جنگهای ایران و ازبکان
 | برای تأییدپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است. (مارس ۲۰۲۲) |
| جنگهای ایران و ازبکان | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
,_between_Ismail_I_and_Shaybani_Khan._Chehel_Sotoun,_Isfahan,_painted_circa_1647.jpg) نبرد مرو (۱۵۱۰) میان شاه اسماعیل و خان ازبک، کاخ چهل ستون، اصفهان | |||||||
| |||||||
| طرفهای درگیر | |||||||
 ایران صفوی تیموریان فرغانه (تا ۱۵۱۲)[۱] ایران افشاری ایران قاجاری |
 خانات بخارا خانات خیوه امارت بخارا | ||||||
| فرماندهان و رهبران | |||||||
 شاه اسماعیل یکم بابر نجم ثانی † شاه تهماسب یکم شاه محمد خدابنده شاه عباس بزرگ شاه صفی نادرشاه بیرامعلی خان قاجار  |
شیبک خان † ابوالخیر سلطان † عبیداللهخان ازبک عبداللهخان دوم باقی محمد خان ابوالفیض خان ایلبارس خان شاه مراد | ||||||
| تلفات و خسارات | |||||||
| نامشخص | نامشخص | ||||||
جنگهای ایران و ازبکها مجموعهای از درگیریها میان ایران و خانهای مختلف ازبک بود که از سال ۱۵۰۲ تا ۱۷۸۸ ادامه یافت.
جنگ اول
[ویرایش]اولین جنگ ایران صفوی و ازبکان خانات بخارا از سال ۱۵۰۲ تا ۱۵۱۰ بین دودمان ازبک شیبانیان به رهبری شیبک خان (محمد شیبانی) و امپراتوری صفوی ایران به رهبری شاه اسماعیل یکم صورت گرفت و با پیروزی ایرانیان و مرگ شیبک خان در نبرد مرو پایان یافت.
بین اسیرانی که شاه اسماعیل در مرو آزاد کرد خواهر ظهیرالدین محمد بابر نواده امیر تیمور گورکانی بود که این امر باعث دوستی و نزدیکی دودمانهای صفوی ایران و گورکانی هند گردید.
در سال ۱۵۰۲، اندکی پس از آنکه محمد شیبانی تاختوتاز فرمانروای تیموریِ فرغانی بابر را شکست داد، شاه اسماعیل صفوی کل ایران را گشود. سپس شیبانی و سوارانش یورش به امپراتوری تیموری را آغاز کردند. بدیعالزمان میرزا از شاه ایران درخواست کمک کرد و اسماعیل وارد جنگ با شیبانیان شد. شیبانی در سال ۱۵۰۷ پایتخت جنوبی تیموریان هرات را گرفت و سپس شیبانی به جنگ با خانات قزاق در شمال رفت. در همین حال، بدیعالزمان میرزا به امپراتوری ایران پناهنده شد. شاه اسماعیل و لشکر تیموری با هم، همپیمان شدند و برای رویارویی با سپاه ازبکان آماده گشتند. در جنگ مرو، دو ارتش همپیمان، شیبانیان را شکست داد و شیبانی در تلاش برای گریز کشته شد.
پیامد
[ویرایش]دودمان تیموریان از ۱۵۱۰ تا ۱۵۲۵ از سوی بابر گشوده و بابر به عنوان فرمانروا قدرت را به دست گرفت. در سال ۱۵۲۶ بابر به هند تاخت و تیموریان را گسترش داد که در هند به امپراتوری مغول آوازه یافت.
فهرست جنگها
[ویرایش]- نبرد مرو
- لشکرکشی شاه اسماعیل به ترکستان
- نبرد گذرگاه آبدره
- نبرد غجدوان
- نبرد جام
- حمله ازبکها به خراسان (۱۵۷۷)
- حمله ازبکها به خراسان (۱۵۷۸)
- حمله ازبکها به خراسان (۱۵۸۳)
- حمله ازبکها به خراسان (۱۵۸۸–۱۵۸۷)
- سقوط قلعه هرات (۱۵۸۸-۱۵۸۹)
- حمله ازبکها به سیستان (۱۵۹۱-۱۵۹۰)
- جنگ ایران با ازبکها (۱۵۹۲)
- جنگ ایران با ازبکها (۱۵۹۵)
- نبرد هرات (۱۵۹۸)
- لشکرکشی شاه عباس به فرارود (۱۶۰۲)
- حمله ازبکها به ایران (۱۶۲۹)
- حمله ازبکها به ایران (۱۶۳۱–۱۶۳۲)
- حمله ازبکها به ایران (۱۶۳۴)
- لشکرکشی نادر شاه به فرارود
- حمله ازبکها به مرو (۱۷۸۸-۱۷۸۵)
منابع
[ویرایش]- ↑ В. В, Бартольд (1963). Работы по истории и филологии тюркских и монгольских народов [Works on the history and philology of the Turkic and Mongolian peoples] (به روسی). Moscow: Encyclopaedia Iranica. p. 163.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Persian-Uzbek Wars». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۵ آوریل ۲۰۱۷.
ایران صفوی (۱۷۳۶–۱۵۰۱) | |
|---|---|
| سران کشور | |
| ایدئولوژی و مذهب |
|
| تاریخ سیاسی | |
| تاریخ نظامی | |
| فرهنگ و تمدن | |
| جستارهای وابسته | |
 | این یک مقالهٔ خرد جنگی در تاریخ است. میتوانید با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |