تریلر (آلبوم)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مقاله برگزیده
برای دیگر کاربردها، تریلر (ابهام‌زدایی) را ببینید.
تریلر
آلبوم استودیویی اثر مایکل جکسون
پخش ۳۰ نوامبر ۱۹۸۲
۹ آذر ۱۳۶۱ ه.ش
ضبط ۱۴ آوریل تا ۸ نوامبر ۱۹۸۲، استودیو وست لیک، لس‌آنجلس، کالیفرنیا، آمریکا[۱]
سبک پاپ راک، پاپ، سول، راک، فانک، آراندبی
زمان ۴۲:۱۹
زبان انگلیسی
ناشر اپیک
تهیه‌کننده کوئینسی جونز
مایکل جکسون (شرکت تهیه‌کننده)
گاه‌نگاری آلبوم‌های مایکل جکسون
غیر معمول
(۱۳۵۸)		 تریلر
(۱۳۶۱)		 بـد
(۱۳۶۶)
تک‌آهنگ‌ها از تریلر
  1. «آن دختر مال من است»
    پخش: ۱۸ اکتبر ۱۹۸۲
  2. «بیلی جین»
    پخش: ۳ ژانویه ۱۹۸۳
  3. «بزن به چاک»
    پخش: ۱۴ فوریه ۱۹۸۳
  4. «می‌خوای چیزی رو شروع کنی»
    پخش: ۸ مه ۱۹۸۳
  5. «طبیعت بشر»
    پخش: ۳ ژوئیه ۱۹۸۳
  6. «پی.وای.تی.»
    پخش: ۱۹ سپتامبر ۱۹۸۳
  7. «تریلر»
    پخش: ۲۳ ژانویه ۱۹۸۴
پوشش ویرایش خاص تریلر سال ۲۰۰۱
پوشش ویرایش خاص تریلر سال ۲۰۰۱}}

تریلر (به انگلیسی: Thriller، به معنی هیجان‌انگیز و دلهره‌آور)‏ نام ششمین آلبوم استودیویی مایکل جکسون است که در ۳۰ نوامبر ۱۹۸۲ (۹ آذر ۱۳۶۱ ه.ش) منتشر شد. این آلبوم برندهٔ تعداد رکوردشکن ۸ جایزهٔ گرمی شد.

تریلر تنها یک سال پس از انتشارش، به پرفروش‌ترین آلبوم تاریخ موسیقی جهان تبدیل شد و هنوز هم این مقام را با اختلاف زیادی (تقریبأ ۶۰ میلیون نسخه) از دومین آلبوم پرفروش حفظ کرده‌است. فروش جهانی تریلر تا به امروز بیش از ۱۱۰ میلیون نسخه برآورد شده‌است. تریلر و آلبوم بهترین‌هایشان (۱۹۷۱–۱۹۷۵) از گروه ایگلز، با فروش ۲۹ میلیون نسخه، پرفروش‌ترین آلبوم‌های تاریخ موسیقی آمریکا نیز هستند.

۴ آهنگ از ۹ آهنگ داخل این آلبوم، توسط خود مایکل جکسون سروده شده است. ضبط این آلبوم ۷۵۰ هزار دلار هزینه داشت و تقریبأ ۶ ماه به طول انجامید. تریلر برجسته‌ترین آلبوم -غیر موسیقی متن- تاریخ تأسیس بیلبورد ۲۰۰ است.

تریلر جزئی از فرهنگ عامهٔ جهان و به‌خصوص آمریکاست و اثر ماندگاری بر آن گذاشته است.[۲][۳][۴][۵] زندگی‌نامه‌نویس، جی. رندی تارابورلی توضیح می‌دهد:

در برخی مواقع، فروش تریلر مثل یک کالای لوکس نیست، بلکه همانند یک کالای ضروری در هر خانه‌ای پیدا می‌شود... تریلر احتمالأ شنیده شده‌ترین ضبط تمام تاریخ است.[۶][۷]

آلبوم تریلر، مایکل را به مهم‌ترین و برجسته‌ترین هنرمند و سرگرمی‌ساز قرن ۲۰ تبدیل کرد. او با انتشار این آلبوم سدهای نژادپرستی را شکست، سبک‌های موسیقی را دگرگون کرد، به هنرمندان سیاه پوست اعتبار داد و ساختار موزیک ویدئوها را برای همیشه و به صورت بنیادی تغییر داد. رئیس جمهور وقت آمریکا، رونالد ریگان نیز به خاطر تقدیر از مایکل، او را به کاخ سفید دعوت کرد و موفقیت‌اش را «یک رؤیای آمریکایی محقق شده» نامید. همچنین تریلر اهمیت آلبوم‌های موسیقی را که تا آن زمان توجه زیادی به آن‌ها نمی‌شد بالا برد.

در سال ۲۰۰۸ به مناسبت بیست‌وپنجمین سالگرد انتشار تریلر، آلبومی با عنوان تریلر ۲۵ منتشر شد که در آن ایکان، کانیه وست، ویل.آی.ام و فرگی شرکت داشتند.

وبگاه ام‌اس‌ان‌بی‌سی آلبوم تریلر را «برترین آلبوم تاریخ موسیقی جهان» می‌داند.[۲] آلبوم تریلر در سال ۲۰۰۸، توسط کتابخانهٔ کنگرهٔ آمریکا، تحت عنوان «اثر برجستهٔ فرهنگی و تاریخی ماندگار» به فهرست گنجینهٔ ملی ضبط آمریکا اضافه شد.[۸][۹]

محتویات

مقدمه [ویرایش]

آلبوم پنجم مایکل که در سال ۱۹۷۹ میلادی (۱۳۵۸ ه.ش) با نام غیر معمول منتشر شده بود با موفقیت زیاد، تقدیر منتقدان و یک جایزهٔ گِرَمی همراه بود.[۱۰][۱۱][۱۲] غیر معمول یک موفقیت تجاری بزرگ بود و با فروش بیش از ۷ میلیون کپی در طول ۳ سال، به پرفروش‌ترین آلبومی که یک هنرمند سیاه‌پوست تا آن زمان منتشر کرد، تبدیل شد.[۱۳][۱۴] غیر معمول هم‌اکنون با فروش بیش از ۲۰ میلیون کپی، یکی از پرفروش‌ترین آلبوم‌های جهان است.[۱۲] با این وجود، جکسون احساس می‌کرد که آلبوم غیر معمول می‌بایست تأثیر بسیار بزرگتری می‌گذاشت به طوری که اظهار داشت: «خیلی غیرمنصفانه بود که نتونست «جایزهٔ گرمی ضبط سال» رو ببره؛ این اتفاق دیگه نمی‌تونه بیوفته».[۱۵] او احساس می‌کرد که صنعت موسیقی به او اهمیت نمی‌دهد. در سال ۱۹۸۰ زمانی که جکسون به روزنامه‌نگار مجلهٔ رولینگ استون گفت که اگر مایل هستند، تصویرش را برروی مجلهٔ‌شان چاپ کنند؛ با جواب منفی آن شخص مواجه شد و روزنامه نگار به او گفت: «من بارها و بارها گفتم، اگر عکس سیاه‌پوستان روی مجله‌ها چاپ بشه، فروش نمی‌ره». جکسون هم در جواب گفت: «صبر کن. روزی می‌رسه که همین روزنامه‌ها می‌یان و از من درخواست مصاحبه می‌کنن. شاید اون روز این کار رو انجام بدم. شایدم نه».[۱۵] به همین دلیل او مصمم شد که با انتشار آلبوم بعدی‌اش، به نقطه‌ای فراتر از انتظارات دیگران دست یابد.[۱۶]

نگاه کن؛ آلبوم بعدی را که من منتشر خواهم کرد. فقط نگاه کن ... به آن‌ها (سران صنعت موسیقی) نشان خواهم داد.[۱۶]

در ماه اوت ۱۹۷۹ میلادی، درست در زمانی که مایکل ۲۱ ساله شد، جان برانکا[و ۱] را به عنوان مدیر برنامه‌های خود استخدام کرد.[۱۷] او به برانکا گفت که می‌خواهد «بزرگ‌ترین و ثروتمندترین هنرمند» باشد.[۱۵]

از وقتی که یک پسر بچه بودم، رؤیای درست کردن پرفروش‌ترین آلبوم تاریخ موسیقی را در سر می‌پروراندم. یادم می‌آید وقتی بچه بودم، قبل از این‌که به داخل استخر بپرم، یک آرزو می‌کردم. فراموش نکنید، من با صنعت موسیقی بزرگ شدم، اهداف را فهمیدم و درک کردم. در حالی که همه به من می‌گفتند که چه چیز ممکن است و چه چیز ممکن نیست. اما من می‌خواستم یک کار خاص انجام بدهم. موقع پریدن به داخل استخر، بازوانم را تا آنجا که می‌توانستم از هم بازمی‌کردم. مانند اینکه داشتم افکارم را به بالا، به سمت آسمان هدایت می‌کردم. سپس آرزو می‌کردم و بعد به داخل آب شیرجه می‌زدم. به خودم می‌گفتم: «این رؤیای من است، این آرزوی من است». هر دفعه قبل از شیرجه زدن درون آب، این کارها را انجام می‌دادم.[۱۸]

ضبط [ویرایش]

کوئینسی جونز از بزرگ‌ترین برندگان جایزهٔ گرمی است[۱۹] که تهیه‌کنندگی آلبوم تریلر را بر عهده داشت. او در تولید آهنگ‌ها نیز با مایکل همکاری کرد.

