تیله

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تیله‌های شیشه‌ای مرمری

تیله یا تشله یا گوله توپ توپُر کوچکی از جنس شیشه است که معمولاً داخل آن رگه‌های شیشهٔ رنگی قرار داده شده‌است. این توپ شیشه‌ای وسیلهٔ بازی «تشر» یا تیله‌بازی است.

پیرامون واژه[ویرایش]

نام این توپ در لهجه‌های مختلف فارسی و در نقاط مختلف ایران متفاوت است. اما متداول‌ترین نام آن همان تیله است که گاهی «گلوله» یا گلول گفته می‌شود. در اورامان به آن «بیل» و به بازی آن «بیلانی» می گویند. در شهر اهواز به آن «فِنگ» می‌گویند. در لار به آن «مایه» گفته می شود. در همدان به آن «تِشِله» می گویند. در خراسان به آن «توشله» گفته می‌شود. در تبریز به آن «مازی» می‌گویند. در ایلام «گُلو» و چاله‌ای که باید ابتدا گلو را در آن انداخت «نِگِر» نام دارد. در سقز] به آن «کَللا» و به بازی آن «کَللا مِشان» می گویند. در سنندج به آن «هل مات» وبه بازی آن «هل ماتان» می گویند. در اصفهان به آن «گولی» وبه بازی آن «گولی بازی» می گویند.[نیازمند منبع]

تاریخچه[ویرایش]

بچه‌هایی در حال تیله‌بازی در هندوستان

احتمالاً تیله‌های اولیه در تمدن دره سند (در پاکستان کنونی) ساخته شده‌اند. این تیله‌ها گوی‌های شیشه‌ای یا سنگی یا گِلی ساده‌ای بودند.[۱] در مقبره‌های مصر باستان و سرخپوستان آمریکا و اهرام تمدن آزتک‌ها نیز گوی‌های گِلی یافت شده است.[۲]

تیله بازی[ویرایش]

نوشتار اصلی: تیله‌بازی

تیله‌بازی یا تشیره انواع بازی تفریحی با تیله است. باید با غلطاندن و زدن تیله‌ها به هم و حرکت دادنشان آنها را از محدوده خاصی خارج کرد.

منابع[ویرایش]

  1. Serious Marbles: History, Seriousmarbles website
  2. Marble History, Thinkquest website