گنوم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گنوم
نشان گنوم
GNOME Shell.png
گنوم ۳٫۱۲ در حالت نشان دادن برنامه‌های در حال اجرا
توسعه‌دهنده(ها) پروژه گنوم
انتشار ابتدایی ۳ مارس ۱۹۹۹ (۱۹۹۹-03-۰۳)
انتشار پایدار ۳٫۱۲ / ۲۶ مارس ۲۰۱۴؛ ۲۷۰ روز پیش
انتشار پیش‌نمایش ۳٫۱۳٫۲ / ۲۶ مه ۲۰۱۴؛ ۲۰۹ روز پیش
وضعیت توسعه فعال
نوشته‌شده به سی, سی++, والا, پایتون, جاواسکریپت[۱]
سیستم‌عامل شبه یونیکس با سامانه پنجره‌ای اکس یا ویلند
موجود به بیش از ۴۰ زبان، از جمله فارسی[۲]
گونه محیط رومیزی
پروانه پروانه عمومی همگانی گنو، گنو ال‌جی‌پی‌ال
وب‌گاه www.gnome.org

‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍گِنوم (به انگلیسی: GNOME) یک میانجی رومیزی است که همه‌ی بخش‌های آن از نرم‌افزارهای آزاد تشکیل شده است و در هنگام توسعهٔ آن چند سکویی بودن، بخصوص اجرا بر روی سیستم‌عامل‌های بر پایهٔ هسته لینوکس، مد نظر بوده است.[۳]

گنوم به دست کارگروه گنوم پیشرفت داده می‌شود که هم در بر گیرنده‌ی پیشرفت‌دهندگانی است که به گونه‌ی خودجوش برای پیشرفت آن کارهای شایانی را انجام می‌دهند و هم پیشرفت‌دهندگانی که از سوی شرکت‌ها برای پیشرفت آن به کار گماشته می‌شوند. شرکتی که بیشترین پیشرفت‌دهندگان را برای پیشرفت دادن به گنوم به کار گماشته٬ رد هت است..[۴][۵] گنوم، پروژه‌ای بین‌المللی است که هدف از آن ایجاد چارچوبی نرم‌افزاری برای توسعهٔ نرم‌افزار، تولید نرم‌افزار بر پایهٔ این چارچوب و همچنین هماهنگی تلاش‌ها برای بین‌المللی‌سازی و محلی‌سازی و دسترس‌پذیری نرم‌افزارهای پروژه گنوم است.

گنوم بخشی از کارگروه گنو است[۶] و می‌تواند در سیستم‌عامل‌های شبه-یونیکس همچون گنو/لینوکس، بی‌اس‌دی، سیستم میزکار جاوا در سولاریس به‌کار رود.

هجی واژه‌ی گنوم٬ /gəˈnoʊm/ است، که با «گ» تند هجی می‌شود، البته نوم /ˈnoʊm/ (مانند واژه‌ی انگلیسی "gnome" با یک "G" بی‌آوا نیز بیشتر هنگام‌ها به کار گرفته می‌شود. در اصل این نام کوتاه‌شده‌ی GNU Network Object Model Environment بود، که این کوتاه‌گویه اکنون دیگر کنار گذاشته شده است.

اهداف[ویرایش]

بر پایه‌ی تارنمای رسمی کارگروه «گنوم»،[۷] هدف اصلی این کارگروه٬ فراهم کردن یک میزکار دل‌پذیر است و هم‌چنین افزون بر دل‌پذیری٬ به سادگی بتواند به کار برده شود. افزون بر این٬ گنوم یک چهارچوب برای پیشرفت نرم‌افزارهای کاربردی در دسترس آورده است.

