کی‌دی‌ئی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
برای مطالعه در مورد جدیدترین میزکار KDE به کی‌دی‌ای ۴ رجوع کنید.
کی‌دی‌ئی
KDE logo.svg
بنیان‌گذار(ان) ماتیاس اتریچ
گونه جامعه‌محور
بنیادگذاری ۱۴ اکتبر ۱۹۹۶
تمرکز نرم‌افزار آزاد
روش آثار هنری، گسترش، مستندسازی، تبلیغ و ترجمه.
شعار آزادی را تجربه کنید!
وبگاه kde.org

کِی‌دی‌ای (به انگلیسی: KDE) تلفظ می‌شود /ˌkeɪdiːˈiː/ پروژه‌ای برای توسعه یک میزکار آزاد (واسط گرافیکی کاربر که روی سیستم‌عامل قرار می‌گیرد)، و دیگر نرم‌افزارهای مرتبط است. این میزکار بیشتر روی یونیکس، لینوکس، بی‌اس‌دی، AIX و سولاریس اجرا می‌شود که به‌تازگی می‌توان آن‌را روی ویندوز و مک اواس هم نصب کرد.

پیشینه[ویرایش]

کی‌دی‌ای را در سال ۱۹۹۶ ماتیاس اتریش (Matthias Ettrich) آلمانی به وجود آورد. در آن زمان برخی از ویژگی‌های میزکار یونیکس برای او مشکل‌زا بودند، از جمله این که هیچ‌کدام از برنامه‌های آن ظاهر و کارکرد هماهنگی با هم نداشتند. در همین حین، او به ساخت مجموعه‌ای از برنامه‌های کاربردی اکتفا نکرد و ساخت یک میزکار که کلیهٔ نیازهای کاربر را برطرف نماید را پیشنهاد داد. او استفادهٔ آسان از میزکار را نیز ملاک ساخت آن قرار داد و بدین ترتیب پروژهٔ کِی‌دی‌ای متولد شد.

متیاس پروژهٔ کی‌دی‌ای را به استفاده از Qt toolkit محصور کرد. (toolkit به یک بسته نرم‌افزاری اشاره می‌کند که به شخص امکان توسعه کاربردهای خاص خود را بسیار ساده‌تر از حالتی که شخصاً تمام یک برنامه را بنویسد، فراهم می‌آورد. برای نمونه می‌توان از صفحات گسترده، سامانه‌های دادگان، سامانه‌های گرافیکی و پردازش کلمه نام برد).

برنامه نویسان به سرعت گسترش کی‌دی‌ای./ کیوت (KDE/Qt) را آغاز کردند، و حدود سال ۱۹۹۷ کاربردهای بزرگ و پیچیده منتشر شد. در اواسط ۱۹۹۷ پروژهٔ گنو که مربوط به مجوز کیوت (Qt) بود منجر به پروژهٔ میزکار گنوم و هارمونی شد.

کی‌دی‌ای و گنوم هر دو، در میزکار آزاد سهیم شدند و رقابت دوستانه‌ای بین آنها برقرار است.

سازماندهی پروژهٔ کی‌دی‌ای[ویرایش]

مانند بسیاری از پروژه‌های نرم‌افزارهای آزاد، کی‌دی‌ای اصولاً یک سعی و تلاش داوطلبانه است، اگرچه شرکت‌های مختلفی مانند Novell، Trolltech و Mandriva نرم‌افزارنویسانی برای کار بر روی این پروژه استخدام کرده‌اند.

تصمیم‌گیریهای مهم مانند تاریخ انتشار، شمول کاربردهای جدید توسط کسانی که نرم‌افزارنویسان اصلی (Core Developers) گفته می‌شدند، گرفته می‌شد. آنها نرم‌افزارنویسانی هستند که مشارکت مهمی در کی‌دی‌ای در دوره‌ای از زمان داشته‌اند. تصمیم‌گیری‌ها به صورت رأی‌گیری رسمی نبود ولی به صورت بحث و مذاکره در گروه‌های رایانامه‌ای(Mailing Lists) صورت می‌گرفت.

در صورتیکه نرم‌افزارنویسان و کاربران در سراسر دنیا هستند، ولی خادمان وب در دانشگاه Tübingen و Kaiserslautern در آلمان قرار دارند. یک سازمان آلمانی دارای علامت تجاری کی‌دی‌ای است و همایش‌های کی‌دی‌ای نیز اغلب در آلمان برگزار می‌گردد.

انتشار نسخه‌ها[ویرایش]

گروه کی‌دی‌ای نسخه‌های جدید را به صورت مکرر انتشار می‌دهد.

به تأخیر افتادن انتشار نسخهٔ جدید بیشتر از ۱ یا ۲ هفته نادر بوده‌است. (یک استثناً در مورد کی‌دی‌ای نسخهٔ ۳٫۱ بوجود آمد، که بیش از ۱ ماه تأخیر داشت.)

کی‌دی‌ای دو شکل عمدهٔ انتشار دارد:

انتشار اصلی[ویرایش]

یازده انتشار عمده یا اصلی در نسخه‌های ۱٫۰، ۱٫۱، ۲٫۰، ۲٫۱، ۲٫۲ ،۳٫۰، ۳٫۱، ۳٫۲ ،۳٫۳ ،۳٫۴ و ۴،۰. انتشارات اصلی کی‌دی‌ای دو شماره نسخه دارد مانند کی‌دی‌ای ۱٫۱.

تمام انتشارات کی‌دی‌ای با هم سازگارند. این بدین معناست که به عنوان مثال نرم‌افزار تولیدشده تحت کی‌دی‌ای ۳٫۰ با تمام نسخه‌های کی‌دی‌ای کار می‌کند.

