ویکی‌پدیا:اصول استفاده از منابع غیر آزاد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رهنمودهای ویکی‌پدیا
محتوا
تعارض منافع
کپی مکنید
ابهام‌زدایی
چرندیات محض
جعل مکنید
صفحه‌های کاربری
سرشناسی مقاله
فهرست افراد
طبقه‌بندی
زیرصفحه‌ها
رده‌ها، فهرست‌ها، جعبه‌ها
فهرست‌ها
رده‌ها
ویرایش
جسور باشید
وب را بسازید
خلاصه ویرایش
اندازهٔ مقاله
بحث
صفحه بحث
امضا کنید
رفتار
نزاکت
اخلال‌گری نکنید
آداب معاشرت
فرهنگ شهروندی
تازه‌کاران را نزنید!
صفحه‌های کاربری
بازی با سیستم
شیوه
شیوه‌نامه
شیوه‌نامه (پزشکی)
دستور خط
بخش آغازین
همچنین ببینید: ویکی‌پدیا:بررسی محتوی غیر آزاد

زمانی که اثرهای رسانه‌ای (تصویری یا صوتی) غیر آزاد در ویکی‌پدیا استفاده می‌شوند؛ باید دلیلی یا دفاعیه‌ای برای استفاده از آن اثر ارائه شود که این دفاعیه اصول استفاده اثر غیرآزاد یا استفاده منصفانه یا استفاده منطقی نام دارد و در مورد چگونگی استفاده از آن به گونه‌ای که با ویکی‌پدیا:ملاکهای استفاده منصفانه سازگار باشد در قسمت توضیح عکس (در زمان بارگذاری) نوشته شود.

اگر شما از یک عکس یا محتوی رسانه‌ای غیر آزاد (غیر رایگان) استفاده می‌کنید، باید دو مورد را در توضیح عکس در نظر بگیرید:

  1. برچسب حق تکثیر مناسب، که توجیه کننده ادعای استفاده منصفانه از عکس باشد. برای اطلاعات بیشتر ویکی‌پدیا:سیاست استفاده از تصاویر[۱] را مطالعه نمایید.
  2. ارائه دلایل استفاده با جزئیات کامل: هر بار که از اثر در مقاله‌ای استفاده می‌شود باید جداگانه در بخش توضیحات اثر توضیح داده شود دلایل استفاده توضیح داده شود و باید نام مقاله‌ای که قرار است اثر در آن استفاده شود بیان گردد.

قبل استفاده از اثر در مقاله، ویکی‌پدیا:استفاده منصفانه را مطالعه نمایید. قوانین ویکی‌پدیا از قوانین موجود در ایالات متحده درباره استفاده منصفانه و در بحث اینکه چه چیزی اجازه پخش دارد و چه چیزی اجازه پخش ندارد، سختگیرانه‌تر است.

تذکر: عکس‌های غیر آزاد که مجوز حق تکثیر یا مجوز استفاده منصفانه را ندارند، پس از هفت روز پاک خواهند شد.

اجزای مورد نیاز[ویرایش]

دلایل استفاده منصفانه باید توضیح دهنده این باشد که استفاده از اثر چگونه در بردارنده معیارهای استفاده از اثر غیر آزاد در ویکی‌پدیا است و همچنین باید موارد زیر را بیان کند:

  • چه نسبتی از اثر (پرونده) دارای تکثیر استفاده شده است و این استفاده تا چه میزانی نسبت به حق تکثیری که صاحب آن بر آن قرار داده‌است رقابت دارد. برای نمونه اگر عکس مورد استفاده یک عکس گرفته شده یا یک نماد است، احتمالاً تمام آن استفاده خواهد شد. یک نماگرفت (به انگلیسی: screenshot) که مهم ترین کشف یک مستند یا پایان یک فیلم را آشکار می‌کند (لو می‌دهد)، با این که بخش بسیار کوچکی از آن اثر (مثلاً فیلم) است، ولی به طرز نامتناسبی با حق مالکیت دارنده آن در رقابت است. در خصوص نمونه‌های موسیقی، طول این نمونه نباید بیشتر از ۱۰٪ طول کل آهنگ اصلی یا بیشتر از ۳۰ ثانیه باشد.
  • در موارد مرتبط باید توضیح داده شود که آیا شفافیت پرونده‌ای که در ویکی‌پدیا قرار می‌گیرد از شفافیت نسخه اصلی کمتر است یا خیر، برای نمونه در بحث نمونه موسیقی باید گفته شود که کیفیت آن آهنگ از کیفیت نسخهٔ اصلی کمتر است یا خیر؟
  • این عکس به چه دلیلی به مقاله اضافه شده است؟ آیا به محتوی آن کمکی می‌کند یا خیر؟ اگر بله:
    • آیا این عکس یک نماد، یا یک عکسی گرفته شده از جعبه محصول موضوع اصلی مقاله است؟
    • آیا عکس به عنوان اصلی‌ترین راه دیداری برای شناسایی آن موضوع یا مقاله است؟ (مثل عکس روی جلد یک دی‌وی‌دی).
    • آیا موضوع مقاله را روشن تر می‌کند؟ (مثل نماگرفت یک فیلم.)
    • آیا در مستندی راجع به موضوع مقاله استفاده شده است؟ چگونه؟
  • تا چه حدی ممکن است که این عکس غیر آزاد را با یک نمونه آزاد جایگزین کنیم؟
    • اگر عکس نماگرفت یک فیلم است که در یک مقاله درباره فیلم از آن استفاده شده یا نماد یک شرکت است، واضح است که هیچ نسخهٔ آزادی از آن را نمی‌توان در جهان یافت یا نمی‌توان نسخهٔ آزادی از آن را تولید کرد. در مقابل، اگر تصویر مورد بحث، عکسی گرفته شده با دوربین است و به راحتی قابل جایگزینی با نمونهٔ آزاد هست بهتر است به جای آن از نمونهٔ آزاد استفاده شود حتی اگر به شدت کمبود آن در ویکی‌پدیا احساس شود.
  • هر نوع اطلاعات دیگری که به دیگران در استفاده منصفانه از آن پرونده و بالا بردن کیفت این استفاده کمک کند، بهتر است اضافه شود..