اهداف دیگر کارگروه٬ این‌هایند:

  • آزادی - یک میز کار سراپا آزاد (همسو و بر پایه‌ی آن‌چه که برای نرم‌افزار آزاد گفته شده است)
  • کارامد و بهره‌رسان برای همگان - این میز کار باید برای همگان، به دور از این که بهره‌وران و کاربران دارای دانش فنی یا دارای ناکارایی‌ها و ناتوانی‌های جسمی باشند٬ کارامد باشد.
  • بومی سازی و جهانی سازی - تا کنون گنوم به بیش از یک‌صد زبان٬ ترجمه شده‌است.[۸]
  • پیش‌برپسند - و آن این است که پیش‌بران و کسانی که برنامه‌های رایانه‌ای می‌نویسند٬ با آسودگی پندار و به سادگی بتوانند برنامه‌هایی که می‌نویسند را هم‌سو و سازگار با گنوم پی‌ریزی کنند. همچنین به برنامه‌نویسان و پیش‌بران این آزادی داده شود که هر زبان برنامه‌نویسی‌ای که بخواهند٬ را به کار بگیرند.
  • سازمان‌دهی - چرخهٔ انتشار منظم و جامعهٔ کاربران ساخت یافته
  • پشتیبانی

پیشینه[ویرایش]

در سال ۱۹۹۶ پروژه کی‌دی‌ای آغاز شد. کی‌دی‌ای از همان آغاز یک نرم‌افزار آزاد بود اما اعضای پروژه گنو نگران وابستگی کی‌دی‌ای به Qt بودند. Qt یک کتابخانه از ویجت‌ها بود که در آن زمان تحت اجازه‌نامهٔ غیر آزاد انتشار می‌یافت. در پاسخ به این مسأله در سال ۱۹۹۷ دو پروژه به طور همزمان آغاز به فعالیت کردند: هارمونی که جایگزینی آزاد برای Qt بود، و گنوم که یک میز کار کاملاً متفاوت و بر پایهٔ نرم‌افزارهای آزاد بود.[۹] اولین رهبران پروژه میگل ایکازا و گنوم بودند.

میزکار گنوم بر پایهٔ کتابخانه‌های جی‌تی‌کی‌پلاس (به انگلیسی: +GTK) ساخته شده‌است. جی‌تی‌کی‌پلاس مطابق اجازه‌نامهٔ کوچکترِ جامع و عمومی گنو (ال‌جی‌پی‌ال) منتشر می‌شود.

در سال ۱۹۹۸ Qt متن‌باز شد و به صورت موازی تحت دو اجازه‌نامهٔ کیوپی‌ال و جی‌پی‌ال منتشر گشت. با انتشار Qt تحت مجوز جی‌پی‌ال، پروژهٔ هارمونی در سال ۲۰۰۰ متوقف شد. اما توسعه دهندگان گنوم همچنان ادامه می‌دهند.

تشکیلات پروژه[ویرایش]

همانند پروژه‌های نرم‌افزار آزاد دیگر، گنوم نیز کمتر مدیریت شده و بحث‌های مربوط به آن از طریق لیست‌های پستی صورت می‌گیرد.[۱۰]

در سال ۲۰۰۰ بنیاد گنوم شکل گرفت تا مدیریت این پروژه را به عهده گیرد و با شرکت‌هایی که به مشارکت در توسعهٔ گنوم علاقه دارند مذاکره کند. با وجود اینکه وظیفهٔ انتشار نسخه‌های جدید بر دوش بنیاد گنوم است، و بنیاد تصمیم می‌گیرد کدام نرم‌افزار بخشی از گنوم باشد، دخالت مستقیمی در توسعه و مسائل تکنیکی مربوط به گنوم ندارد. عضویت در بنیاد آزاد بوده و تمام افرادی که مشارکتی در توسعهٔ گنوم داشته‌اند می‌توانند عضوی از بنیاد باشند.[۱۱] اعضای بنیاد هر ساله در ماه نوامبر برای انتخاب هیئت مدیرهٔ بنیاد رای گیری می‌کنند. کاندیداها باید از قبل عضو بنیاد بوده باشند.

توسعه‌دهندگان و کاربران گنوم هر ساله در یک گردهم‌آیی که به نام GUADEC شناخته می‌شود به دور یکدیگر جمع می‌شوند تا دربارهٔ وضعیت کنونی پروژه و طرح آیندهٔ آن بحث کنند.[۱۲]

گنوم اغلب استانداردهای freedesktop.org را درون خود پیاده‌سازی می‌کند تا اطمینان حاصل کند که گنوم با دیگر میزکارها هماهنگ و سازگار است.