تریلر در بین ماه‌های آوریل تا نوامبر ۱۹۸۲ میلادی (فروردین تا آذر ۱۳۶۱)؛ به مدت ۶ ماه و با بودجهٔ ۷۵۰ هزار دلار ضبط گردید. جکسون ضبط آلبوم را به کمک تهیه کنندهٔ سرشناس، کوئینسی جونز آغاز کرد. آن‌ها برروی ۳۰۰ ترانه کار کردند که در آخر ۹ تا از آن‌ها برروی آلبوم قرار گرفتند.[۲۰] ۴ تا از ترانه‌های آلبوم توسط خود مایکل سروده شده‌است: «بیلی جین»، «بزن به چاک»، «می‌خوای چیزی رو شروع کنی» و «آن دختر مال من است».[۲۱] بر خلاف دیگر خوانندگان، جکسون متن و موسیقی ترانه‌هایش را برروی کاغذ نمی‌نوشت بلکه اول آن‌ها را در ذهنش می‌پروراند و بعد درون یک ضبط صوت، ضبط می‌کرد.[۲۲]

مایکل مصمم بود که تریلر را به بهترین آلبوم جهان تبدیل کند. اما جونز به مایکل گفت که به‌خاطر رکود صنعت موسیقی، بعید است که تریلر بتواند موفقیت غیر معمول را به دست بیاورد.[۲۳]

یادم می‌آید یک‌بار، هنگامی که برروی تریلر کار می‌کردیم، با کوئینسی جونز، تهیه‌کننده و راد تمپرتون، نویسندهٔ ترانهٔ «تریلر» در استودیو بودیم. من داشتم پینبال بازی می‌کردم. یکی از آن‌ها ازم پرسید: «اگر این آلبوم به اندازهٔ آلبوم غیر معمول خوب از آب درنیاید، مأیوس می‌شوی؟» یادم می‌آید که ناراحت شدم. از این‌که این سؤال، حتی پرسیده شده بود، ناراحت شدم. به آن‌ها گفتم: تریلر باید از غیر معمول بهتر باشد... می‌خواهم این آلبوم، پرفروش‌ترین آلبوم تمام دوران‌ها بشود و آن‌ها شروع کردند به خندیدن. ظاهراً این خواسته به نظر آنان، غیر واقع گرایانه می‌آمد.[۲۳]

روابط دوستانهٔ کوئینسی جونز و مایکل جکسون در طول ضبط آلبوم تیره شد.[۲۴] کوئینسی اعتقاد داشت که «بیلی جین» برای منتشر شدن در آلبوم مناسب نیست اما مایکل با او مخالفت می‌کرد. کوئینسی از «بیلی جین» متنفر بود و برای او این سؤال مطرح بود که چرا یک طرفدار مزاحم می‌تواند برای مایکل این قدر مهم باشد. او از مایکل خواست تا قسمت طولانی موسیقی ابتدای ترانهٔ «بیلی جین» را کوتاه‌تر کند اما مایکل گفت که همین قسمت اولش است که او را به رقص وادار می‌کند.[۲۱][۲۵] جکسون می‌خواست آلبومی خلق کند که «هر آهنگش هیجان‌انگیز» باشد تا بتواند معنی تریلر (به فارسی: دلهره‌آور یا هیجان‌انگیز) را به خوبی نشان دهد.[۲۱][۲۶][۲۷] جکسون و جونز می‌خواستند برای قطعهٔ «بزن به چاک» یک موسیقی راک که تمام انواع را پوشش دهد بسازند به همین علت هفته‌ها به دنبال گیتاریستی مجرب بودند تا با او ترانه را بسازند. سرانجام ادی ون هیلن از گروه موسیقی راک ون هیلن به عنوان گزینهٔ مناسب انتخاب شد.[۲۱][۲۵] راد تمپرتون، نویسندهٔ ترانهٔ «تریلر»، در ابتدا نام ترانه را «استار لایت»[و ۲] یا «مرد نیمه‌شب»[و ۳] گذاشته بود اما در آخر موافقت کرد که نام آن را «تریلر» بگذارند.[۲۱] قسمت اتنهایی ترانهٔ «تریلر» را هم وینسنت پرایس دکلمه کرده‌است. همچنین لاتویا و جنت جکسون در ترانهٔ «پی.وای.تی.» خوانندگان پس‌زمینه هستند.[۲۵]

زمانی که ۹ ترانهٔ آلبوم آماده شد، کوئینسی و مایکل از نتیجهٔ کار ناراضی بودند.[۲۱] آن‌ها از طرف کمپانی ضبط هم، سخت تحت فشار بودند که هرچه زودتر، آلبوم را به اتمام برسانند.[۲۸]

وقتی که کمپانی به شما فشار می‌آورد که هرچه زودتر کار را تمام کنید، معنایش این است که شما واقعاً تحت فشارید. و ما را هم تحت فشار قرار داده بودند. آن‌ها گفتند که این آلبوم باید درست در یک تاریخ معین به پایان برسد. انجامش بدهید یا بمیرید. بنابراین ما در موقعیتی قرار گرفتیم که داشتیم خودمان را می‌کشتیم تا کار را درست در زمان تعیین شده به پایان برسانیم. برروی میکس آهنگ‌ها خیلی سازش کردیم و همین‌طور اینکه کدام آهنگ‌ها قرار است برروی آلبوم قرار بگیرند. آن قدر از سر و ته آهنگ‌ها زدیم تا بالاخره کل آلبوم یک چیز بی سر و ته شد... وقتی بالاخره به آهنگ‌هایی که قرار بود برروی آلبوم قرار بدهیم، گوش دادیم، آهنگ «تریلر» آن قدر به نظرم افتضاح آمد که به گریه افتادم. ما سخت تحت فشار بودیم زیرا در همان زمان که سعی می‌کردیم تریلر را به اتمام برسانیم، در حال کار برروی کتاب گویای ئی.تی. موجود فرازمینی بودیم و آن را هم باید در زمان تعیین شده به پایان می‌رساندیم. مثل این بود که تمام آدم‌هایی که در استودیو بودند با هم جنگ داشتند. ما به حقیقت تلخی دست یافتیم که میکس آهنگ‌های تریلر به درد نمی‌خورد ... همان‌جا در استودیو نشستیم. استودیوی «وست لیک» در هالیوود. و به تمام آهنگ‌های آلبوم گوش دادیم. من از شدت غم، ویران شده بودم. تمامی احساسات سرکوب شده‌ام را به یک‌باره بروز دادم. عصبانی شدم و اتاق را ترک کردم. به کارمندانم گفتم که «ما این آلبوم را منتشر نمی‌کنیم. با سی‌بی‌اس تماس بگیرید و بگویید که آن‌ها این آلبوم را دریافت نمی‌کنند. ما این آلبوم را به آن‌ها نمی‌دهیم».[۲۸]

آن‌ها دوباره شروع به میکس ترانه‌ها کردند و روی هر کدام از ترانه‌ها یک هفتهٔ دیگر وقت گذاشتند.[۲۱]

در آخر فهمیدم که باید تمام آلبوم را دوباره از اول میکس کنم. وقتی این کار انجام شد؛ بوووم! تریلر مثل بمب صدا کرد و تمامی رقبا را در آمریکا کنار زد ... تریلر پروژهٔ پرزحمتی بود.[۲۹]

از ۳۰۰ آهنگی که مایکل جکسون برای منتشر کردن در این آلبوم ضبط کرده بود می‌توان به آهنگ‌های «چرخ و فلک»،[و ۴][۳۰] «خط شب»،[و ۵][۳۱] «او (دختر) مزاحم است»،[و ۶][پانویس ۱][۳۲] «خیابان داغ»[و ۷][۳۳] و «نمایش خنده»[و ۸][۳۴] اشاره کرد.

سرایش و سبک آوازی [ویرایش]
«تریلر»
قسمتی از ترانهٔ «تریلر». این ترانه در سال ۱۹۸۴ به عنوان تک‌آهنگ منتشر شد و به یکی از موفق‌ترین آثار مایکل جکسون تبدیل شد. جکسون با استفاده از جلوه‌های ویژهٔ صوتی سینما، حس خطر، دلهره و هیجان را به شنونده منتقل می‌کند.[۳۵]
آیا مشکلی با شنیدن این پرونده دارید؟ راهنمای رسانه را ببینید.

به نظر استیو هوآی از مجلهٔ آل‌میوزیک، تریلر نقاط قوت آلبوم غیر معمول را قوی‌تر و خالص‌تر کرد. در تریلر قطعات دنس و راک جسارت آمیزتر است؛ در حالی که ملودی‌های پاپ و بالادها، ملایم‌تر و روح انگیزتر هستند.[۳۶] قطعات این آلبوم عبارت‌اند از: تصنیفهای «طبیعت بشر»، «بانویی در زندگیم» و «آن دختر مال من است» و ترانه‌های فانک «بیلی جین» و «می‌خوای چیزی رو شروع کنی» و همچنین آهنگ‌های دیسکوی «عزیزم مال من باش» و «پی وای تی».[۳۷][۳۸] در قطعهٔ «می‌خوای چیزی رو شروع کنی» صدای سازهای کوبه‌ای و باس در پس زمینهٔ ترانه شنیده می‌شود که الهام گرفته شده از شعرهای آفریقایی است که با سبک بین‌المللی ادغام شده‌است.[۳۹] تصنیف «آن دختر مال من است» که به همراه پل مک‌کارتنی، یکی از اعضای گروه بیتلز ضبط شده، بیان کنندهٔ داستان مبارزهٔ ۲ دوست بر سر یک زن است که در آن هر کدام از آن ۲ دوست دلایلی را برای عشق خود بیان می‌کنند که اغلب به صورت رپ است.[۲۱]

به گفتهٔ کریستوفر کانلی از مجلهٔ رولینگ استون، مایکل با آلبوم تریلر علاقه‌اش به سبک پارانویا و موضوعات تیره و تار را نشان داد. به گفتهٔ او این علاقه طوری‌است که می‌توان این سبک را از عنوان‌های فراطبیعی ترانه‌های آلبوم فهمید.[۱۳] استفن ارلوین از آل‌میوزیک نیز به مشهود بودن این گرایش در آهنگ‌های «بیلی جین»، «می‌خوای چیزی رو شروع کنی» و «تریلر» اشاره کرده‌است.[۴۰] در «بیلی جین» جکسون دربارهٔ یک طرفدار سمج می‌خواند، که ادعا می‌کند جکسون پدر فرزند اوست. در «می‌خوای چیزی رو شروع کنی» او علیه شایعات و رسانه‌ها صحبت می‌کند.[۱۳][۳۶] «بزن به چاک» آهنگ راک ضد خشونت خیابانی و ادای احترامی به فیلم موزیکال داستان وست‌ساید بود که اولین ترانهٔ راک تحول آفرین جکسون شد.[۳۶][۴۱] مایکل دربارهٔ ترانهٔ «بزن به چاک» می‌گوید: «این نکته مهم است که هیچ‌کس نباید آدم کله‌شق و خشنی باشد. شما با دعوا نکردن هم، می‌توانید ثابت کنید که هنوز یک مرد هستید. شما برای این‌که ثابت کنید که یک مرد هستی، مجبور نیستی که بمیری».[۴۲] در تصنیف «طبیعت بشر» احساسی از ناراحتی و درون‌گرایی دیده می‌شود.[۳۹]

