قلاویز و حدیده

برای دیگر کاربردهای حدیده به صفحه حدیده (ابهام‌زدایی) بروید.

از بالا به پایین: قلاویزهای ته‌زن، پس‌رو و پیش‌رو.

قلاویز در درون قلاویزگردان.

پنج گونه و اندازه حدیده.

قلَاویز و حَدیده ابزاری برای تراش دنده‌های پیچ بر روی موادی مانند فلز، چوب و پلاستیک هستند.

قلاویز برای دنده کردن داخل استوانه‌ها (مهره) بکار می‌رود در حالیکه حدیده سطوح بیرونی استوانه را دنده می‌کند. فرایند تراشیدن با قلاویز، را قلاویزکاری و فرایند تراشیدن دنده‌های پیچ با حدیده را رزوه‌تراشی یا پیچ‌تراشی می‌گویند.

حدیدهٔ دو پارچهٔ قابل تنظیم از دو نیمهٔ جدا از هم ساخته شده‌است که معمولاً در حدیده‌گیر که شامل کلگی و راهنماست جای می‌گیرد.

به هنگام رزوه‌تراشی و قلاویزکاری باید نکات زیر را بکار بست:

۱- در هر دور که ابزار به‌طرف راست می‌چرخد نیم دور آن را بطرف چپ بگردانید تا براده‌های جدا شده از بین لبه‌های برنده آزاد گردد.

۲- اعمال نیروی زیاد باعث شکستن ابزار، خراب شدن قطعه کار و ناصاف شدن دنده‌ها می‌شود.

۳- در موقع دنده کردن قطعات فولادی بهتر است روغن به ابزار بزنند.

۴- برای دنده کردن قطعات آلومینیمی زدن نفت بهتر است.

۵- برای دنده کردن برنج یا چدن هیچگونه روغن بکار نبرید.(فقط در ابعاد کوچک)

باید قبل از قلاویزکاری از جداول استاندارد قطر مته جهت سوراخکاری را پیدا کرد. برای مثال پیچ M6 فقط در سوراخی که به قطر 5mm قلاویزکاری شده قابلیت چرخش دارد. ( رزوه های ISO متریکی، ابعاد مقایسه با DIN 13 (12.86)first Serie

منابع

• محمدرضا افضلی. فرهنگ مهندسی مکانیک، انگلیسی-فارسی. فرهنگ معاصر، ۱۳۸۶. 
• هری استوارت، تام فیلبین. هیدرولیک و پنوماتیک. ترجمهٔ تیمور اشتری نخعی. ص.. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۶۲۳۲-۳۲-۷. 

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ قلاویز و حدیده موجود است.