هلند: E.J. BRILL, 1910. 297. 
  28. آئین بیان (The Religion of Bayan). «به یاد صدمین سال شهادت نابغه دوران قره العین». ناشر: گمنام, سپتامبر 1949. بازبینی‌شده در 15 دی 1390. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=یحیی_صبح_ازل&oldid=24470782»