استیو هوآی همچنین اشاره کرد که ترانهٔ «تریلر»، آغازگر ابراز علاقهٔ جکسون به موضوعات فراطبیعی است. موضوعی که او در سال‌های بعد هم بارها به آن پرداخت.[۳۶] او در این آهنگ، از جلوه‌های صوتی سینمایی، موتیف‌های فیلم‌های وحشت و حقه‌های آوازی برای القای حس خطر در کارش استفاده کرد.[۲۱]

انتشار و میزان فروش [ویرایش]

همچنین ببینید: رکوردها و دستاوردهای مایکل جکسون در جدول‌های جهانی
 نقدهای حرفه‌ای
امتیاز نقدها
منبع نمره
آل‌میوزیک 5/5 ستاره[۴۰]
رابرت کریس‌تیگو (الف)[۴۳]
دیلی‌تلگراف (مطلوب)[۴۴]
ملودی‌میکر (نامطلوب)[۴۵]
نیویورک تایمز (مطلوب)[۴۶]
کیو 5/5 ستاره[۴۷]
رولینگ استون 4/5 ستاره[۱۳]
اسلنت مگزاین 5/5 ستاره[۳۸]
استایلوس (مطلوب)[۴۸]

آلبوم تریلر در ۳۰ نوامبر ۱۹۸۲ (۹ آذر ۱۳۶۱) منتشر شد و در زمان اوج‌اش، هفته‌ای ۱ میلیون نسخه از آن به فروش می‌رسید.[۴۹] از این آلبوم ۹ آهنگه، هفت تک‌آهنگ منتشر شد: «آن دختر برای من است» (#۲)، «بیلی جین» (#۱)، «بزن به چاک» (#۱)، «می‌خوای چیزی رو شروع کنی» (#۵)، «طبیعت بشر» (#۷)، «پی.وای.تی.» (#۱۰) و «تریلر» (#۴).[پانویس ۲][۵۰] اوّلین تک‌آهنگ، ترانهٔ «آن دختر مال من است» بود که در جدول ۱۰۰ اثر برتر بیلبورد به رتبهٔ ۲ رسید اما با این وجود انتشار این ترانه به عنوان نخستین تک‌آهنگ آلبوم این باور را برای برخی به وجود آورد که تریلر آلبومی ناموفق خواهد بود.[۵۱] سپس ترانهٔ موفق «بیلی جین» به عنوان دومین تک آهنگ منتشر شد و توانست به رتبهٔ ۱ جدول اکثر کشورهای جهان دست یابد.[۵۲][۵۳] ترانهٔ شمارهٔ ۱ «بزن به چاک» هم سومین تک‌آهنگ بود و باعث ادامهٔ موفقیت آلبوم شد.[۵۴] ترانهٔ «تریلر» نیز هفتمین و آخرین تک‌آهنگ منتشر شده از آلبوم بود و به رتبهٔ ۴ جدول ۱۰۰ اثر برتر بیلبورد رسید.[۵۵][۵۶]

آلبوم تریلر در ۲۵ دسامبر ۱۹۸۲ و با رتبهٔ ۱۱ وارد جدول بیلبورد ۲۰۰ شد و تا ۱۲۲ هفته در آن جدول باقی‌ماند.[۵۷] این آلبوم ۸۰ هفته در بین ۱۰ اثر برتر بیلبورد ۲۰۰ بود که از این ۸۰ هفته، ۳۷ هفتهٔ متوالی در رتبهٔ ۱ بود و از این نظر تنها آلبوم -غیر موسیقی متن- است که به این رکورد رسیده‌است.[۵۸] تریلر یکی از ۳ آلبوم جهانی در کل تاریخ موسیقی‌است که از زمان انتشارش به مدت ۱ سال تمام در بین ۱۰ اثر برتر جدول بیلبورد ۲۰۰ بود. تریلر همچنین اولین آلبوم از ۳ آلبوم جهانی در کل تاریخ است که ۷ ترانه از آن در بین ۱۰ اثر برتر جدول ۱۰۰ اثر برتر بیلبورد بود.[۵۹][۵۸]

تریلر در سال اوّل انتشارش، بیش از ۲۵ میلیون کپی در جهان فروش کرد و در ۷ فوریه ۱۹۸۴ (۱۸ بهمن ۱۳۶۲) به پرفروش‌ترین آلبوم جهان در طول تاریخ تبدیل شد و نامش در کتاب رکوردهای گینس ثبت شد.[۶۰] این در حالی بود که پرفروش‌ترین آلبوم یک هنرمند تک‌خوان (سولو) در آن زمان، تنها ۱۲ میلیون نسخه فروش داشت.[۶۱] تریلر تا به امروز اولین و تنها آلبومی‌است که توانسته ۲ بار (سال ۸۴–۱۹۸۳) پرفروش‌ترین آلبوم سال آمریکا باشد.[۵۹] همچنین این آلبوم پرفروش‌ترین آلبوم جهان از سال ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۳ بوده‌است.[۶۲]

در سال ۲۰۰۴ مشخص شد که پس از گذشت ۲۲ سال از انتشار تریلر همچنان سالیانه ۱۳۰،۰۰۰ نسخه از آن در آمریکا به فروش می‌رسد.[۶۳] هیچ آلبومی از تریلر پرفروش‌تر نبوده‌است. فروش این آلبوم تا به امروز بیش از ۱۱۰ میلیون نسخه برآورد شده[۶۴] و این در حالیست که آلبوم بازگشت در سیاهی اثر ای‌سی/دی‌سی که پرفروش‌ترین آلبوم بعد از تریلر است، تنها ۴۹ میلیون نسخه در جهان فروش داشته‌است.[۶۵] همچنین تریلر و آلبوم بهترین‌هایشان (۱۹۷۱–۱۹۷۵) از گروه ایگلز، با فروش ۲۹ میلیون نسخه، پرفروش‌ترین آلبوم‌های آمریکا نیز هستند.[۶۶]

این آلبوم در اکثر کشورهای جهان به بالاترین رتبه‌ها رسید؛ فروش تریلر ۳٫۷ میلیون نسخه تا سال ۲۰۰۸ در انگلستان[۶۷][۶۸] و ۲٫۵ میلیون نسخه در ژاپن تا سال ۲۰۰۹ است.[۶۹] تریلر در استرالیا هم پلاتین ۱۵ گانه دریافت کرد.[۷۰] در ۲۱ اوت ۲۰۰۹ آلبوم تریلر از انجمن صنعت ضبط موسیقی آمریکا، گواهی‌نامهٔ مولتی-پلاتین ۲۹ گانهٔ خود را به خاطر فروش حداقل ۲۹ میلیون نسخه در آمریکا دریافت کرد. (تنها دو آلبوم موفق به دریافت این گواهی‌نامه شده‌اند.)[۷۱]

نماهنگ [ویرایش]

از آلبوم تریلر، ۳ نماهنگ (موزیک ویدئو) با نام‌های «بیلی جین»، «بزن به چاک» و «تریلر مایکل جکسون» ساخته شد که باعث انقلابی در صنعت موسیقی شد و هنر ساخت موزیک ویدئو را تغییر داد و آن را از مجموعه‌ای از تصاویر و عکس‌ها به روایتی داستانی، به صورتی که امروز می‌بینیم تبدیل کرد.[۷۲] مایکل فرم سادهٔ موزیک ویدئوها را از طریق داستان، حرکات رقص و جلوه‌های ویژه به یک فرم هنری و یک ابزار تبلیغاتی تبدیل نمود.[۳۶]

” حقیقت این بود که مایکل و ام‌تی‌وی یکدیگر را به عظمت رساندند. هیچ‌کس تا آن زمان هرگز چنین چیزی را ندیده بود و این هرگز دوباره اتفاق نخواهد افتاد “

—کوئینسی جونز، تهیه‌کنندهٔ آلبوم تریلر، [۷۳]

قبل از موفقیت آلبوم تریلر، مایکل جکسون و تمام سیاه پوستان، برای پخش شدن کارهایش توسط شبکهٔ تازه تأسیس ام‌تی‌وی مشکل داشت.[۷۴] مایکل می‌گوید: «آن‌ها صاف و پوست کنده نظرشان را گفتند. آن‌ها موسیقی مرا پخش نمی‌کردند. این قلب مرا شکست». سپس والتر یت‌نیکاف، رئیس شرکت سی‌بی‌اس که ناشر آثار مایکل بود شبکهٔ ام‌تی‌وی را تحت فشار گذاشت و آن‌ها را تهدید کرد که در صورت پخش نکردن آثار مایکل جکسون، حق پخش آثار هنرمندان دیگر را نیز به‌ام‌تی‌وی نمی‌دهد. والتر یت‌نیکاف، رئیس سی‌بی‌اس می‌گوید: «گفتم بسیار خوب؛ من هم تمام آهنگ‌ها را از ام‌تی‌وی بیرون می‌کشم. تمامی آهنگ‌ها را. فراموششان کنید. شما هیچ چیز از سی‌بی‌اس پخش نخواهید کرد و اگر این کار را بکنم، برادران وارنر هم پیروی ما خواهند بود». یتنیکاف در سال ۲۰۰۸ در مصاحبه‌ای با مجلهٔ ابونی گفت: «وقتی ام‌تی‌وی تازه کارش را آغاز کرده بود، خودش را به عنوان یک ایستگاه پخش موسیقی راک معرفی کرد و وقتی آهنگ‌های «بیلی جین» و «بزن به چاک» منتشر شدند، ام‌تی‌وی نمی‌خواست پخششان کند. آن‌ها عملأ گفتند: "نه. نه. نه. ما موسیقی راک پخش می‌کنیم. این آهنگ‌ها از مایکل جکسون هستند و او یک سیاه پوست است."» اما لس گارلند، مؤسس شبکهٔ ام‌تی‌وی و مبتکر شبکه‌های وی‌اچ‌وان و بکس در سال ۲۰۰۶ به مجلهٔ جت گفت که این داستان یک افسانه‌است.[۷۳] او می‌گوید:

