سدیدالدین کازرونی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

سدیدالدین کازرونی (متولد کازرون) علامه و پزشک مشهور ايرانی قرن ۸ ق‌. وی از شاگردان برهان‌الدين نصيری بوده و مشهورترین اثرش المغنی فی شرح الموجز بوده است و در اين اثر اشاراتی كوتاه به خود نیز كرده است. وی اين شرح را به ياری قانون ابن سينا و به ويژه دو شرح نفيس قانون يعنی التحفة‌السعديه قطب الدین کازرونی شیرازی و شرح ابن نفيس علاءالدين علی بن ابی الحزم قرشی (معروف به شرح قرشيی) نوشته است (مظفريان‌، ص 405 ـ 406).

سديدالدين كازرونی همچنين تمام كتب طبی گذشته را خوانده و در محضر تمام اطبای روزگار حضور داشته است و اين شرح را به اين سبب المغنی ناميد كه طبيبان را از مطالعه كتب طبی ديگر بی نياز كند (مظفريان‌، ص 406). وی در 745 ق آن شرح را به پايان رساند (فاضل‌، ج 2، ص 550؛ مظفريان‌، ص 406). صفا (ج 3، ص 275 و 277) تاريخ خاتمه آن را 745 ق و نام ديگرش را توضيحات ذكر كرده است‌. از المغنی چون مورد مطالعه تمام اطبا بوده‌، نسخه‌های خطي فراوانی به جا مانده است‌. نسخه‌ای از اين اثر در كتابخانه دانشكده پزشكی دانشگاه شيراز موجود است كه محمد افتخارالدين نامی در بدايون هندوستان آن را در 1260 ق كتابت كرده است و چهار نسخه ديگر از اين اثر در كتابخانه مسجد جامع گوهرشاد مشهد و كتابخانه خانقاه نعمت اللهی به ترتيب به شماره‌هاي 1981، 1985، 4461 و 379 نگه‌داري مي‌شود (مظفريان‌، ص 406). نسخه‌ای ناقص نيز كه فقط حاوی فن چهارم المغنی است به شماره 446 در مسجد جامع گوهرشاد موجود است (فاضل‌، همان‌جا).

حاجی محمد مقيم معروف به شاه ارزانيی، مؤلف طب اكبری (بمبئی، 1271 ق‌) در مقدمه همين كتاب آورده كه در تأليف اين اثر از شرح سدیدی بهره برده است‌، که منظور از شرح سديدی همان المغنی است‌. عابد حسين‌، متخلص به عامی از اهالی جونپور، اين اثر يعني المغنی فی شرح الموجز را در 1362 ش با عنوان تاج‌العلاج به فارسی برگردانده است (منزوی، ج 5، ص 3329). به گفته سيريل الگود (ص 421 ـ 422) دكتر تايتلر در ترجمه خود از پزشكی هندی به نام حكيم مولوی عبدالحميد نام می برد كه استاد زبان عربی بود و الشرح المغنی اثر مولانا سديدالدين كازرونی را در 1832 م چاپ كرد. المغنی بارها چاپ شده است‌: در كلكته در سال‌های 1244 و 1261 ق و 1845 م و در 1832 م به تصحيح مولوی عبدالحميد و غلام مخدوم و مولوی عبدالله و در لكنهو در سال‌های 1263 و 1265 ق (مشار، ج 3، ص 294 ـ 295).

منابع[ویرایش]

  • سدیدالدین کازرونی در ویکی‌پدیای انگلیسی
  • A. Z. Iskandar, A Catalogue of Arabic Manuscripts on Medicine and Science in the Wellcome Historical Medical Library (London: The Wellcome Historical Medical Library, 1967), pp. 50, 54-55
  • Manfred Ullmann, Die Medizin im Islam, Handbuch der Orientalistik, Abteilung I, Ergänzungsband vi, Abschnitt 1 (Leiden: E.J. Brill, 1970), p. 272
  • کارل بروکلمان, Geschichte der arabischen Litteratur, 1st edition, 2 vols. (Leiden: Brill, 1889–1936). Second edition, 2 vols. (Leiden: Brill, 1943–49). Page references are those of the first edition, with the 2nd edition page numbers given in parentheses. Vol. 2, p. 195 (249)
  • کارل بروکلمان, Geschichte der arabischen Litteratur, Supplement, 3 vols. (Leiden: Brill, 1937–1942). Vol. 2, 262.
  • الگود، سيريل‌، تاريخ پزشكي ايران و سرزمين‌هاي خلافت شرقي‌، ترجمة باهر فرقاني‌، تهران‌، 1356 ش‌.
  • صفا، ذبيح‌الله‌، تاريخ ادبيات در ايران‌، ج 3، بخش 1، تهران‌، 1363 ش‌.
  • فاضل‌، محمود، فهرست نسخه‌هاي خطي كتابخانه جامع گوهرشاد، ج 2، مشهد، 1365 ش‌.
  • مشار، خانبابا، مؤلفين كتب چاپي فارسي و عربي، ج سوم‌، تهران‌، 1341 ش‌.
  • مظفريان‌، منوچهر، كازرون در آيينة فرهنگ ايران‌، شيراز، 1373 ش‌.
  • منزوي‌، احمد، فهرستواره كتاب‌هاي فارسي‌، ج 5، تهران‌، 1380 ش‌.