انتشارهای پیشین[ویرایش]

هر قسمت از پروژهٔ گنوم دارای نسخهٔ مربوط به خود و زمان‌بندی انتشار مربوط به خود است. اگرچه، نگهدارنده‌های هر ماژول سعی خود را می‌کنند تا هر ۶ ماه یک‌بار بتوانند یک نسخهٔ پایدار از گنوم را منتشر کنند.

نسخه‌های زیر، نسخه‌های پایدار گنوم هستند.

نسخه تاریخ اطلاعات
اوت ۱۹۹۷[۱۳] اعلام شروع توسعهٔ گنوم
۱٫۰ مارس ۱۹۹۹[۱۴] نخستین انتشار اصلی گنوم
۱٫۰٫۵۳ اکتبر ۱۹۹۹[۱۵] «اکتبر»
۱٫۲ می ۲۰۰۰[۱۶] «بانگو»
۱٫۴ آوریل ۲۰۰۱[۱۷] «آرامش»
۲٫۰ ژوئن ۲۰۰۲[۱۸] ارتقا اساسی براساس جی‌تی‌کی ۲. معرفی راهبردهای واسط کاربری.
۲٫۲ فوریه ۲۰۰۳[۱۹] بهبود مدیریت پرونده و چندرسانه‌ای.
۲٫۴ سپتامبر ۲۰۰۳[۲۰] "Temujin": Epiphany, accessibility support.
۲٫۶ مارس ۲۰۰۴[۲۱] ناتیلوس به یک مدیر پرونده فضایی تغییر کرد، ویک کادر محاوره‌ای فایل جدید جی‌تی‌کی+ معرفی شد. یک انشعاب کوتاه مدت از پروژه گنوم به نام GoneME برای پاسخ گویی به تغییرات این نسخه
۲٫۸ سپتامبر ۲۰۰۴[۲۲] بهبود پشتیبانی از لوازم قابل حمل، اضافه شدن اوولوشن.
۲٫۱۰ مارس ۲۰۰۵[۲۳] کاهش نیاز به رم و بهبود کارایی. اضافه شدن: اپلت پنل‌های جدید (کنترل مودم، بارکننده درایو و سطل بازیافت); و تاتم و نرم‌افزار Sound Juicer
۲٫۱۲ سپتامبر ۲۰۰۵[۲۴] بهبود ناتیلوس; بهبود کات‌پیست بین نرم‌افزارها و ادغام freedesktop.org. اضافه شدن: اوینس نرم‌افزار نمایش پی‌دی‌اف; پوسته پیشفرض جدید: نگاه شفاف; ویرایش‌گر منو; مدیر کلیدها و ابزارهای مدیریتی. بر مبنای جی‌تی‌کی+ ۲٫۸ و پشتیبانی از کایرو.
۲٫۱۴ مارس ۲۰۰۶[۲۵] بهبود کاراریی (تا بیش از ۱۰۰ درصد در بعضی از موارد); بکارگیری و بهبود در تنظیمات کاربر; چارچوب چندرسانه‌ای جی‌استریمر ۰٫۱۰. اضافه شدن: Ekiga ویدیو کنفرانس ابزار جست‌جو; ویرایش‌گر Pessulus lockdown; تعویض کاربر سریع; ابزار میدیریت سیستم Sabayon.
۲٫۱۶ سپتامبر ۲۰۰۶[۲۶] Performance improvements. Adds: Tomboy notetaking application; Baobab disk usage analyser; Orca screen reader; GNOME Power Manager (improving laptop battery life); improvements to Totem, Nautilus; compositing support for Metacity; new icon theme. Based on GTK+ 2.10 with new print dialog.
۲٫۱۸ مارس ۲۰۰۷[۲۷] Performance improvements. Adds: Seahorse GPG security application, allowing encryption of emails and local files; Baobab disk usage analyser improved to support ring chart view; Orca screen reader; improvements to Evince, Epiphany and GNOME Power Manager, Volume control; two new games, GNOME Sudoku and glchess. MP3 and AAC audio encoding.
۲٫۲۰ سپتامبر ۲۰۰۷[۲۸] Tenth anniversary release. Evolution backup functionality; improvements in Epiphany, EOG, GNOME Power Manager; password جاسوئیچی management in Seahorse. Adds: PDF forms editing in Evince; integrated search in the file manager dialogs; automatic multimedia کدک installer.