هرگز در پخش آن کلیپ‌ها درنگ نکردیم. هیچ گونه دل‌آزردگی‌ای به وجود نیامد. من [بعد از تماشای بیلی جین] به باب پیتمن، دیگر مؤسس شبکهٔ ام‌تی‌وی، زنگ زدم تا به او بگویم: «من همین الان بهترین کلیپ موسیقی تمام عمرم را دیدم». و او نیز در همان روز این کلیپ را به فهرست برنامه‌های پخش، اضافه کرد. این‌که چگونه چنین افسانه‌ای در مورد این ماجرا ساخته شد، ما را متحیر کرده‌است.[۷۳]

” قطعاً بدون وجود مایکل جکسون، ام‌تی‌وی ادامهٔ حیات نمی‌داد و بدین شکل ساخته نمی‌شد ... مایکل در سال ۱۹۸۲ ساخت ویدیو برای آلبوم تریلر را آغاز کرد و آن زمان ام‌تی‌وی تنها ۳ ماه با ورشکستگی و از بین رفتن فاصله داشت. “

—راب تاننبام، نویسندهٔ کتاب «من ام‌تی‌وی خودم را می‌خواهم»، [۷۵][۷۶]

اما یتنیکاف، رئیس سی‌بی‌اس گفت که این جریان را به خوبی به یاد دارد و ام‌تی‌وی هیچ علاقه‌ای به پخش موزیک ویدئوها نداشت.[۷۳]

بعد از این اتفاقات، همکاری طولانی مدت بین جکسون و ام‌تی‌وی آغاز شد. از آن پس بود که هنرمندان سیاهپوست اعتبار پیدا کردند[۷۷] و ام‌تی‌وی هم نژادپرستی را کنار گذاشت.[۷۸] محبوبیت ۳ موزیک ویدئوی آلبوم تریلر باعث «روی نقشه» قرار گرفتن کانال تازه تأسیس ام‌تی‌وی شد. ام‌تی‌وی هم که بیشتر ترانه‌های راک را پخش می‌کرد، تمرکز برنامه‌هاش را به نفع موسیقی پاپ و آر اند بی تغییر داد.[۷۷][۷۹]

نماهنگ بیلی جین [ویرایش]

رقص دسته جمعی مردم در مکزیکو سیتی. این رقص به عنوان «بزرگ‌ترین رقص دسته جمعی جهان» در کتاب گینس ثبت شده‌است. ۱۳،۹۵۷ نفر در این واقعه، به بازسازی رقص تریلر مایکل جکسون در روز تولدش می‌پردازند.[۸۰] در این رقص تنها کسانی که لباس مردگان و مخصوص نماهنگ تریلر را پوشیده بودند جز رقصندگان به حساب می‌آمدند و بقیهٔ مردم که بالغ بر ۵۰،۰۰۰ نفر بودند، شمارش نشدند.[۸۱]

ویدئوی «بیلی جین» در ۲ مارس ۱۹۸۳ (‎۱۱ اسفند ۱۳۶۱) منتشر شد و اوّلین ویدئو کلیپ تاریخ موسیقی بود که در آن، برای اولین بار، به جای نمایش مجموعه‌ای از تصاویر و عکس‌ها، داستانی همانند فیلم‌های سینمایی نمایش داده می‌شد.[۸۲] این موزیک ویدئو نه تنها شبکهٔ تازه تأسیس و ناشناختهٔ ام‌تی‌وی -که امروزه یکی از قدرتمندترین شبکه‌های موسیقی‌است- را به شهرت رساند، بلکه راه را برای پخش آثار هنرمندان رنگین پوست، در شبکه‌های موسیقی هموار کرد. مایکل در این موزیک ویدئو، یک کت شلوار مشکی چرمی به همراه پاپیون و پیراهنی صورتی به تن دارد. این مدل لباس، سریع مورد تقلید تعداد زیادی از نوجوانان آمریکایی آن زمان قرار گرفت. تقلید دانش آموزان آمریکایی از این لباس مایکل به قدری گسترده شد که مدیران بعضی مدارس استفاده از این لباس و همچنین دستکش تکی سفید را منع کردند.[۸۳]

نماهنگ بزن به چاک [ویرایش]

ویدئو کلیپ «بزن به چاک» دوّمین ویدئوی منتشر شده از آلبوم بود.[۸۴] هدف کلیپ «بزن به چاک»، منع جوانان سیاه‌پوست و سفیدپوست از جنگ‌های خیابانی بود و هزینهٔ ساخت آن ۱۵۰ هزار دلار برآورد شد.[۸۵] مجموعه رقص‌های این نماهنگ، بارها و بارها توسط هنرمندان دیگر کپی و تقلید شده‌است.[۸۶][۲۵] پس از انتشار ویدئوی «بزن به چاک»، مردم از کشورهای گوناگون، به بازسازی گروهی رقص معروف آخر این ویدئو در مکان‌های عمومی همانند خیابان‌ها و مراکز خرید پرداخته‌اند که تا به امروز نیز ادامه دارد.[۸۷] این ویدئو و همین‌طور ترانه‌اش، تأثیر بسیاری برمردم آمریکا داشت.[۸۸][۸۹]

ژاکتی که مایکل در این موزیک ویدئو به تن داشت، به یکی از پرطرفدارترین لباس‌ها تبدیل شد؛ به طوری که مری جی. بلایژ، هنرمند سیاه‌پوست آمریکایی و یکی از خوانندگان محبوب موسیقی سول،[۹۰] می‌گوید: «من فکر نمی‌کنم که شما توی خیابان راه برید و یک بچه رو پیدا کنی که این ژاکت رو نداشته باشه».[۹۱] بیانسه، موفق‌ترین خوانندهٔ زن دههٔ ۲۰۰۰[۹۲] نیز می‌گوید: «من هم یکی از این ژاکت رو دارم. هر کسی این ژاکت رو داره».[۹۱]

نماهنگ تریلر [ویرایش]

نوشتار اصلی: تریلر مایکل جکسون

موزیک ویدئوی ۱۴ دقیقه‌ای «تریلر مایکل جکسون» در ۲ دسامبر ۱۹۸۳ (۱۲ آذر ۱۳۶۲) منتشر شد. این ویدئو با بودجهٔ تخمینی بین ۶۰۰ هزار تا ۱ میلیون دلار، پرهزینه‌ترین موزیک ویدئوی جهان در آن زمان بود.[۹۳] این در حالی بود که در آن زمان به موزیک ویدئوها اهمیتی داده نمی‌شد و گران‌ترین موزیک ویدئویی که ساخته می‌شد، حداکثر بوجه‌ای ۲۵ هزار دلاری داشت.[۹۴]

انتشار ویدئوی «تریلر» با اعتراض افراد مذهبی و بزرگان فرقهٔ شاهدان یهوه (فرقه‌ای از دین مسیحیت) همراه بود. آن‌ها معتقد بودند که این ویدئو به دلیل زنده شدن مردگان از درون خاک جنبه‌ای ضد دینی دارد. مایکل از زمان کودکی و توسط مادرش طبق عقاید این دین بزرگ شده بود.[پانویس ۳] این اعتراض‌ها تا جایی گسترش یافت که مایکل تصمیم گرفت که ویدئوی تریلر را منتشر نکند و تمام نوارهای فیلم‌برداری را نیز از بین ببرد. او به مدیر برنامه‌هایش، جان برانکا، گفت که نوارها را خراب کند. اما برانکا این کار را نکرد و روز بعد مایکل را متقاعد کرد که ویدئوی تریلر را از بین نبرد. برانکا پیشنهاد داد تا به جای خراب کردن ویدئو، پیامی را به اول این ویدئو اضافه کند مبنی بر این که: «وی در عمل هیچ اعتقادی به صحنه‌های نمایش داده شده در این ویدیو نداشته و این فقط یک نمایش است».[۹۵]

انتشار «تریلر مایکل جکسون» نقطهٔ عطفی در صنعت موسیقی بود و انقلابی در آن ایجاد کرد.[۲][۷۲] «تریلر مایکل جکسون» باعث افزایش اهمیت موزیک ویدئوها شد به همین دلیل از آن به عنوان «بهترین موزیک ویدئو برای همیشه» یاد می‌شود.[۹۶] محبوبیت این ویدئوی ۱۴ دقیقه‌ای در بین مردم به حدی بود که شبکهٔ ام‌تی‌وی به خاطر تقاضای بینندگان، آن را در هر ساعت ۲ بار پخش می‌کرد.[۵۰]

مایکل پس از انتشار کلیپ، پشت صحنهٔ آن را با نام «ساخت تریلر مایکل جکسون» منتشر کرد. این مستند در کمتر از چهار ماه، ۳۵۰٫۰۰۰ کپی فروش کرد. قیمت هر نسخه از این مستند ۲۹.۹۹ دلار بود.[۴۹] «ساخت تریلر» تبدیل به پرفروش‌ترین فیلم مستند و همین‌طور موزیکالی جهان شد و بعدها این رکورد توسط خود مایکل با فیلم موزیکال «مون‌واکر» شکسته شد.[۹۷] (در حال حاضر فیلم «این است مایکل جکسون» با فروش ۲۶۱ میلیون دلار، پرفروش‌ترین فیلم مستند، موزیکال و کنسرتی جهان می‌باشد.[۹۸])

بر خلاف موزیک ویدئوی «بزن به چاک»، سبک و نوع رقص‌های جکسون در «ویدئوی تریلر» تا حد زیادی منحصر به خود مایکل باقی‌ماند.[۲۵] رقص‌های جکسون در ویدئوی تریلر (در ایران معروف به رقص مردگان) قسمتی از فرهنگ مردم جهان است به طوری که باعث به وجود آمدن نمایش‌های جهانی همچون «جهان را بلرزان» شد. همچنین مردم با ملیت‌های مختلف از همه جا از فیلم‌های هندی گرفته تا زندان‌های فیلیپین به بازسازی این رقص‌ها می‌پردازند.[۹۹][۱۰۰][۱۰۱]

” چیزی که من می‌دونم؛ اینه که همهٔ [مردم] ژاکت تریلر رو دارن. به من نگید که ندارینش. دارین دورغ می‌گید اگه بگید ندارین چون خودم هم یکیشو دارم. “

—ایکان، خواننده و تهیه‌کننده، [۹۱]

