پرش به محتوا

ابوالقاسم زهراوی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
ابولقاسم زهراوی
زادهٔ۹۳۶ م
درگذشت۱۰۱۳م
مدفناسپانیا
ملیتعرب
دیگر نام‌هاAbulcasis
پیشهجراح
زمینه فعالیتپزشکی، جراحی
آثارالتصریف لمن عجر عن التالیف
دورهامویان

أبو القاسم خلف بن عباس الزهراوی، (۹۳۶–۱۰۱۳م) در غرب البوکاسیس (تلفظ فرنگی ابوالقاسم) مشهور است. پزشک و جراح عرب اندلسی بود.

او را بزرگ‌ترین جراح قرون وسطی می‌دانند[۱] از او به عنوان «پدر جراحی مدرن» یاد می‌شود.[۲][۳]

وی ابداع کننده بسیاری از ابزار اتاق عمل و روشها و مواد جراحی است که هنوز هم استفاده می‌شوند.

اثر مهم وی التصریف تألیف شده ۱۰۰۰ میلادی تا قرن ۱۶ میلادی به‌همراه قانون ابن سینا کتاب درسی اصلی در دانشگاه‌های اروپا بود.

زندگی‌نامه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

او در شهر الزهراء، در نزدیکی قرطبه (غرب اندلس از بلاد اسپانیا) زاده شد. مدینه الزهراء را عبدالرحمن الناصر بن محمد بن عبدالله بن محمد بن عبدالرحمن بن هشام بن عبدالملک بن مروان بن حکمة هشتمین حکمران اموی، در سال ۳۲۵ هجری قمری ساخته‌است.[۴]

خیابانی البوکاسیس (زهراوی) در شهر کردوا. خانه شماره۶ متعلق به او بود.

زهراوی در شمار مشهورترین اطبای عرب است، اما وی نه در میان معاصرانش در اندلس و نه در سده‌های بعد در میان اعراب، بلکه تنها پس از آنکه ژراردو کرمونایی کتاب او را (التصریف) در سدهٔ ۱۲ م به لاتین ترجمه و چاپ کرد، در مغرب زمین به عنوان جراح پرآوازه یافتند.[۵]

گفته می‌شود که زهراوی پس از رازی و ابن سینا سومین نابغهٔ علم طب است.[۶] به گفتهٔ نصر[۷]«ابوالقاسم الزهراوی… بزرگ‌ترین چهرهٔ اسلامی در جراحی بود. زهراوی با اعتماد به آثار پزشکان یونان بالخاصه پاولوس آیگینایی… التصریف را نوشت».

اختراعات و اکتشافات

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • کانول برای نخستین بار توسط زهراوی اختراع شد
    زهراوی مخترع کانول برای گرفتن خون و تزریق مایعات به بدن مریض بود.[۸]

روش بیرون کشیدن غده زیر پوستی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

وی نخستین کسی بود که روش بیرون کشیدن غده زیر پوستی توسط لوله فلزی را ابداع کرد[۸]

درمان هیدروسفالی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • وی نخستین کسی است که روش درمان هیدروسفالی را توضیح داد[۹]
  • کتاب التصریف الزهراوی آنچه را که بعداً به عنوان «روش کوچر» برای درمان شانه دررفته شناخته شد و هم «وضعیت والچر» در مامایی را قرنها قبل از آنها توصیف کرده‌است.

چگونگی بستن رگ‌های خونی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • التصریف چگونگی بستن رگ‌های خونی را تقریباً ۶۰۰ سال قبل از امبروز پاره شرح داد.

ماهیت ارثی هموفیلی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • التصریف نخستین کتاب ثبت شده برای توضیح ماهیت ارثی هموفیلی بود.[۸]

درمان میگرن با جراحی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • همچنین نخستین موردی بود که یک روش جراحی را برای بستن شریان تمپورال برای میگرن توصیه کرد این روش در قرن ۲۱ توسط جراحان آفریقای جنوبی احیا شد.[۱۰]
  • زهراوی تقریباً ۶ قرن قبل از اینکه امبروز پاره ثبت کرد که شریان گیجگاهی خود را برای سردردی که مطابق با توصیفات فعلی میگرن است، بسته‌است اینکار را انجام داده بود.[۱۰]

