سندان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یک سندان کوچک
فلزکاری به‌وسیله یک پتک آهنگری بر روی یک سندان.

سِندان ابزاری فلزی است که آهنگران، مسگران و نعلبندان اشیاء را بر آن می‌کوبند و یا آهن‌پاره‌ها را با پتک بر روی آن صاف می‌کنند.[۱]

سندان از چدن یا فولاد ساخته می‌شود و روی پایه‌ای چدنی یا قطعه‌ای چوب محکم قرار داده می‌شود. سطح سندان را سخت می‌کنند و دماغه سندان شکل‌های گوناگونی دارد و به کمک آن می‌توان فلزات را به شکل دلخواه آهنگری کرد. برخی سندان‌ها نیز دودماغه[۲] هستند.

لَختی (ماند) سندان باعث می‌شود تا انرژی ابزار ضربه‌زننده به شیء ضربه‌خورنده منتقل شود. نام‌های دیگری که در قدیم برای سندان به‌کار می‌رفت، آهنین‌کرسی، غفچ و خایسک بود.[۳]

سندان‌ها را معمولاً بر اساس وزن دسته‌بندی می‌کنند. آهنگران فلزات قیمتی معمولاً از سندان‌هایی چندکیلویی استفاده می‌کنند اما آهنگران ابزارساز در شهرها و روستاهای قدیم معمولاً سندان‌هایی سنگین داشتند که وزن آن‌ها گاه به ۲۰۰ یا ۴۰۰ کیلوگرم هم می‌رسید.

امروزه از سندان کمتر استفاده می‌شود و در برخی از جوامع بیشتر به صورت نمادی از گذشته‌ها درآمده‌است. امروزه نیز در ساخت گیوه‌ها از سندان چوبی استفاده می‌کنند.

بخش‌های سندان[ویرایش]

مقر ابزار: که می‌توان دسته‌ها، قرارها و قرارهای دم را در آن جای داد
سوراخ سنبه‌کاری و میز: که قلم‌زنی یا برش روی آن انجام می‌شود.
دماغه
گلو
پایه
لبهٔ گرد

منابع[ویرایش]

  1. دهخدا: سندان.
  2. سندان دودماغه را سندان دوکُره (به انگلیسی: bickern) نیز می‌نامند.
  3. دهخدا: سندان.