لباس قرمزی که مایکل در این موزیک ویدئو به تن کرد، به «جذاب‌ترین و داغ‌ترین کت اواسط دههٔ ۸۰ میلادی» تبدیل شد و به طور گستره‌ای مورد تقلید قرار گرفت.[۱۰۲] این کت یکی از معروف‌ترین آثار فرهنگ عامه است.[۱۰۳] ژاکت تریلر در ژوئن ۲۰۱۱ (تیر ۱۳۹۰) به قیمت یک میلیون و هشتصد هزار دلار (تقریبأ ۲ میلیارد تومان) در خانهٔ حراج جولین به فروش رفت.[۱۰۴] این در حالی بود که صاحب‌نظران و منتقدان قیمت فروش را بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ هزار دلار تخمین زده بودند. خریدار این ژاکت شرح داد: «این کت، گران‌ترین لباس یادگاری راک اند رول است».[۱۰۵][۱۰۶]

این موزیک ویدئو در سال ۲۰۰۶ از سوی کتاب رکوردهای جهانی گینس، عنوان موفق‌ترین موزیک ویدئوی جهان را دریافت کرد[۱۰۷] و در سال ۲۰۰۹ توسط کتابخانهٔ کنگرهٔ آمریکا، تحت عنوان‌های اثر فرهنگی و تاریخی ماندگار و مشهورترین نماهنگ جهان به فهرست گنجینهٔ ملی فیلم آمریکا اضافه شد. موزیک ویدئوی «تریلر مایکل جکسون» در این فهرست، اولین و تنها موزیک ویدئوی انتخاب شده‌است؛ زیرا در این فهرست تنها برترین فیلم‌های سینمایی‌ای که تأثیر قابل توجهی بر فرهنگ عامه می‌گذارند قرار می‌گیرند.[پانویس ۴] کتابخانهٔ گنگره، انتشار این موزیک ویدئو را لحظه‌ای انقلابی در صنعت موسیقی دانسته‌است.[۷۲][۱۰۸] این کلیپ توسط شبکهٔ ام‌تی‌وی نیز «عظیم‌ترین ویدئو کلیپ» نام‌گذاری شد.[۱۰۹]

تأثیر آلبوم تریلر بر صنعت موسیقی جهان [ویرایش]

در ۱۴ مه ۱۹۸۴، جکسون به کاخ سفید دعوت شد تا جایزه‌ای را از دستان رونالد ریگان، رئیس جمهور وقت آمریکا دریافت کند. این جایزه برای قدردانی از حمایت‌های جکسون از حرکت‌های خیریه علیه اعتیاد به الکل و مواد مخدر به او داده شد. مایکل از ترانهٔ «بزن به چاک» برای این اقدامات استفاده کرد. بازدید مایکل از کاخ سفید، هیجان‌انگیزترین اتفاق این کاخ، بعد از آزادی گروگان‌های سفارت آمریکا از ایران در تاریخ ۲۰ ژانویه ۱۹۸۱ بود. این جایزه در ۲۶ سالگی مایکل به او اهدا شد.[۸۸]

گیل فریسن، رئیس کمپانی «آی‌اَنداِم» می‌گوید: «کل صنعت موسیقی از موفقیت تریلر بهره برد».[۴۹] جکسون با تریلر، صنعت موسیقی را از لحاظ هنری، تجاری و درآمدزایی متحول نمود.[۷] در زمان انتشار آلبوم تریلر، خوانندگان و مردم بیشتر به تک‌آهنگها اهمیت می‌دادند اما تریلر باعث افزایش اهمیت آلبوم‌های موسیقی شد. او ثابت کرد که تمام تک‌آهنگهای یک آلبوم می‌تواند موفق باشد. شبکهٔ تلویزیونی وی‌اچ‌وان این اتفاق را این‌گونه توضیح می‌دهد: «دربازاری که در آن تک‌آهنگ‌ها جولان می‌دادند؛ تریلر اهمیت و توجه را نسبت به آلبوم‌ها بالا برد. در عین حال، پرفروش شدن چندین تک‌آهنگ از این آلبوم، تصوری را که در مورد تعداد تک‌آهنگ‌های موفق یک آلبوم رواج داشت، تغییر داد».[۳۷] روزنامهٔ تایم می‌گوید: «موج تریلر بهترین سال‌ها را از زمان اوایل سال ۱۹۷۸ برای صنعت موسیقی از نظر تجاری به ارمغان آورد؛ زمانی که صنعت موسیقی درآمد کلی معادل ۴.۱ میلیارد دلار داشت». نیویورک تایمز تأثیر تریلر را همانند بازگشت اعتماد به نفس به روح صنعتی که، توسط «ویرانه‌های جنبش پانک و سبک فرمالیتهٔ پاپ کامپیوتری» محدود شده بود، توصیف کرد و تأثیر جکسون را تنها ۱ سال پس از انتشار تریلر این گونه بیان کرد: «ستارهٔ آثار ضبط شده، رادیو و ویدئوهای راک. گروه نجاتی تک‌نفره برای صنعت موسیقی. آهنگسازی که بنیان موسیقی را برای یک دهه دگرگون می‌کند. رقصنده‌ای با گرانقدرترین پاها در مسیر و خواننده‌ای که فراتر از هر سلیقه، سبک و همچنین تعصب نژادی پیش می‌رود».[۴۹] نیویورک تایمز مایکل را در سن ۲۵ سالگی، «پدیده‌ای در عرصهٔ موسیقی» خواند و گفت: «در دنیای موسیقی پاپ، مایکل جکسون یک طرف و بقیه در طرف دیگر هستند».[۱۱۰]

تنها چندی پس از انتشار آلبوم، روزنامهٔ نیویورک تایمز نوشت: «جکسون بزرگ‌ترین پدیده از زمان بیتلزها است. او محبوب‌ترین پدیده پس از الویس پریسلی است و شاید محبوب‌ترین هنرمند سیاه پوست برای همیشه باقی بماند».[۴۹] مایکل چندی بعد به موفق‌ترین و محبوب‌ترین هنرمند و سرگرمی‌ساز جهان در تمام دوره‌ها تبدیل شد.[۱۱۱] همچنین بسیاری از صاحب‌نظران موسیقی همانند بری گوردی، مؤسس شرکت موتاون رکوردز از او به عنوان «بزرگ‌ترین و عظیم‌ترین سرگرمی‌ساز و صحنه‌گردان جهان در کل تاریخ» یاد می‌کنند.[۱۱۲][۱۱۳]

انتشارهای دوباره [ویرایش]

یکی از گواهی‌نامه‌های پلاتین آلبوم تریلر که در قهوه‌خانهٔ هارد راک کافی در هالیوود، کالیفرنیا موجود است. هر کدام از صفحه‌های پلاتین برای فروش ۱،۰۰۰،۰۰۰ نسخه اهدا می‌شود. تا به امروز فقط دو آلبوم تریلر و بهترین‌هایشان (۱۹۷۱–۱۹۷۵) به خاطر فروش بیش از ۲۹ میلیون نسخه در آمریکا، موفق به دریافت ۲۹ صفحهٔ پلاتین از انجمن صنعت ضبط آمریکا شده‌اند.[۷۱]

ویرایش خاص [ویرایش]

آلبوم تریلر در ۱۶ اکتبر ۲۰۰۱ (‎۲۴ مهر ۱۳۸۰) با نام «تریلر: ویرایش خاص»[و ۹] مجدد منتشر شد. در این ویرایش، علاوه‌بر ترانه‌های اصلی، ترانه‌های «کسی در تاریکی»،[و ۱۰] «چرخ و فلک»،[و ۴] دموی خانگی ترانهٔ «بیلی جین» و همچنین مصاحبه‌های صوتی با کوئینسی جونز و راد تمپرتون پیرامون ضبط، به آلبوم اضافه شد.[۲۵][۱۱۴]

شرکت سونی برای میکس و مهندسی این آلبوم فردی با نام میک گوزاشی را استخدام کرد[۱۱۵][۱۱۶] تا به مایکل در تبدیل کردن صدای آلبوم تریلر به «۵.۱ ـ کانال دالبی ساراند» و ضبط آن بر سوپر سی‌دی کمک کند اما با وجود این‌که تلاش‌های بسیاری انجام شد، مایکل از هیچ‌کدام از میکس‌ها خوشش نیامد و آن‌ها را قبول نکرد.[۱۱۷] به همین دلیل تریلر: ویرایش خاص برروی سی‌دی‌های «اس‌ای‌سی‌دی»[و ۱۱] و تنها به صورت استریو منتشر شد.[۱۱۸]

تریلر ۲۵ [ویرایش]

نوشتار اصلی: تریلر ۲۵

به مناسبت بیست‌وپنجمین سالگرد انتشار آلبوم تریلر، آلبوم تریلر ۲۵ در ۸ فوریه ۲۰۰۸ (۱۹ بهمن ۱۳۸۶ ه.ش)[۱۱۹] با همکاری ویل.آی.ام، کانیه وست، ایکان و فرگی منتشر شد. مایکل در این آلبوم تولیدکنندهٔ اصلی[و ۱۲] بود.[۶۷] این آلبوم به ۳ صورت منتشر شد: سی‌دی، usb و صفحه‌های گرامافون. در تریلر ۲۵ علاوه بر ۹ ترانهٔ اصلی، ۷ تراک جدید نیز قرار گرفته بود: ترانهٔ جدید «برای تمام دوران‌ها»،[و ۱۳] دکلمه‌ای از وینسنت پرایس و ۵ ریمیکس جدید از ترانه‌های قبلی آلبوم.[۶۷][۱۲۰][۱۲۱] تریلر ۲۵ دارای یک عدد دی‌وی‌دی نیز است که شامل ۳ موزیک ویدئو و اجرای ترانهٔ «بیلی جین» در ویژه‌برنامهٔ موتاون ۲۵ می‌باشد.[۶۷]

تریلر ۲۵ به سرعت به یک موفقیت تجاری بزرگ تبدیل شد به طوری که در ۱۲ هفتهٔ نخست انتشار، ۳ میلیون نسخه از آن در جهان به فروش رسید..[۱۲۲][۱۲۳] این آلبوم در اروپا و ۸ کشور دیگر شماره ۱ شد. تریلر ۲۵ در آمریکا به رتبهٔ ۲، در انگلستان به رتبهٔ ۳ و در بیش از ۳۰ جدول بین‌المللی در بین ۱۰ اثر برتر بود. همچنین در ۱۱ کشور از جمله انگلستان، فرانسه و هلند، گواهی‌نامهٔ طلا گرفت.[۱۲۴][۱۲۵][۱۲۶] تریلر ۲۵ با فروش ۱۶۶ هزار نسخه، دومین آلبوم پرفروش در هفتهٔ انتشارش بود و تنها ۱۴ هزار نسخه با اولین آلبوم پرفروش هفته فاصله داشت. (پرفروش‌ترین آلبوم آن هفته آلبوم استودیویی جدیدی بود، اما «تریلر ۲۵» آلبومی دوباره منتشر شده بود.) تریلر ۲۵ به دلیل اینکه یک آلبوم چاپ مجدد بود، نتوانست به جدول بیلبورد ۲۰۰ راه پیدا کند اما توانست در جدول برترین آلبوم‌های کاتالوگ بیلبورد برای ۱۰ هفتهٔ متوالی در رتبهٔ ۱ بماند[۱۲۷] که این رتبه از سال ۱۹۹۶ و برای ۱۲ سال بی‌سابقه بود.[۱۲۸][۱۲۹]