ادوات دندانپزشکی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • زهراوی استفاده از بسیاری ادوات دندانپزشکی امروزی را توصیه کرد[۱۱]

کاشتن دندان

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • زهراوی نخستین کسی است که در تاریخ دندانپزشکی کاشتن دندان را انجام داد[۱۲]

ابزار برای برداشتن جرم دندان

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • زهراوی نخستین کسی است که ابزاری برای برداشتن جرم دندان برای جلوگیری از بیماری لثه اختراع کرد[۱۳]

ابزارهای جراحی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • ابزارهای جراحی اختراع شده توسط زهراوی
    الزهراوی بیش از ۲۰۰ ابزار جراحی را اختراع کرد که شامل انواع مختلف چاقوی جراحی، جمع‌کننده، کورت، انبر، اسپکول و همچنین ابزارهایی است که برای روش‌های مورد علاقه او در کوتریزاسیون و بستن آنها طراحی شده‌است. او همچنین قلاب‌هایی با نوک دوگانه برای استفاده در جراحی اختراع کرد. بسیاری از این ابزارها قبلاً توسط هیچ جراح قبلی استفاده نشده بودند.[۱۴]
  • الزهراوی در تهیه داروها با تصعید و تقطیر پیشگام بود. او فصل بیست و هشتم کتاب خود را به داروسازی و تکنیک‌های دارویی اختصاص داد.[۱۵]

لوازم آرایش

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • الزهراوی لوازم آرایش را شاخه ای از طب می‌دانست که آن را «طب الجمال» (ادویه الزینه) نامید.[۱۶]
  • او چوب‌های معطری را اختراع کرد که در قالب‌های خاص نورد و فشرده می‌شدند، که شاید نخستین پیشینه رژ لب‌ها و دئودورانت‌های جامد امروزی باشد.[۱۷]

شکافتن دمل‌های کبد و داغ کردن آن

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

جراحی کشکک زانو

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

بیرون آوردن سنگ مثانه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

سزارین یا بازکردن دهانه رحم برای زایمان

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

عملیات تزریق یاوه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

خارج کردن پولیپ بینی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

کالبد شکافی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • فن کالبد شکافی که آن را یکی از شاخه‌های ضروری پزشکی می‌دانست.

جراحی پلاستیک

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • او حتی به جراحی ترمیمی (پلاستیک) نیز اقدام کرد
  • او طریقه بخیه زدن زخم‌ها را به صورت قیو قیو داخلی به‌طوری‌که چیزی از آن دیده نشود و بخیه هشت تایی را در جراحی شکم به شاگردان خود آموخت.
  • او در جراحی از نخی که از روده گربه به‌دست آورد استفاده نمود که امروزه به نام cat gut معروف است و استفاده زیادی در اعمال جراحی دارد.[۱۸]
  • او از ابریشم به صورت نخ جهت بستن در عمل جراحی استفاده کرد و امروزه این نخ به نام Silk معروف است.

روش گچ‌گیری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • خود آن‌ها معترفند که ما طریقه بازگذاشتن شکافی در نوار گچ‌گیری در شکستگی‌های باز را نیز از زهراوی فرا گرفته‌ایم.

زهراوی به جراحان چشم‌پزشکان، دندان‌پزشکان اروپائی از نظر ابزار و آلات لازم برای انجام عملیات با شکل‌های جدیدی که آن‌ها را توصیف نموده کمک کرده‌است.[۱۹]

وی مخترع ابزار جراحی و بزرگ‌ترین جراح زمان خود بود.[۲۰]

صفحه‌ای از ترجمه کتاب ابزارهای جراحی به لاتین که در سال ۱۵۳۱ چاپ شده‌است.

کتاب التصریف لمن عجر عن التالیف زهراوی را به عنوان یکی از بنیان‌گذاران جراحی در اسلام به شهرت رسانده‌است.[۲۱]

این اثر به عربی در سی مقاله است. ۲۹ مقالهٔ آن در امراض گوناگون و کیفیت علاج آن‌ها و همچنین شناخت ادویه و عقاقیر است.