الگو[ویرایش]

الگوی {{دلیل استفاده اثر غیر آزاد}} بیان دلایل استفاده معقول را آسان تر می‌کند و جزئیات کافی را نیز ارائه می‌دهد.

{{دلیل استفاده اثر غیر آزاد
| توضیحات           = 
| منبع               = 
| مقاله              = 
| بخش یا قسمت        = 
| کیفیت پایین تر     = 
| دلیل               = 
| جایگزین            = 
| اطلاعات بیشتر = 
}}

عبارت اطلاعات بیشتر، دلخواه است و می‌تواند خالی باقی بماند.

راه دیگر استفاده از الگوی {{اطلاعات عکس غیر آزاد}} یا {{دلیل استفاده عکس غیر آزاد}}است. الگوی {{اطلاعات عکس غیر آزاد}} تنها یک بار اعمال می‌شود و الگوی {{دلیل استفاده عکس غیر آزاد}} را باید برای هر بار استفاده، اضافه کرد و باید برای هر استفاده دلیل جداگانه‌ای داد.

{{اطلاعات عکس غیر آزاد
| توضیحات            = 
| منبع               = 
| مقاله              = 
| بخش یا قسمت        = 
| کیفیت پایین تر     = 
|  اطلاعات بیشتر      =             <!------ دلخواه ------>
}}
{{دلیل استفاده عکس غیر آزاد
| مقاله             =              <!-- پیوند لازم نیست -->
| دلیل              = 
| جایگزین           = 
}}

الگوهای بیشتری برای دلایل استفاده منصفانه وجود دارد که موارد بیشتر را می‌توان در رده:الگوهای دلایل استفاده اثر غیر آزاد پیدا کرد، ازجمله الگوی لازم برای جلد آلبوم یا شناسه‌ها.

°== بدون الگو == در زیر مثال‌های ابتدایی وجود دارد:

  • دلایل استفاده منصفانه باید بیان کننده این باشند که چرا اثر غیرآزاد مورد نیاز است؟
  • چرا اثرهای آزاد قابل جایگزینی نیستند؟
  • تاثیر در کدام بخش مقاله مورد استفاده دارد؟
  • در صورت استفاده در مقاله‌های متفاوت باید علت استفاده در هر مقاله به صورت جداگانه بیان شود.
  • در صورتی که در مقاله در مورد اثر مطلبی بیان شده‌است. آن مطلب نوشته شود.
  • در صورت نبودن مطلبی در مورد اثر بیان شود نیاز به استفاده چه بوده؟

موارد زیر مثال است و آنها را همین‌طور کپی نکنید. ممکن است برای مقاله یا اثر مورد استفاده شما کاربردی نداشته باشد.

حذف سریع[ویرایش]

عکس‌هایی که برچسب منصفانه خورده‌اند در صورت نداشتن دلیل استفاده باید بعد از هفت روز حذف گردند.

عکس‌هایی که برچسب منصفانه خورده‌اند در صورت رعایت نکردن WP:NFCC ممکن است برچسب {{جا:dfu|reason}} بخورند و بعد از هفت روز حذف گردند.

درصورتی که مورد استفاده عکس مشخص است و امکان ویرایش صفحه توضیحات هست به جای حذف توضیحات را اصلاح کنید.

در صورت تداشتن دلایل کافی لطقا عکس را از مقاله حذف کنید و آن را کاندید حذف نمایید.

پانویس[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]