پس از مرگ جکسون [ویرایش]

بعد از مرگ مایکل جکسون در ۴ تیر ۱۳۸۸، آلبوم تریلر، رکوردهای جدیدی ثبت کرد. در ۵ روز اول مرگ مایکل، از آلبوم تریلر بیش از ۱۰۰ هزار نسخه فروش رفت و آلبوم توانست در رتبهٔ ۲ جدول برترین آلبوم‌های کاتولوگ بیلبورد قرار بگیرد. فروش ترانه‌های این آلبوم در ۵ روز اول مرگ مایکل از طریق اینترنت نیز او را به اولین شخصی تبدیل کرد که در عرض یک هفته، ۱ میلیون نسخه از ترانه‌هایش در اینترنت به فروش رفت.[۱۳۰] آلبوم تریلر با فروش ۱،۲۷۰،۰۰۰ نسخه در آمریکا، ۱۴مین آلبوم پرفروش سال ۲۰۰۹ آمریکا بوده‌است.[۱۳۱]

میراث [ویرایش]

” دستاوردهای مایکل، نتیجهٔ ۲۱ سال تلاش مداوم، سخت‌کوشی، کار بی‌وقفه و استعداد رشد یابنده است. موفقیت شما یک رویای آمریکایی محقق شده است. “

—رونالد ریگان در کاخ سفید. ۱۹۸۴، [۱۳۲]

امروز ۳ دهه‌است که از انتشار آلبوم تریلر می‌گذرد اما همچنان در بالاترین درجه از محبوبیت قرار دارد.[۴۰][۳۸] موفقیت این آلبوم برای فردی سیاه پوست در آن دوره، بی‌نظیر بود. آلبوم تریلر باعث شد تا هنرمندان آمریکایی آفریقایی‌تبار همانند پرینس به موفقیت برسند.[۱۳۳] روزنامه‌نگار و زندگی‌نامه‌نویس، نلسون جرج می‌گوید: «تریلر برای هنرمندان بی‌شماری از جمله: آشر، جاستین تیمبرلیک و آر. کلی همانند کتابی آموزشی بود که توانست آن‌ها را آموزش دهد و فرهیخته کند».[۱۳۴]

پس از ۲۳ گذشت از انتشار آلبوم، در سال ۲۰۰۳ توسط مجلهٔ رولینگ استون رتبهٔ بیستم جدول «۵۰۰ آلبوم عظیم تمام دوران‌ها» را دریافت کرد.[۱۳۵] در سال ۲۰۰۹ شبکهٔ وی‌اچ‌وان و ام‌تی‌وی نظرسنجی‌ای انجام دادند که در آن نظر دهندگان باید «عظیم‌ترین آلبوم موسیقی از زمان تأسیس شبکهٔ ام‌تی‌وی در سال ۱۹۸۱» را انتخاب می‌کردند؛ تریلر از بین ۳۰۰ آلبوم نامزد شده، برنده شد. در این نظرسنجی ۴۰ هزار نفر از مردم شرکت کردند و آلبوم تریلر بیش از ۳۳ درصد از کل رأی‌ها را به دست آورد.[۱۳۶][۱۳۷] نام تریلر در سال ۲۰۰۸ و ۲۵ سال بعد از انتشارش، به تالار مشاهیر گرمی راه یافت و چند هفته بعد از آن، توسط کتابخانهٔ کنگرهٔ آمریکا، تحت عنوان «اثر برجستهٔ فرهنگی و تاریخی ماندگار» به فهرست گنجینهٔ ملی ضبط اضافه شد.[پانویس ۵][۸][۹]

جوایز [ویرایش]

در سال ۱۹۸۴ و ۲ سال بعد از انتشار تریلر، دومین ستارهٔ مایکل جکسون در پیاده‌روی شهرت هالیوود ثبت می‌شود. او اولین هنرمندی بود که در این پیاده‌رو، دو ستاره در یک رده (موسیقی) داشت. علاوه بر مایکل، تنها ۵ هنرمند موسیقی دیگر توانسته‌اند تا به امروز ۲ ستاره ثبت کنند.[۱۳۸]
همچنین ببینید: جوایز مایکل جکسون

مایکل جکسون نامزدی‌های بی‌شماری برای آلبوم تریلر دریافت نمود که تعداد بسیار زیادی از آن‌ها را برنده شد. بخشی از مهم‌ترین این جوایز در جدول‌های زیر آمده‌است. (جدول‌های زیر تنها به تعداد جوایز برده شده می‌پردازد و تعداد نامزدی‌ها در آن ذکر نشده‌است)

کتاب رکوردهای جهانی گینس

کتاب رکوردهای گینس نام کتابی است که سالیانه منتشر می‌شود. در این کتاب تمام رکوردهای جهان (رکوردهایی به دست انسان‌ها و یا در طبیعت) وجود دارد. مایکل جکسون بیشتر از هر هنرمند دیگری رکورد در این کتاب ثبت کرده‌است.[۱۳۹]

سال اثر نامزد شده جایزه نتیجه
۱۹۸۴ تریلر[۶۰] پرفروش‌ترین آلبوم موسیقی تمام دوران‌ها[و ۱۴] ثبت شد
۲۰۰۲ تریلر مایکل جکسون[۱۴۰] پرفروش‌ترین موزیک ویدئوی جهان[و ۱۵] ثبت شد
۲۰۰۶ تریلر مایکل جکسون[۱۰۷] موفق‌ترین موزیک ویدئوی جهان[و ۱۶] ثبت شد
۲۰۱۱ ژاکت تریلر مایکل جکسون[۱۴۱] گران قیمت‌ترین ژاکت فروش رفته در یک حراجی[و ۱۷] ثبت شد
جایزه گرمی

در سال ۱۹۸۴ (۱۳۶۳ ه.ش) مایکل جکسون رکورد «دریافت بیشترین تعداد جایزهٔ گرمی در یک شب» را با دریافت ۸ گرمی از آن خود کرد که ۷ عدد از آن برای آلبوم تریلر بود. این تعداد جایزه، برای اولین بار بود که در طول یک سال توسط یک نفر به دست می‌آمد.[۱۴۲] اما در ۲۳ فوریه ۲۰۰۰، آلبوم فراطبیعی[و ۱۸] از گروه سانتانا برندهٔ ۸ جایزهٔ گرمی شد و رکورد «دریافت بیشترین تعداد جایزهٔ گرمی در یک شب» که برای ۱۷ سال پیاپی به مایکل جکسون تعلق داشت بین سانتانا و جکسون تقسیم شد.[۱۴۳]

در سال ۱۹۸۵ نیز جایزهٔ «بهترین موزیک ویدئوی فرم طولانی»[و ۱۹] را برای «ساخت تریلر مایکل جکسون» برنده شد.[۱۴۴] بروس سوئدن[و ۲۰] نیز یک جایزه برای «مهندسی ضبط آلبوم» برد. آلبوم تریلر در مجموع به همراه ترانه‌ها و موزیک ویدئوهایش، ۹ جایزهٔ گرمی برده‌است.[۱۴۵]

سال اثر نامزد شده جایزه نتیجه
۱۹۸۴ تریلر آلبوم سال[و ۲۱] برنده
«بزن به چاک» ضبط سال برنده
مایکل جکسون و کوئینسی جونز تهیه‌کنندهٔ سال[و ۲۲] برنده
«بیلی جین» بهترین ترانهٔ سبک آر اند بی[و ۲۳] برنده
«تریلر» بهترین اجرای خوانندهٔ مرد در سبک پاپ[و ۲۴] برنده
«بیلی جین» بهترین اجرای خوانندهٔ مرد در سبک آر اند بی[و ۲۵] برنده
«بزن به چاک» بهترین اجرای خوانندهٔ مرد در سبک راک[و ۲۶] برنده
بروس سوئدن[و ۲۰] بهترین مهندس ضبط (غیر کلاسیک)[و ۲۷] برنده
۱۹۸۵ ساخت تریلر مایکل جکسون بهترین موزیک ویدئوی فرم طولانی[و ۱۹] برنده
تالار مشاهیر گرمی
سال اثر نامزد شده جایزه نتیجه
۲۰۰۸ تریلر[۱۴۶] تالار مشاهیر گرمی[و ۲۸] اضافه شد
جوایز موزیک ویدئوی ام‌تی‌وی

در سال ۱۹۸۴ مایکل ۳ جایزهٔ مراسم جوایز موزیک ویدئوی MTV را برد.[۶۳][۵۹]

سال اثر نامزد شده جایزه نتیجه
۱۹۸۴ «تریلر مایکل جکسون» بهترین اجرای کلی ویدئویی[و ۲۹] برنده
تریلر بهترین طراحی رقص[و ۳۰] برنده
تریلر جایزهٔ انتخاب بینندگان[و ۳۱] برنده
جوایز موسیقی آمریکا

در سال ۱۹۸۴ مایکل ۸ جایزهٔ جوایز موسیقی آمریکا را برد.[۱۴۷][۵۹]

سال اثر نامزد شده جایزه نتیجه
۱۹۸۴ جایزهٔ شایستگی[و ۳۲] برنده
هنرمند برگزیدهٔ مرد (راک/پاپ)[و ۳۳] برنده
هنرمند برگزیدهٔ مرد (سول/آر اند بی)[و ۳۴] برنده
تریلر آلبوم برگزیده (راک/پاپ)[و ۳۵] برنده
تریلر آلبوم برگزیده (سول/آر اند بی)[و ۳۶] برنده
«بیلی جین» تک‌آهنگ برگزیده (راک/پاپ)[و ۳۷] برنده
«بزن به چاک» ویدئوی برگزیده (راک/پاپ)[و ۳۸] برنده
«بزن به چاک» ویدئوی برگزیده (سول/آر اند بی)[و ۳۹] برنده
جوایز ویدئوی آمریکا

