ربع پرده

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نوعی فاصلهٔ موسیقایی است که تحت عنوان فواصل ریزپرده‌ای طبقه‌بندی می‌شود. ربع پرده کوچک‌تر از نیم‌پرده است. در موسیقی ایرانی، مقدار دقیقی برای این فاصله تعیین نشده‌است، اما با توجه به تئوری اعتدالیِ علینقی وزیری، می‌توان آن را معادل با ۲۵ سِنت (cent) گرفت. موسیقی ترکی و عربی نیز آن را ۲۴ سِنت گرفته‌اند.[نیازمند منبع] در تئوری موسیقی غربی فواصل ریزپرده‌ای (از جمله ربع پرده) تا قبل از موسیقی معاصر کاربرد نداشته‌اند.

موسیقی ایرانی[ویرایش]

در مورد اندازهٔ ربع پرده در موسیقی ایرانی بین نظریه‌پردازان موسیقی اختلاف نظر است.

در متون قدیمی، فاصله‌های ریزپرده‌ای (که کمتر از نیم‌پرده طول دارند، یا طولشان مضربی از نیم‌پرده‌ها نیست) به طور دقیق اندازه‌گیری نمی‌شدند و تنها بر اساس موقعیت انگشتان روی دستهٔ سازهایی مانند عود تعریف می‌شدند.[۱] به فواصل ریزپرده‌ای هم نام‌هایی نظیر «طنینی»، «مجنب» و «بقیه» داده می‌شد.[۲]

در مورد اندازهٔ این ریزپرده‌ها در تئوری موسیقی ایرانی، دو تئوری شاخص وجود دارد که یکی بر تقسیم‌بندی هر اکتاو به ۲۴ ربع پردهٔ مساوی متکی است («تئوری تقسیم اکتاو به ۲۴ ربع پردهٔ تعدیل شده») و دیگری بر اساس تقسیم آن به ۲۲ فاصلهٔ لیما و کما، که در اصلی بر «گام ۱۷ پرده‌ای صفی‌الدین ارموی» متکی است.[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • کمال پورتراب، مصطفی. ‏‫نگاهی نو به تئوری موسیقی ایرانی کلنل علینقی وزیری. تهران: نشر نای و نی، ۱۳۹۴. شابک ‎‫۹۷۸-۶۰۰-۹۰۵-۷۷۲-۶. 
  • فرهت، هرمز. «نظری دربارهٔ فواصل موسیقی ایرانی». پری برکشلی. در جستارهایی در موسیقی، سینما، تئاتر و ... (مجموعه مقالات). تهران: طبع و نشر، ۱۳۸۱. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۴۲۲-۵۷۰-۳.