مقالهٔ سی‌ام این اثر در جراحی است که جراحی چشم را هم دربر گرفته و در سه بخش است: بخش اول در مورد سوزاندن زخم است که در حدیث پیامبر نیز به آن توجه شده و زهراوی این نوع درمان را برای سکته پیش‌بینی کرده‌است.. بخش دوم در مورد عمل‌های جراحی با یک چاقوی کوچک و عمل چشم و جراحی دهان و بخش سوم دربارهٔ شکل‌های گوناگون شکستگی و دررفتگی استخوان و زایمان است.

مهمترین بخش التصریف جراحی است. کتاب تصاویر زیادی دارد که بیشتر آن‌ها ابزارهای اختراع شده توسط وی است. کتاب با کلمهٔ رمز احتیاط شروع می‌شود و با همان کلمه به پایان می‌رسد.[۲۰]

ترجمه‌های متعددی در ایتالیا، آکسفورد و … از این کتاب به زبان لاتین چاپ شده‌است. نخستین ترجمه این کتاب را جرارد کرمونایی[پانویس ۱] در نیمه دوم قرن دوازدهم میلادی در شهر طلیطله انجام داده‌است.[۴]

خیابانی در کوردووا که او در آن زندگی می‌کرد به نام البوکاسیس نامگذاری شده‌است. خانه او شماره ۶ از سال ۱۹۷۷ توسط هیئت گردشگری اسپانیا با یک لوح برنزی زینت داده شده که می‌گوید:

"این خانه ای بود که الزهراوی در آن زندگی می‌کرد."