در سال ۱۹۸۴ (۱۳۶۳ ه.ش)، جکسون ۲ جایزهٔ مراسم جوایز ویدئوی آمریکا[و ۴۰] را برنده شد.[۱۴۸]

سال اثر نامزد شده جایزه نتیجه
۱۹۸۴ تریلر مایکل جکسون بهترین ویدئوی فرم طولانی[و ۴۱] برنده
تریلر مایکل جکسون بهترین ویدئوی خانگی[و ۴۲] برنده
جایزه بریت
سال اثر نامزد شده جایزه نتیجه
۱۹۸۴ تریلر[۱۴۹] بهترین آلبوم بین‌المللی[و ۴۳] برنده
جایزه موسیقی جهان
سال اثر نامزد شده جایزه نتیجه
۱۹۹۶ تریلر[۱۵۰] پرفروش‌ترین ضبط تمام دوران‌ها[و ۴۴] برنده

فهرست ترانه‌ها [ویرایش]

شماره عنوان نویسنده(ها)‏ مدت
۱. «می‌خوای چیزی رو شروع کنی»   مایکل جکسون ۶:۰۲
۲. «عزیزم مال من باش[و ۴۵]»   راد تمپرتون ۴:۲۰
۳. «آن دختر برای من است» (به همراه پل مک‌کارتنی) مایکل جکسون ۳:۴۲
۴. «تریلر» (دکلمهٔ متن وینسنت پرایس) راد تمپرتون ۵:۵۷
۵. «بزن به چاک» (تک‌نوازی گیتار ادی ون هیلن) مایکل جکسون ۴:۱۹
۶. «بیلی جین»   مایکل جکسون ۴:۵۴
۷. «طبیعت بشر»   استیو پورکارو، جان بتیس ۴:۰۵
۸. «پی.وای.تی.»   جیمز اینگرام، کوئینسی جونز ۳:۵۸
۹. «بانویی در زندگیم[و ۴۶]»   راد تمپرتون ۴:۵۹

رده‌بندی و گواهی‌نامه‌ها [ویرایش]

جدول‌های پایان سال
جدول (۱۹۸۳) رتبه
استرالیا (ای‌آرآی‌ای)[۱۵۱] ۱
ژاپن (اوریکان) ۶
انگلستان (شرکت رسمی جدول‌ها)[۱۵۲] ۱
آمریکا (بیلبورد، جدول پایان سال)[۱۵۳] ۱
جدول (۱۹۸۴) رتبه
استرالیا (ای‌آرآی‌ای)[۱۵۱] ۲
ژاپن (اوریکان)[۱۵۴] ۱
انگلستان (شرکت رسمی جدول‌ها)[۱۵۲] ۶
آمریکا (بیلبورد ۲۰۰)[۱۵۵] ۱
جدول (۲۰۰۹) رتبه
آلمان (کنترل رسانه ای‌جی)[۱۵۶] ۴۰
روسیه (بین‌المللی)[۱۵۷] ۳۹
جدول (۲۰۱۰) رتبه
آمریکا (بیلبورد ۲۰۰)[۱۵۸] ۱۳۷
گواهی‌نامه‌ها
کشور گواهی دهنده گواهی‌نامه
استرالیا[۱۵۹] انجمن صنعت ضبط استرالیا ۱۵× پلاتین
استرالیا[۱۶۰] آی‌اف‌پی‌آی ۸× پلاتین
کانادا[۱۶۱] سی‌آرآی‌ای ۲× الماس
فنلاند[۱۶۲] آی‌اف‌پی‌آی پلاتین
فرانسه[۱۶۳] اس‌ان‌ای‌پی الماس
آلمان[۱۶۴] بی‌وی‌ام‌آی ۳× پلاتین
مکزیک[۱۶۵] ای‌ام‌پی‌آراواف‌اوان الماس/۲× پلاتین/طلا
هلند[۱۶۶] ان‌وی‌پی‌آی ۸× پلاتین
نیوزلند[۱۶۷] آرآی‌ای‌ان‌زد ۱۲× پلاتین
سودان[۱۶۸] آی‌اف‌پی‌آی ۴× پلاتین
سوئیس[۱۶۹] آی‌اف‌پی‌آی ۶× پلاتین
انگلستان[۱۷۰] بی‌پی‌آی ۱۱× پلاتین
آمریکا[۱۷۱] انجمن صنعت ضبط موسیقی آمریکا ۲۹× پلاتین
اروپا[۱۷۲] آی‌اف‌پی‌آی پلاتین

عوامل [ویرایش]

توضیحات [ویرایش]

  1. ↑ ‎در بین مردم با نام «مزاحم» شناخته می‌شود.
  2. ↑ ‎اعدادی که داخل پرانتز وجود دارد، رتبهٔ آن تک‌آهنگ، در جدول ۱۰۰ آهنگ داغ بیلبورد است.
  3. ↑ ‎شاهدان یهوه فرقه‌ای از دین مسیحیت است. این فرقه قوانین سخت‌گیرانه‌ای دارد. متعهدین به این فرقه، اجازهٔ جشن گرفتن عید کریسمس و عید پاک را ندارند و همین‌طور اجازهٔ برپایی جشن تولد و هر جشن دیگری را. مایکل نیز تا سال‌های طولانی پیروی این فرقه بود و قوانین آن را اجرا می‌کرد.
  4. ↑ کتاب‌خانهٔ گنگره، بزرگ‌ترین کتاب‌خانهٔ جهان می‌باشد. تا سال ۲۰۱۱ میلادی، ۵۷۵ فیلم سینمایی ماندگار و فرهنگی به این فهرست اضافه شده‌است.‎
  5. ↑ ‎در فهرست گنجینهٔ ملی ضبط آمریکا، مهمترین و تأثیرگذارترین صداهای ضبط شده راه می‌یابد. همانند: سخنرانی مارتین لوتر کینگ با نام «رویایی دارم»

واژه‌نامه انگلیسی [ویرایش]

  1. ↑ John Branca
  2. ↑ Starlight
  3. ↑ Midnight Man
  4. ↑ Nite Line
  5. ↑ She’s Trouble
  6. ↑ Hot Street
  7. ↑ Slapstick
  8. ↑ Thriller: Special Edition
  9. ↑ Someone In the Dark
  10. ↑ SACD
  11. ↑ executive producer
  12. ↑ For All Time
  13. ↑ The Best Selling Album of All Time
  14. ↑ Best Selling Music Video
  15. ↑ Most Successful Music Video
  16. ↑ Most expensive jacket sold at auction
  17. ↑ Super Natural
  18. ↑ ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ Best Long Form Music Video
  19. ↑ ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ Bruce Swedien
  20. ↑ Album of the Year
  21. ↑ Producer of the Year, Non-Classical
  22. ↑ Best R&B Song
  23. ↑ Best Male Pop Vocal Performance
  24. ↑ Best Male R&B Vocal Performance
  25. ↑ Best Male Rock Vocal Performance
  26. ↑ Best Engineered Recording, Non-Classical
  27. ↑ Grammy Hall of Fame
  28. ↑ Best Overall Performance Video
  29. ↑ Best Choreography
  30. ↑ Viewer's Choice Award
  31. ↑ Award of Merit
  32. ↑ Favorite Male Artist (Pop/Rock)
  33. ↑ Favorite Male Artist (Soul/R&B)
  34. ↑ Favorite Album (Pop/Rock)
  35. ↑ Favorite Single (Soul/R&B)
  36. ↑ Favorite Single (Pop/Rock)
  37. ↑ Favorite Video (Pop/Rock)
  38. ↑ Favorite Video (Soul/R&B)
  39. ↑ American Video Awards
  40. ↑ Best Long Form Video
  41. ↑ Best Home Video
  42. ↑ Best International Album
  43. ↑ Best Selling Record of All Time
  44. ↑ Baby Be Mine
  45. ↑ The Lady in My Life
  46. ↑ Michael Jackson – co-producer, lead and background vocals, drum case beater, bathroom stomp board
  47. ↑ Eddie Van Halen – guitar solo on "Beat It"
  48. ↑ Paul McCartney – vocals on "The Girl Is Mine"
  49. ↑ Janet Jackson – background vocals on "PYT"
  50. ↑ Quincy Jones – producer
  51. ↑ La Toya Jackson – background vocals on "PYT"
  52. ↑ Vincent Price – voice-over on "Thriller"
  53. ↑ Anthony Marinelli – synthesizer programming
  54. ↑ Steve Porcaro – keyboards, synthesizers, programming
  55. ↑ Steve Lukather – guitar, bass guitar
  56. ↑ N'dugu Chancler – drums
  57. ↑ Brian Banks – keyboards, synthesizers, programming
  58. ↑ Bruce Swedien – recording engineer, mixer
  59. ↑ Bill Reichenbach – trombone
  60. ↑ Bill Wolfer – keyboards, synthesizers
  61. ↑ Paul Jackson – guitar
  62. ↑ Paulinho da Costa – percussion
  63. ↑ Jerry Hey – trumpet and flügelhorn
  64. ↑ Jeff Porcaro – drums, horn and string arrangements
  65. ↑ Dean Parks – guitar
  66. ↑ David Paich – keyboards, synthesizers, programming
  67. ↑ David Foster – keyboards, synthesizers
  68. ↑ David Williams – guitar
  69. ↑ Rod Temperton – keyboards, synthesizers
  70. ↑ Greg Phillinganes – keyboards, synthesizers, programming
  71. ↑ Gary Grant – trumpet and flügelhorn
  72. ↑ Larry Williams – saxophone and flute
  73. ↑ Louis Johnson – bass guitar
  74. ↑ Michael Boddicker – keyboards, synthesizers

پانویس [ویرایش]