تغییراتی که نیازمند همگردانی (Compile) مجدد باشد تنها در تغییرات نسخ اصلی روی می‌دهد. تغییرات بین کی‌دی‌ای ۱ و کی‌دی‌ای ۲ بسیار زیاد بود، در صورتی که تغییرات API بین کی‌دی‌ای ۲ و کی‌دی‌ای ۳ نسبتاً کمتر بود.

به محض اینکه یک نسخهٔ عمده آماده و منتشر می‌شود، کار بر روی نسخهٔ عمده دیگر آغاز می‌شود. یک نسخهٔ عمده به چندین ماه برای تمام شدن نیاز دارد.

انتشار عمدهٔ جاری نسخهٔ ۳٫۴ است که در مارس ۲۰۰۵ رسیده است. به دنبال آن ۳٫۵ که تمرکز پروژه روی فضا (مانند قابلیت استفاده عمومی) است. کی‌دی‌ای۴به دنبال ۳٫۵ در ۲۰۰۸ آمده است و مبنی بر کیو.تی نسخهٔ ۴٫۰ که شامل برخی تغییرات مهم میزکار است.

انتشار جزئی[ویرایش]

انتشار جزئی کی‌دی‌ای شامل ۳ شماره نسخه است؛ مانند کی‌دی‌ای ۱٫۱.۱ و نرم‌افزارنویسان بر درست کردن اشکالات، بهبود قابلیت استفاده تمرکز می‌کنند و نه برافزودن کارآیی‌های نو.

انتشار جزئی تأثیری بر بخش اصلی (head branch) ندارد. بخش‌های اصلی بخش‌هایی هستند که در انتشارهای عمده، تغییر و توسعه می‌یابند.

                         طرح‌های جدید
                         اصلاح  اشکالات
انتشار کی‌دی‌ای ۳٫۲      ----> کی‌دی‌ای ۳٫۳
(شروع توسعه جدید)                           (تغییر در بخش اصلی)
                     فقط اصلاح اشکالات
                      ----> کی‌دی‌ای  شاخه.۳٫۲ 
                                         (انتشار جزﺋی)

ساختار (طراحی سیستم)[ویرایش]

  • aRts: خادم صوت و صدا
  • DCOP: سیستم برای ارتباط بین فرایندها و پردازش ها
  • KHTML: موتور HTML
  • Kiosk: ناتوان کردن برخی ویژگی‌ها در کی‌دی‌ای به منظور ایجاد کنترل بیشتر محیط
  • Kwin :مدیریت پنجره
  • XMLGUI: تعریف عناصر UI مانند منو و نوارابزار(toolbar) توسط فایل‌های XML .

بسته‌بندی[ویرایش]

به دلیل حفظ اندازهٔ معقول، کی‌دی‌ای به بسته‌های کوچک‌تری برای نصب آسان تر تقسیم شده‌است. مجموعه‌ای از بسته‌ها در زیر آورده شده‌است:

  • aRts: خادم صدای کی‌دی‌ای
  • Kdelibs: کتابخانهٔ اصلی. شامل بسیای از قسمت‌های ساختار کی‌دی‌ای.
  • Kdebase: پایهٔ میزکار و کاربردها (نیازمند kdelibs).
  • Kdeaccessibiity: نرم‌افزارهای در دسترس.
  • Kdeaddons: نرم‌افزارهای افزوده شده.
  • Kdeadmin: ابزار اجرایی. نامزد برای اجرا کردن ماشین‌های یونیکس.
  • Kdeartwork: کارها و تصاویر گرافیکی اضافی (محافظهای صفحه نمایش، کاغذ دیواری‌های و...)
  • Kdeedu: نرم‌افزارهای آموزشی.
  • Kdegames: بازی ها.
  • Kdegraphics: ابزار برای دستکاری گرافیک ها.
  • Kde-i18n: بین‌المللی کردن کی‌دی‌ای.
  • Kdemultimedia: نرم‌افزارهای چندرسانه‌ای.
  • Kdenetwork: ابزار و نرم‌افزارهای شبکه.
  • Kdepirn: نرم‌افزار مدریت اطلاعات شخصی و ایمیل.
  • Kdesdk: ابزارهای توسعه.
  • Kdetoys: ابزارهای سرگرمی.

کاربردهای مهم کِی‌دی‌ای[ویرایش]

  • Amarok: پخش کننده فایلهای صوتی
  • Kate: ویرایش متن
  • KDevelop: محیط توسعه مجتمع زبان‌های C++و javaو ...
  • Kopete: پیام رسان فوری
  • Konqueror: مدیریت فایل و مرورگر وب (استفاده از KHTML)
  • KPresenter: اراﺋﻪ و معرفی کاربرد
  • KWord: پردازشگر لغت
  • KWrite: ویراستار متن
  • amaroK: مجری اسناد چند رسانه ای
  • K3b: کاربرد نگارنده لوح فشرده
  • KMail: سامانه مخدوم ارسال و دریافت نامه الکترونیکی
  • Konsole: پوسته توکار

قرارداد نام‌گذاری[ویرایش]

اکثر کاربردهای کی‌دی‌ای حرف کِی (k) را در ابتدا و به صورت درشت در نامشان دارند. هرچند استثناهایی مانند kynaptic (به صورت کوچک) و amaroK (در آخر) و Gwenview (که حرف K ندارد) وجود دارند. در نام بسیاری کاربردهای کی‌دی‌ای با نوعی غلط املایی از روی قصد، k جایگزین C و Q شده‌است به عنوان مثال Konsole و Kuickshow.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «KDE»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱ آوریل، ۲۰۱۰).

پیوند به بیرون[ویرایش]