سام پسر نوح
سام | |
|---|---|
 | |
| دیگر نامها | شم |
| فرزندان | ارفکشاد عیلام آشور لود آرام |
| والدین | نوح (پدر) |
| خویشاوندان | حام و یافث |
.jpg)
سام (که سوم یا شِم هم خوانده میشود) یکی از پسران نوح در تورات است. به گفته تورات، بعد از اینکه پسران خدا با دختران آدمیان آمیزش کردند، از ایشان نژاد غولی به نام نفیلیم پدید آمد. یهوه که شرارتهای بشر را دید، از آفرینش او پشیمان شد و تصمیم گرفت موجودات را نابود کند اما نوح را در گناهان نسل خود بیتقصیر یافت و به همین جهت، به او گفت کشتی بسازد تا به همراه همسر و پسرانش و همسرانشان نجات پیدا کند.[۱][۲] سام و برادرانش، حام و یافث، از کشتینشینان بودند که از طوفانِ یاد شده رستند. بعد از طوفان، نوح تاکستانی کاشت و شراب درست کرد و از آن شراب نوشید و مست شد. نوح برهنه در خیمه خود خوابید و حام لختی او را دید (ممکن است منظور نویسندهٔ تورات تجاوز جنسی حام به نوح باشد)[۳] و برادرانش سام و یافث را آگاه کرد. سام و یافث عقب عقب راه رفتند و بدون دیدن لختی نوح، او را پوشاندند. نوح که به هوش آمد و دانست حام با او چه کرده، کنعان پسر حام را نفرین کرد که برده حقیر سام و یافث باشد.[۴] اینکه نوح به جای حام، کنعان را نفرین میکند، در واقع با نفرت بنی اسرائیل از مردم کنعان مرتبط است.[۵] زمانی که سام بن نوح را ۵۹۰ سال بود، تاریخ دور زحل بود و آفرینش و عمر و سیرت خلاف این روزگار بوده است.[۶]
یادکرد نسل سام
[ویرایش]تورات
[ویرایش]در باب ۱۰ سفر پیدایش به سام فرزندانی به نامهای عیلام و آشور و اَرْفَکْشاد و لُود و اَرام نسبت داده شده است.[۷]
کتاب جاشر
[ویرایش]
در کتاب جاشر به تبار و نسلِ سام نیز اشاره شده است. بر پایهٔ نامهای ذکرشده در این کتاب، بهطورمعمول نسل سام چنین معرفی میشود:
- آشور: دارای دو پسر به نامهای میروس و موکیل؛ نسل آشوریها از اوست.
- ارفکشاد: دارای سه پسر به نامهای انار، شلاخ و اشکول؛ نسل عبریها از اوست (از جمله بنیاسرائیل، موآبیها، عمونیها، ادومیها، اسماعیلیها و قاهتینیها). همچنین ابراهیم از نسل اوست.
- عیلام: نیاکان عیلامیان و مردم خوزستان امروزی از او بهشمار میآیند.[۸][۹]
- لود: دارای دو پسر به نامهای پیتور و بیزایون؛ نسل لیدیها از اوست.
- آرام: دارای چهار پسر به نامهای اوز، چول، گاتر و ماش؛ نسل آرامیان (شهروندان سوریه کنونی) از اوست.
منابع فارسی
[ویرایش]کتاب تاریخ مازندران
[ویرایش]تمامی انسانها از سه پسر نوح یعنی سام، حام و یافث منشأ گرفتهاند. سام وصی پدر بود و برخی منابع تعداد پسران او را سه نفر و برخی شش نفر ذکر کردهاند.[۱۰]
- ارفخشد: پسر سام است و کیومرث (ابوالملوک) پسر ارفخشد میباشد.
- اسود: بناهای شهر نینوی، رحبه و آکله به او نسبت داده شدهاند.
- درج: در میان منابع تاریخی جز نام او، آثار مشخصی ذکر نشده است.
- لاود: فراعنهٔ مصر از نسل او هستند.
- عیلم: عمارت خوزستان به او نسبت داده شده و هیتال پسر اوست.
- خراسان و کرمان و مکران، پسران هیتال هستند و عراق پسر خراسان بهشمار میآید.
- اهواز و پهلو، پسران اسودند و فارس پسر پهلوست.
- لورد: نسل او شامل مناطق آذربایجان، اران، ارمن و موغان است.
- ارم: قوم عاد و ثمود از فرزندان او بهشمار میروند.
- تعز: شام و روم از پسران او هستند.