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ Gerard of Cremona
  1. ↑ Meri, Josef W. (۲۰۰۵). Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia. Routledge. p. ۷۸۳."The greatest surgeon of the medieval ages was Abu'l-Qasim az Zahrawi (d. ۱۰۱۰), a most important representative of the Andalusian school." Weinberg, Steven (۲۰۱۵). To Explain the World: The Discovery of Modern Science. Penguin Books Limited."al-Zahrawi (Abulcasis) was born in ۹۳۶ near Cَrdoba, the metropolis of Andalusia, and worked there until his death in ۱۰۱۳. He was the greatest surgeon of the Middle Ages, and highly influential in Christian Europe." Gerli, E. Michael (۲۰۱۷). Routledge Revivals: Medieval Iberia (۲۰۰۳): An Encyclopedia. Routledge. p. ۱۲."Book ۳۰, on surgery, was translated in the twelfth century by Gerard of Cremona (Liber Alsahravi de cirurgia) and it established the reputation of Abulcasis as the greatest surgeon of the Middle Ages.". {{cite book}}: کاراکتر line feed character در |عنوان= در موقعیت ۲۲۹ (کمک)
  2. ↑ Ahmad, Z. (St Thomas' Hospital) (۲۰۰۷), "Al-Zahrawi - The Father of Surgery", ANZ Journal of Surgery, ۷۷ (Suppl. ۱): A۸۳, doi:۱۰.۱۱۱۱/j.۱۴۴۵-۲۱۹۷.۲۰۰۷.۰۴۱۳۰_۸.x, S۲CID ۵۷۳۰۸۹۹۷.
  3. ↑ Badeau, John Stothoff; Hayes, John Richard (۱۹۸۳). Hayes, John Richard (ed.). The Genius of Arab civilization: source of Renaissance (۲nd ed.). MIT Press. p. ۲۰۰. ISBN ۹۷۸-۰-۲۶۲-۵۸۰۶۳-۲.
  4. 1 2 زهراوی، التصریف لمن عجر عن التالیف، ۲۷.
  5. ↑ سزگین، فؤاد، تاریخ نگارش‌های عربی، ج ۳، به اهتمام خانهٔ کتاب، تهران، ۱۳۸۰ ش.
  6. ↑ مدحت اسلام، ص ۸۸؛ محقق، ۱۳۷۴ ش، ص ۳۷۵؛ معین، ص ۵۳۱
  7. ↑ نصر، حسین، علم و تمدن در اسلام، ترجمة احمد آرام، تهران، ۱۳۵۹ ش.
  8. 1 2 3 Cosman, Madeleine Pelner; Jones, Linda Gale (۲۰۰۸). Handbook to Life in the Medieval World. Handbook to Life Series. ۲. Infobase Publishing. pp. ۵۲۸–۵۳۰. ISBN ۹۷۸-۰-۸۱۶۰-۴۸۸۷-۸.
  9. ↑ Aschoff, A; Kremer, Paul; Hashemi, Bahram; Kunze, Stefan (۱۹۹۹). "The scientific history of hydrocephalus and its treatment". Neurosurgical Review. ۲۲ (۲–۳): ۶۷–۹۳, discussion ۹۴–۵. doi:۱۰.۱۰۰۷/s۱۰۱۴۳۰۰۵۰۰۳۵. PMID ۱۰۵۴۷۰۰۴. S۲CID ۱۰۰۷۷۸۸۵.
  10. 1 2 Shevel, E; Spierings, EH (April ۲۰۰۴). "Role of the extracranial arteries in migraine headache: a review". Cranio: The Journal of Craniomandibular Practice. ۲۲ (۲): ۱۳۲–۶. doi:۱۰.۱۱۷۹/crn.۲۰۰۴.۰۱۷. PMID ۱۵۱۳۴۴۱۳. S۲CID ۱۲۳۱۸۵۱۱.
  11. ↑ Becker, Marshall Joseph; Turfa, Jean MacIntosh (۲۰۱۷). The Etruscans and the History of Dentistry: The Golden Smile Through the Ages. Taylor & Francis. p. ۱۴۶.
  12. ↑ Ingle, John Ide; Baumgartner, J. Craig (۲۰۰۸). Ingle's Endodontics. PMPH-USA. p. ۱۲۸۱."The individual first credited with the principle of extraction and replantation was an Arabian physician by the name of Abulcasis who practiced in the eleventh century.".
  13. ↑ Andrews, Esther K. (۲۰۰۷). Practice Management for Dental Hygienists. Lippincott Williams & Wilkins. p. ۶."Abu al-Qasim, also known as Abulcasis, wrote an encyclopedia of medicine and surgery (al-Tasrif) that is now kept at Oxford University. His unique contribution to dentistry reported the relationship between calculus and periodontal disease. He promoted prevention by recommending scaling calculus above and below the gums until all accretions were removed even if it takes multiple visits.".
  14. ↑ Holmes-Walker, Anthony (۲۰۰۴). Life-enhancing plastics: plastics and other materials in medical applications. London: Imperial College Press. p. ۱۷۶. ISBN ۹۷۸-۱-۸۶۰۹۴-۴۶۲-۸.
  15. ↑ A Pharmaceutical View of Abulcasis Al-zahrawi in Moorish Spain. Brill Archive. ۱۹۶۳. p. ۱۹.
  16. ↑ Epstein, Samuel; Fitzgerald, Randall (۲۰۱۱). Healthy Beauty: Your Guide to Ingredients to Avoid and Products You Can Trust. BenBella Books, Inc.
  17. ↑ Snodgrass, Mary Ellen (۲۰۱۵). World Clothing and Fashion: An Encyclopedia of History, Culture, and Social Influence. Routledge. p. ۱۵۳.
  18. ↑ Ingrid Hehmeyer and Aliya Khan (۲۰۰۷). "Islam's forgotten contributions to medical science", Canadian Medical Association Journal ۱۷۶ (۱۰).
  19. ↑ حسین مرادی، پزشک، عضو انجمن تحقیقات طب سنتی ایران، مرکز رشد استعدادهای درخشان، دانشگاه علوم پزشکی تهران
  20. 1 2 ای. ال. بلاچ، ص ۱۹۶، کتاب‌های بزرگ تمدن اسلامی، ترجمة زهرا آقا محمد شیرازی، تهران، ۱۳۸۳
  21. ↑ [[#CITEREFزهراوی1374|زهراوی، التصریفلمن عجر عن التالیف]]، ۲۷.
  • زهراوی، ابوالقاسم (۱۳۷۴). التصریف لمن عجز عن التالیف (بخش:ابزارهای جراحی). ج. ۱ جلدی. ترجمهٔ احمد آرام - مهدی محقق. تهران: موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران و مؤسسه بین‌المللی اندیشه و تمدن اسلامی کوالالامپور مالزی. ص. ۲۷۸. {{cite book}}: پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]