روندو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

روندو (به انگیسی: Rondo) آوازی است که رقصی حلقه‌ای و دایره وار را همراهی می‌کند و رقصندگان در حالی که دست یکدیگر را گرفته‌اند، ترجیع هر بند از این آواز را که به وسیلهٔ تک خوان و رهبر رقص خوانده می‌شود تکرار می‌کنند.

روندو در لغت به معنای گرد، حلقه‌ای، حلقه وار است و جزئی از فلکلور کشور فرانسه به‌شمار می‌آید.

فرهنگ‌های موسیقی می‌نویسند که رقصنده‌ها در سده‌های میانه زنان بوده‌اند. روندوهای وابسته به کلیسا یا روندوهایی که اشعارشان موافق اصول کلیسا بودند، در قرن سیزدهم از طرف کلیسای فرانسه پذیرفته و تایید می‌شدند. در نت نویسی‌هایی که از قرن چهاردهم باقی‌مانده‌است، تصنیف‌هایی وجود دارد که که برای روندو ساخته شده‌اند. روندو و تصنیف در بیشتر مواقع با هم همراه بودند و یا حتی با هم آمیخته شده بودند و بعد اصطلاح یا لغت «روندو» را برای تصنیف به کار بردند، به طوری که نخست تصنیف کارول (Carol) دیده شد و بعد روندو یا روندوی کارول. به هر حال روندت (Rondet)، روندلت (Rondelet)، روندل (Rondel) و روندو (Rondeau)، و اسامی دیگری از این دست تصنیف‌هایی بودند که روند (Ronde) یا رقص گروهی و دایره وار بر اساس آن‌ها اجرا می‌شد. در تمامی تمدن‌ها و در همهٔ سده‌ها، ردی و جای پایی ار روند یا این رقص گروهی و حلقه وار می‌بینیم، رقصی که با سحر و جادو و یا با اصول تکوین عالم رابطه داشته‌است. روند کودکان یا رقص دسته جمعی و دایره وارشان در سراسر جهان خود شاهدی است بر این مدعا که این روند در همه جا حضور و تداوم داشته‌است. در قرن شانزدهم برانله (Branle) تکامل پیدا کرد و به سوی روند رفت.

روندو (به فرانسوی Rondeau) یک فرم موسیقی است که خود از روند سده‌های میانه (Ronde Medieval) مشتق شده‌است و از قرن هجدهم توسط کلاسیک‌ها خواه به عنوان موومان آخر یا فینال سمفونی و سونات و یا مثل قطعه‌ای مستقل سازی به کار گرفته شده‌است. روندو سمفونیک به طور اساسی و ذاتی فرقی با Rondeau یا Rondelet آوازی ندارد. یعنی همان تناوب و توالی Refrain-Couplet یا برگشت‌ها و جمله‌های هشت میزانی و شانزده میزانی بر آن حکومت می‌کند، اما بعد از این شکل موجز و ساده، نرمش‌های بسیار و گستردگی‌های فراوانی در آن راه یافت که در پایان سبب بسط و گسترش‌های زیادی شد. قبلاً از روندوی مدی ایوال نام برده شد و حالا پیش از آنکه توضیح زیادتری دربارهٔ روندو بدهیم، لازم است اشاره‌ای به آن کنیم. روندوی مدی ایوال انواع مختلف داشته‌است. مثل: Rondet، Rondes، Rondellus، Rotondellus و.... این روند آوازی، قطعه‌ای تغزلی دارای هشت کلمه یا هشت شعر بوده و حدود سال ۱۲۵۰ فرمی کامل داشت. باید اضافه کنیم که روندو و چند صدایی در قرن سیزدهم و چهاردهم چه از جهت شعر و چه از نظر فورمول ملدیک یا (ساختار آهنگین) یکی از بزرگترین عوامل دگرگون کننده و توسعه بخش موسیقی غربی بوده‌است.

بزرگترین دورهٔ روند و بدون هیچ گفتگویی، کلاسیسیزم است. هایدن و قبل از او کارل فیلیپ امانوئل باخ و بعد موتزارت، بنا بر میل شخصی، روحیه و شخصیتی بشاش به آن بخشیدند. بعد از آن‌ها، بتهوون روندو را از این گیر و دار رها کرد و یکنواخت ساخت و بنا به نظر افراد زیادی، از این زمان رندو، بنده و برده شد و رفت‌وآمد آن به موومان سوم یک کنسرتو منحصر گشت. به طور مثال می‌توانیم از روندو و فینال کنسرتو لا ماژور K۴۸۸ موتزارت نام ببریم. روندو مجدداً در قطعات آهنگسازان رومانتیک و پست رومانتیک خواه در فرم اصلی و یا در فرم یک قطعه سازی خودنمایی کرد. انواع این روندوها را به صورت جدا یا در فرم کنسرتانت در آثار وبر، شوپن، مندلسن و سن سانس می‌یابیم.