منابع اسلامی
[ویرایش]طبری بهنقل از هشام کلبی میگوید که اوشهنگ، پسر عامر، پسر شالخ، پسر ارفخشد، پسر سام، پسر نوح بوده است.[۱۱] طبری بهنقل از ابن اسحاق میگوید که لاوذ بن سام بن نوح، سبکه دختر یافث پسر نوح را به زنی گرفت و مردم فارس، گرگان و اقوام فارس از اعقاب او هستند.[۱۲] سام غائر را آورد و علیم و اشوذ و ارفخشد و لاود و ارم در مکه مقر داشتند. پیامبران و رسولان و نیکان و همهٔ عربان و فرعونان مصر از نسل ارفخشد بودند. گفتهاند که جمعی از فرزندان لاوذ بن سام بن نوح و دیگر برادران او به سوی جامر رفتند و جامر آنها را به نعمت و ملک خود درآورد. مادی، پسر یافث، از آنان بود که شمشیرهای مادی به او منسوب است و گفته شده کورش ماوذی از فرزندان اوست.[۱۳]
جمشید از نوادگان سام است.[۱۴] عالم بن سام دو پسر داشت: یکی خراسان و دیگری هبطل. آنان پس از دوران یافث بن نوح علیهالسلام، خراسان در کنار جیحون مستقر شد و مقام و سرزمین خود را بنا نهاد. فرزندان و پیروان او به نام خراسان خوانده شدند. هیتل از آن سوی ماورالنهر و زمین شکینان و هیتالان رفت و آن ناحیه را هیاطله خواندند. نسل هیطل گسترش یافت و بناهایی ساختند. عظیمالاسور بن سام دو پسر داشت: یکی فارس و دیگری اهواز. هر دو به سرزمینهای خود رفتند. سرزمین فارس به نام او خوانده شد و زمین خوزیان بهطور کلی کوره الاهواز نام گرفت، که نخستین عمارت در آن ناحیه اهواز بود. هر کسی که بر آن جایگاه مستقر شد، امور خود را بر همان نام تنظیم میکرد و امروزه نیز در این ولایتها تغییرات و گسترشهایی مشاهده میشود. نورد بن سام دو پسر داشت: یکی آذرباد و دیگری ارمیان. آنان هستند که نسل آذربایجان و ارمنیه به نامشان منسوب است. نسل مردم این دو منطقه از آذرباد و ارمیان است و الله اعلم. کرمان بن سام پسری به نام مکران داشت و بر اساس روایتی کرمان و مکران هر دو برادر بودند و فرزند مورد بن سام است. زمینهای مکران و کرمان به نام ایشان خوانده شد و آرامگاههایی در این مناطق ساخته شد. در کتاب همدان نیز آمده است که همدان و اصفهان از نوادگان سام بن نوح هستند.[۱۵]
خراسان و هیطل دو پسر عالم بن سام بن نوح، هر یک در شهری که منسوب به آنها شد وارد شدند. هیطل در شهری معروف به هیاطله در بالای رود جیحون و خراسان در شهرهایی که در زیر رود جیحون بود فرود آمدند و هر قطعهای به نام کسی که در آن فرود آمد نامگذاری شد.[۱۶]
شجرهنامه
[ویرایش]شجره نامه زیر حاوی اطلاعاتی از کتاب مقدس عبری است، بدون اطلاعات از هیچ منبع دیگری.
منابع
[ویرایش]- ↑ Attridge and Meeks, “Genesis 6”, The HarperCollins Study Bible.
- ↑ Attridge and Meeks, “Genesis 7”, The HarperCollins Study Bible.
- ↑ Attridge and Meeks, “Genesis 9”, The HarperCollins Study Bible.
- ↑ Whybray, “Genesis”, The Pentateuch, 65.
- ↑ Whybray, “Genesis”, The Pentateuch, 65.
- ↑ مجمل التواریخ و القصص، بهمن انصاری، ص ۱۸۸
- ↑ Attridge and Meeks, “Genesis 10”, The HarperCollins Study Bible.
- ↑ کتاب جاشر.
- ↑ تاریخ خوزستان.
- ↑ تاریخ مازندران، شیخ علی گیلانی، ص۲۸
- ↑ تاریخ طبری، ابوالقاسم پاینده، ج ۱ ص ۹۹
- ↑ تاریخ طبری، ابوالقاسم پاینده، ج ۱ ص ۱۴۳
- ↑ تاریخ طبری، ابوالقاسم پاینده، ج ۱ ص ۱۴۵
- ↑ مجمل التواریخ و القصص، بهمن انصاری، ص ۱۸۶
- ↑ مجمل التواریخ و القصص، بهمن انصاری، ص ۱۴۹
- ↑ یاقوت حموی، معجمالبلدان، انتشارات داراحیاء التراث العربی، بیروت، ۱۳۹۹ ه. ق، ۱۹۷۹ م، ۳۵۰/۲.
- کتاب جاشر فصلهای ۷ تا ۱۵
- Whybray, R. N. (2010). "Genesis". The Oxford Bible Commentary: The Pentateuch. Oxford University Press. p. 92–53.* Attridge, Harold W.; Meeks, Wayne A. (2017). The HarperCollins Study Bible. HarperOne.