محمود کاشغری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
محمود کاشغری
زادروز ۱۰۰۸ م.، ۳۸۰ قمری
بارسغان
درگذشت ۱۱۰۲ م.، ۴۷۷ قمری
اوپال
آرامگاه اوپال، ترکستان شرقی
محل زندگی آسیای مرکزی، خاورمیانه
پیشه زبان‌شناسی، فرهنگ‌نویسی
دوره قراخانیان، عباسیان
مذهب اسلام، سنی
والدین حسین کاشغری

محمود بن حسین بن محمد کاشغری (۱۰2۸ م. در حوالی ساحل دریاچه ایسیک گول، بارسغان، قرقیزستان تا ۱۱۰۲ م. اوپال در ۵۰ کیلومتری کاشغر) زبانشناس، محقق و گردآورنده کامل ترین فرهنگ لغت تُرکی، کتاب دیوان لغات الترک می باشد. [۱]

محتویات

خاستگاه [ویرایش]

محمود ابن حسين ابن محمد الكاشغري[۲] در اواخر قرن چهارم هجری (حدود 380 هجری قمری) در حوالی دریاچه ایسیق گول، برسغان به دنیا آمد. در آن زمان پدرش حسین ابن محمد نوه هارون ابن حسن بن سلیمان بن بوقراخان حاکم برسغان بوده است. برسغان هم اکنون شهری در قرقیزستان کنونی می باشد.[۳] [۴]

زندگانی و حیات محمود کاشغری مصادف با پیشرفت و بالندگی تمدن ترک بوده‌است. بنا به عقیده قرقیزی‌ها کاشغری به همراه یوسف بلاسغون جزو بزرگترین متفکران و دانشمندانی هستند که در مورد تاریخ و تمدن سلسله های ترک‌تبار تحقیق های ارزنده‌ای بجا گذاشته‌اند و مایه افتخار ملل و کشورهای ترک‌تبار هستند.

حیات [ویرایش]

محمود کاشغری در شهر کاشغر که در آنزمان یکی از بزرگترین مراکز علوم و اقتصاد در منطقه به شمار می رفته است بدنیا آمد. او در خانواده نجیب و سطح بالا و مرفه منتسب به دودمان قره خانیان رشد یافت و در بهترین مدارس آنجا به تحصیل مشغول شد. در مدرسه ساجد کاشغر تحت نظر امام زاهد حسین علوم مقدماتی و عالیه را فرا گفت. در سال 1056 میلادی پدربزرگ محمود، محمدبن بوقراخان حاکم سلسه قره خانیان حکومت را به پدرش حسین بن محمد واگذار کرد اما در سال 1057 بدلیل توطئه ای در قصر پدر محمود (حسین بن محمد) را با زهر مسوم و کشته میشود. محمود از ترس جانش کاشغر را به سوی ماوراء النهر می رود. او پس از رسیدن به ماوراء توسط حکومت سلجوقیان برای تحقیق و بررسی قبایل ترک به سمت بغداد و سرزمین های ترک نشین به مسافرتی طولانی اعزام میشود. با اینکه مدت زمان اقامت او در بغداد نامشخص است ولی توضیحات کامل و جامع در رابطه با جنبه های زندگی، جفرافیایی، آداب و رسوم، ذهنیت، حل و فصل و از همه مهمتر لهجه و گویش و تعلقات طایفه ای و قبیله ای در میان ترک هایی که در بغداد و اطراف شهر بغداد ساکن بوده اند در کتابش ثبت کرده است.

او پس 23 سال دوری از وطن خود در سال 1080 به کاشغر باز میگردد. او در سال 1101 در سن 70 سالگی چشم از جهان فروبسته و در روستای مادری اش اوپال در نزدیکی کاشغر به خاک سپرده میشود.

در سال 1984 در پی بازسازی آرامگاه محمود کاشغری، دولت چین نام آرامگاه را به مزار معلم مقدس تغییر داد[نیازمند منبع].

آثار [ویرایش]

معروفترین آثار محمود کاشغری دیوان لغات الترک نام دارد. این کتاب شامل موضوعاتی در رابطه با تاریخ، فرهنگ و زبان یک قوم است که در آن بنا به فرهنگ مردمان ترک تبار، ارزش‌های اخلاقی، الگوی رفتاری، جهان‌بینی ملت‌های ترک‌تبار در قرن یازدهم میلادی را به تصویر کشیده است.

نقشه توزیع اقوام ترک در دیوان کاشغری

منابع [ویرایش]

پیوند به بیرون [ویرایش]

متن دیوان لغات الترک

پانویس [ویرایش]

  1. AHistory of Inner Asia , Svat Soucek
  2. Махмуд ал-Кашгари, 2005, с. 16
  3. Махмуд Кашгарский – выдающийся учёный Центральной Азии - Это интересно
  4. Махмуд ал-Кашгари, 2005, с. 16