۲٫۲۲ مارس ۲۰۰۸[۲۹] Addition of Cheese, a tool for taking photos from webcams and Remote Desktop Viewer; basic window compositing support in متاسیتی; introduction of GVFS; improved playback support for DVDs and یوتیوب, MythTV support in Totem; internationalised clock applet; Google Calendar support and message tagging in Evolution; improvements in اوینس, Tomboy, Sound Juicer and Calculator.
۲٫۲۴ سپتامبر ۲۰۰۸[۳۰] Addition of the Empathy instant messenger, Ekiga 3.0, tabbed browsing in Nautilus, better multiple screens support and improved digital TV support.
۲٫۲۶ مارس ۲۰۰۹[۳۱] New Disc Burning application Brasero, simpler file sharing, media player improvements, support for multiple monitors and fingerprint reader support.
۲٫۲۸ سپتامبر ۲۰۰۹[۳۲] Addition of GNOME Bluetooth module. Improvements to Epiphany web browser, Empathy instant messenger, Time Tracker, and accessibility. Upgrade to GTK+ version 2.18.
۲٫۳۰ مارس ۲۰۱۰[۳۳] بهبود در نرم‌افزارهای ناتیلوس مدیر پرونده، امپتی کلاینت پیام‌رسان، تام‌بوی، اوینس، تایم ترکر، Epiphany و Vinagre. پشتیبانی نسبی از آی‌پاد و آی‌پاد تاچ با نرم‌افزار Gvfs. همچنین از جی‌تی‌کی+ نسخهٔ ۲٫۲۰ استفاده می‌کند.
۲٫۳۲ سپتامبر ۲۰۱۰ Addition of Rygel and GNOME Color Manager. Improvements to Empathy IM client, اوینس, Nautilus file manager and others. 3.0 was intended to be released in September 2010, so a large part of the development effort since 2.30 went towards 3.0.[۳۴]
۳٫۰ آوریل ۲۰۱۱ معرفی گنوم شل. A redesigned settings framework with fewer, more focused options. Topic-oriented help based on the Mallard markup language. Side-by-side window tiling. A new visual theme and default font. Adoption of GTK+ 3.0 with its improved language bindings, theming, touch, and multiplatform support. Removal of long-deprecated development APIs.[۳۵]
۳٫۲ سپتامبر ۲۰۱۱ پشتیبانی از حساب روی‌خط؛ Web applications support; contacts manager; documents and files manager; quick preview of files in the File Manager; greater integration; better documentation; enhanced looks and various performance improvements.[۳۶]
۳٫۴ مارس ۲۰۱۲ ظاهری جدید برای برنامه‌های گنوم ۳: سندها، اپیفانی (که اکنون وب نامیده می‌شود)، و Contacts. Search for documents from the Activities overview. Application menus support. Refreshed interface components: انتخاب‌گر رنگ جدید، redesigned scrollbars, easier to use spin buttons, and hideable title bars. Smooth scrolling support. پس‌زمینهٔ پویای جدید. Improved system settings with new Wacom panel. مدیریت پسوندهای راحت‌تر. پشتیبانی بهتر از سخت‌افزارها. Topic-oriented documentation. پشتیبانی از تماس دیداری در امپتی. Better accessibility: Improved Orca integration, بهتر high contrast mode، و بزرگ‌نمایی جدیدتر تنظیمات. به اضافهٔ بهینه‌سازی بسیاری از برنامه‌های دیگر و جزئیات ریزتر.[۳۷]

