فرغون

یک فرغون معمولی

دسته فرغون حکم اهرم را دارد.

فرغون یا فرقون یا چرخ دستی وسیله‏‏ نقلیه دستی است که معمولاً دارای یک چرخ است و توسط یک نفر و به‌وسیله دو دسته کوچک که به‌همین منظور در آن تعبیه شده، هدایت می‌شود.
فرغون به شکلی طراحی شده‌است که وزن بار بین چرخ و فردی که آن را هدایت می‌کند تقسیم شود و این کار باعث می‌شود فرد بتواند بارهای بسیار بزرگ و سنگینی را که خودش به تنهایی قادر به حمل آن نیست حمل کند. این وسیله معمولاً در صنعت ساختمان سازی و باغبانی و کشاورزی استفاده می‌شوند. معمولا گنجایش فرغون‌ها ۱۷۰ لیتر است.

نوع دوچرخ آن ثبات بیشتری بر روی زمین دارد در حالی که نوع تک چرخ آنها قدرت مانور بیشتری در فضاهای کوچک دارد و همچنین روی تخته‌های ضخیم و زمین‌های ناهموار و با شیب تند و همچنین در مواقعی که بار به شکل ناموزونی روی آن قرار گرفته باشد سودمندتر است. همچنین نوع تک چرخ آن اجازه کنترل بیشتری را به فرد در هنگام خالی کردن بار آن می‌دهد.

پیشینه

در ایران

با توجه به عمر کوتاه فرغونهای با جعبه پرسی در ایران و ناراضیتی خریداران و مصرف کنندگان نهایی از این نوع فرغونها گروه صنعتی آذین ابزار با هدف رفع کاستی های موجود و ملاک قرار دادن خواسته و نیاز مصرف کننده نهایی در سال 1377 شروع به کار کرد و به عنوان نقطه شروع با تولید محصول فرغون که در حمل و نقل مواد و مصالح ساختمانی مورد مصرف است وارد بازار ابزار آلات ساختمانی گردید.

در چین

نخستین توصیفاتی که از فرغون‌های تک‌چرخ چینی مشاهده شده مربوط به سدهٔ دوم فرمانروایی دودمان هان است. این توصیفات در دیوارنگاره‌های آرامگاه‌های هان به چشم می‌خورد. این دیوارنگاره که مردی را در حال حرکت دادن یک فرغون نشان می‌دهد در آرامگاه فن فوجان در استان سیچوآن یافت شده‌است که تاریخ آن سال ۱۵۰ پس از میلاد است.

زنبه

نوع دستی و بدون چرخ فرغون، زَنبه نام دارد. زنبه را در قدیم زنبر و زنبل و خاک‌کش نیز می‌گفتند.

زنبه ابزاری چوبین به شکل مکعب مستطیل است که سطح فوقانی آن باز است و در آن خاک، خشت و مانند آن گذاشته و از جایی به جایی می‌برند. گونه‌ای از زنبه نیز مانند نردبان دو پایه است که میان آن را به ریسمان یا نوار چرمی می‌بافند و از خاک و خشت و امثال آن پر می‌کنند و دو نفر آن را برداشته از جایی به‌جایی می‌برند.

منابع

Wikipedia contributors, «Wheelbarrow,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wheelbarrow&oldid=262555520 (accessed January ۲۰, ۲۰۰۹).

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ فرغون موجود است.