تیله

تیله‌های شیشه‌ای مرمری

تیله توپ توپُر کوچکی از جنس شیشه است که معمولاً داخل آن رگه‌های شیشهٔ رنگی قرار داده شده‌است. این توپ شیشه‌ای وسیلهٔ بازی «تشر» یا تیله‌بازی است.

پیرامون واژه

نام این توپ در نقاط مختلف ایران متفاوت است. اما متداول‌ترین نام آن همان تیله است که گاهی «گلوله» (گلول) گفته می‌شود. در شهر اهواز به آن «فِنگ» می‌گویند. در لار به آن «مایه» گفته می شود. در همدان به آن «تِشِله» می گویند. در خراسان به آن «توشله» گفته می‌شود. در تبریز به آن «مازی» می‌گویند. در ترکیه به آن «میسکت» می‌گویند. در ایلام «گُلو» و چاله‌ای که باید ابتدا گلو را در آن انداخت «نِگِر» نام دارد. در سقز کردستان به آن «کَللا» و به بازی آن «کَللا مِشان» می گویند. در سنندج کردستان به آن «هل مات» وبه بازی آن «هل ماتان» می گویند. در اصفهان به آن «گولی» وبه بازی آن «گولی بازی» می گویند.

تاریخچه

بچه‌ها در حال تیله‌بازی در هندوستان

احتمالاً تیله‌های اولیه در تمدن دره سند (در پاکستان کنونی) ساخته شده‌اند. این تیله‌ها گوی‌های شیشه‌ای یا سنگی یا گِلی ساده‌ای بودند. در مقبره‌های مصر باستان و سرخپوستان آمریکا و اهرام تمدن آزتک‌ها نیز گوی‌های گِلی یافت شده است.

تیله بازی

نوشتار اصلی: تیله‌بازی

تیله‌بازی یا تشیره انواع بازی تفریحی با تیله است. باید با غلطاندن و زدن تیله‌ها به هم و حرکت دادنشان آنها را از محدوده خاصی خارج کرد.

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تیله موجود است.