میزکارهای دیگر[ویرایش]

در حال حاضر مشهورترین میزکارها گنو/لینوکس گنوم و کی‌دی‌ای می‌باشند؛ اما در مواردی که افراد دنبال میزکارهای سبک‌تری می‌گردند، شاهد استفاده از ال‌اکس‌دی‌ئی یا آیس‌دابلیوام یا اکس‌اف‌سی‌ای نیز هستیم. گنوم با زبان برنامه‌نویسی سی و کی‌دی‌ای با زبان برنامه نویسی سی++ نوشته شده‌است.

ترجمهٔ فارسی[ویرایش]

ترجمهٔ فارسی این پروژه نیز اکنون به ترجمه‌های پشتیبانی‌شدهٔ پروژه افزوده شده و به حد نصاب لازم آن رسیده‌است.

پانویس[ویرایش]

  1. "GNOME Languages". Ohloh. Black Duck Software, Inc. Retrieved 22 May 2014. 
  2. Day, Allan. "GNOME 3.12 Release Notes". The GNOME Project. Retrieved 22 May 2014. 
  3. Bowman, Lisa M. (1999-03-04). "LinuxWorld: Linux readies its desktop assault". ZDNet. Retrieved 2008-10-02. 
  4. GNOME census
  5. "staring into the abyss". 2012-07-27. Retrieved 2014-03-15. 
  6. "GNU Package Blurbs". 2014-04-15. 
  7. GNOME: The Free Software Desktop Project
  8. «زبان‌های گنوم». بازبینی‌شده در ۱۳ مهٔ ۲۰۰۹. 
  9. ریچارد استالمن. «Stallman on Qt, the GPL, KDE, and GNOME». بازبینی‌شده در ۱۳ مهٔ ۲۰۰۹. 
  10. «لیست‌های پستی گنوم، قوانین و سوالات رایج». 
  11. «عضویت در بنیاد گنوم». بازبینی‌شده در ۱۳ مهٔ ۲۰۰۹. 
  12. «دربارهٔ GUADEC». 
  13. de Icaza, Miguel. "The story of the GNOME project". 
  14. GNOME press release for version 1.0
  15. Lee, Elliot (1999-10-12). ""October GNOME" release now available". gnome-announce mailing list. Retrieved 2007-09-20. 
  16. GNOME press release for version 1.2
  17. GNOME press release for version 1.4
  18. Waugh, Jeff (2002-06-27). "GNOME 2.0 Desktop and Developer Platform Released!". desktop-devel mailing list. Retrieved 2007-09-20. 
  19. GNOME press release for version 2.2
  20. Waugh, Jeff (2003-09-11). "Announcing the GNOME 2.4.0 Desktop & Developer Platform". gnome-announce mailing list. Retrieved 2007-09-20. 
  21. Sobala, Andrew (2004-03-31). "Announcing the GNOME 2.6.0 Desktop & Developer Platform". gnome-announce mailing list. Retrieved 2007-09-20. 
  22. GNOME press release for version 2.8
  23. GNOME press release for version 2.10
  24. GNOME press release for version 2.12
  25. GNOME press release for version 2.14
  26. Newren, Elijah (2006-09-06). "Celebrating the release of GNOME 2.16!". gnome-announce mailing list. Retrieved 2007-09-20. 
  27. Newren, Elijah (2007-03-14). "Celebrating the release of GNOME 2.18!". gnome-announce mailing list. Retrieved 2007-09-20. 
  28. "GNOME 2.20 officially released". Ars Technica. 2007-09-19. Retrieved 2007-09-20. 
  29. Untz, Vincent (2008-03-12). "Celebrating the release of GNOME 2.22!". gnome-announce-list mailing list. Retrieved 2008-03-12. 
  30. Untz, Vincent (2008-09-24). "Celebrating the release of GNOME 2.24!". gnome-announce-list mailing list. Retrieved 2008-09-27. 
  31. Untz, Vincent (2009-03-18). "Celebrating the release of GNOME 2.26!". gnome-announce-list mailing list. Retrieved 2009-03-18. 
  32. Holwerda, Thom (2009-09-24). "GNOME 2.28 Released". OS News. Retrieved 2009-04-05. 
  33. Holwerda, Thom (2010-03-31). "GNOME 2.30 Released". OS News. Retrieved 2010-04-04. 
  34. "GNOME 2.32 Release Notes". Retrieved October 31, 2010. 
  35. "GNOME 3.0 Release Notes". Retrieved April 7, 2011. 
  36. "GNOME 3.2 Release Notes". Retrieved Septamber 12, 2012.  Check date values in: |accessdate= (help)
  37. "A list of features that have been implemented for 3.4". Retrieved Septamber 12, 2012.  Check date values in: |accessdate= (help)

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]