  1. ↑ “‎ Full Discography Of Michael Jackson - Thriller (1982)‎”. michaeljackson.com. Retrieved 6 ژوئیه 2011. 
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ Celizic, Mike. «Thriller still a classic after 25 years». MSNBC، ۲۶ آوریل ۲۰۰۸. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  3. ↑ “‎'Thriller,' the Michael Jackson album that remixed pop culture, turns 25‎”. nydailynews.com, 29 نوامبر 2007. Retrieved 15 ژوئیه 2011. 
  4. ↑ “The Story Behind Thriller”. totalfilm.com, 26 اوت 2009. Retrieved 15 ژوئیه 2011. 
  5. ↑ Shawn Amos. “All The "Thriller" Freaks Come Out At Night: Best Video Tributes”. Yahoo!, 28 اکتبر 2011. Retrieved 1 نوامبر 2011. 
  6. ↑ Taraborrelli (2009), p. 231
  7. ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ Taraborrelli (2009), p. 233
  8. ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ “2008 Grammy Hall of Fame”. The Recording Academy, 2008. Retrieved 4 ژوئیه 2011. 
  9. ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ “Thriller, Joni Mitchell album make the cut for US recording registry”. CBC News, 14 مارس 2008. Retrieved 4 ژوئیه 2011. 
  10. ↑ Erlewine, Stephen. “Off the Wall Overview”. allmusic. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  11. ↑ Holden, Stephen. “Off the Wall: Michael Jackson”. Rolling Stone, 1 نوامبر 1979. Archived from the original on 30 دسامبر 2007. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ “Michael Jackson: list of his records”. telegraph, 26 ژوئن 2009. Retrieved 7 ژوئيه 2011. 
  13. ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ ۱۳٫۳ Connelly, Christoper. “Michael Jackson: Thriller”. Rolling Stone, 28 ژانويه 1983. Archived from the original on 22 ژوئن 2008. Retrieved 5 ژوئیه 2011. 
  14. ↑ Heyliger, M. “Thriller- Michael Jackson”. sonicclash.com. Retrieved 21 ژوئیه 2011. 
  15. ↑ ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ Taraborrelli (2009), pp. 198-199
  16. ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ Taraborrelli (2009), p. 195
  17. ↑ Taraborrelli (2009), p. 197
  18. ↑ Jackson, p. 180
  19. ↑ “Fortune test drives a Mercedes Maybach with Quincy Jones”. CNN, 5 فوریه 2007. Retrieved 8 ژوئیه 2011. 
  20. ↑ Taraborrelli (2009), p. 226
  21. ↑ ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ ۲۱٫۲ ۲۱٫۳ ۲۱٫۴ ۲۱٫۵ ۲۱٫۶ ۲۱٫۷ ۲۱٫۸ Lyle, Peter. “Michael Jackson's Monster Smash”. London: The Daily Telegraph http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2007/11/25/sv_thriller.xml,+25 نوامبر 2007. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  22. ↑ Taraborrelli (2009), p. 356
  23. ↑ ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ Jackson, p. 181
  24. ↑ Taraborrelli (2009), p. 230
  25. ↑ ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ ۲۵٫۲ ۲۵٫۳ ۲۵٫۴ ۲۵٫۵ Jackson, Michael. Thriller Special Edition Audio.
  26. ↑ Ebony Magazine: Michael: 25 Years After Thriller, December 2007, pg. 97–98
  27. ↑ Jackson, Michael. Interview with Jesse Jackson. March 2005.
  28. ↑ ۲۸٫۰ ۲۸٫۱ Jackson, pp. 198–199
  29. ↑ Jackson, pp. 199–200
  30. ↑ Halstead, p. 62
  31. ↑ Halstead, p. 239
  32. ↑ Halstead, p. 279
  33. ↑ Halstead, p. 142
  34. ↑ Halstead, p. 286
  35. ↑ George, p. 23
  36. ↑ ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ ۳۶٫۲ ۳۶٫۳ ۳۶٫۴ Huey, Steve. “Michael Jackson — Biography”. allmusic. Retrieved 4 ژوئیه 2011. 
  37. ↑ ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ Steve,Huey. “Michael Jackson Full Biography”. VH1. Retrieved 24 ژوئیه 2011. 
  38. ↑ ۳۸٫۰ ۳۸٫۱ ۳۸٫۲ Henderson, Eric. “Michael Jackson: Thriller”. Slant Magazine, 2003. Retrieved 5 ژوئیه 2011. 
  39. ↑ ۳۹٫۰ ۳۹٫۱ Taraborrelli (2009), p. 231
  40. ↑ ۴۰٫۰ ۴۰٫۱ ۴۰٫۲ Erlewine, Stephen. “Thriller Overview”. allmusic, 19 فوریه 2007. Retrieved 5 ژوئیه 2011. 
  41. ↑ “Michael Jackson — Biography”. Rolling Stone, 2004. Retrieved 5 ژوئیه 2011. 
  42. ↑ Taraborrelli (2009), p. 252
  43. ↑ Christgau, Robert. “Christgau's Consumer Guide, December ۲۸, ۱۹۸۲”. Robert Christgau.com, 28 دسامبر 1982. Retrieved 5 ژوئیه 2011. 
  44. ↑ Sandall, Robert. “Review: Thriller 25th Anniversary”. لندن: London: The Daily Telegraph, 9 فوریه 2008. Retrieved 5 ژوئیه 2011. 
  45. ↑ Hewitt, Paolo (198۲). "Thriller Review". Uncut Presents NME Originals 80's (2005): 68.
  46. ↑ Rockwell, John. “Michael Jackson's Thriller': Superb Job”. The New York Times, 19 دسامبر 1982. Retrieved 5 ژوئیه 2011. 
  47. ↑ "Review: Thriller". Q (January 2000): 138.
  48. ↑ Rosenberg, Tal. “Thriller”. Stylus Magazine, 19 ژوئن 2007. Retrieved 5 ژوئیه 2011. 
  49. ↑ ۴۹٫۰ ۴۹٫۱ ۴۹٫۲ ۴۹٫۳ ۴۹٫۴ Cocks, Jay. «Why He's a Thriller». Time، ۱۹ مارس ۱۹۸۴. بازبینی‌شده در ۳ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  50. ↑ ۵۰٫۰ ۵۰٫۱ “Michael Jackson's Thriller: pioneering album that broke down racial barriers in music industry”. The Daily Telegraph, 26 ژوئن 2009. Retrieved 24 ژوئیه 2011. 
  51. ↑ Taraborrelli (2009), p. 228
  52. ↑ “Sold On Song Top ۱۰۰”. BBC. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  53. ↑ “Sold On Song”. BBC. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  54. ↑ “Sessions”. Steve Lukather, 2006. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  55. ↑ “Week of March ۳, ۱۹۸۴”. Billboard magazine. Retrieved 21 ژوئیه 2011. 
  56. ↑ “Week of February ۱۸, ۱۹۸۴”. Billboard magazine. Retrieved 21 ژوئیه 2011. 
  57. ↑ Gail Mitchell and Melinda Newman. “How Michael Jackson's "Thriller" changed music business”. وبگاه رویترز, 6 ژوئیه 2009. Retrieved 6 اوت 2011. 
  58. ↑ ۵۸٫۰ ۵۸٫۱ “The return of the King of Pop”. MSNBC. 2 November 2006. Retrieved 3 June 2012. 
  59. ↑ ۵۹٫۰ ۵۹٫۱ ۵۹٫۲ ۵۹٫۳ “Celebrate the 25th Anniversary of Thriller: The World's Biggest Selling Album of All Time”. Amazon. Retrieved 23 ژوئیه 2011. 
  60. ↑ ۶۰٫۰ ۶۰٫۱ Taraborrelli (2009), p. 293
  61. ↑ Taraborrelli (2009), p. 232
  62. ↑ Lewis, p 47
  63. ↑ ۶۳٫۰ ۶۳٫۱ Jackson, Michael. Michael Jackson: The Ultimate Collection booklet.
  64. ↑ Anderson,Kelly. “Michael Jackson's Thriller Set To Become Top-Selling Album Of All worldwide Time”. MTV, 20 ژوئیه 2009. Retrieved 21 ژوئیه 2011. 
  65. ↑ Levine, Robert. “Ageless and Defiant, AC/DC Stays on Top Without Going Digital”. نیویورک تایمز, 12 دسامبر 2008. Retrieved 23 ژوئیه 2011. 
  66. ↑ “The Best Selling Albums of All Time”. neosoul.com, 9 فوریه 2011. Retrieved 21 ژوئیه 2011. 
  67. ↑ ۶۷٫۰ ۶۷٫۱ ۶۷٫۲ ۶۷٫۳ “Sony announce Thriller ۲۵”. Reuters, 30 نوامبر 2007. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  68. ↑ Day, Elizabeth. “The whole world in his hands”. London: The Guardian, 16 مارس 2008. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  69. ↑ “Michael Jackson Remains A Global Phenomenon”. Billboard magazine, 11 ژوئیه 2009. Retrieved 22 ژوئیه 2011. 
  70. ↑ “ARIA Charts-Accreditations-2009 Albums”. ARIA, 6 ژوئن 2009. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  71. ↑ ۷۱٫۰ ۷۱٫۱ “RIAA Diamond Awards”. ARIA. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  72. ↑ ۷۲٫۰ ۷۲٫۱ ۷۲٫۲ “Michael Jackson, the Muppets and Early Cinema Tapped for Preservation in 2009 Library of Congress National Film Registry”. Library of Congress, 30 دسامبر 2009. Retrieved 22 ژوئیه 2011. 
  73. ↑ ۷۳٫۰ ۷۳٫۱ ۷۳٫۲ ۷۳٫۳ Ebony Magazine: Michael: 25 Years After Thriller, December 2007
  74. ↑ “Michael Jackson: Billie Jean”. Blender. Retrieved 4 ژوئیه 2011. 
  75. ↑ Brian Braiker. “Authors of 'I Want My MTV' discuss the impact of the channel”. یواس‌ای تودی, 25 اکتبر 2011. Retrieved 25 اکتبر 2011. 
  76. ↑ «MTV را چه کسی ساخت؟ مایکل جکسون!» ‎(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی هواداران مایکل جکسون در ایران، ۴ آبان ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۴ آبان ۱۳۹۰. 
  77. ↑ ۷۷٫۰ ۷۷٫۱ گاندرسن، ادنا. “music videos changing places”. USA Today, 25 اوت 2005. Retrieved 4 ژوئیه 2011. 
  78. ↑ “Why it took MTV so long to play black music videos”. Jet. 2006. Retrieved 4 ژوئیه 2011. 
  79. ↑ “‎ Why Are Michael Jackson's Fans So Devoted?‎”. ABC News, 23 فوریه 2005. Retrieved 4 ژوئیه 2011. 
  80. ↑ «‎13.957 people dancing thriller in Mexico !!‎». oddee.com. بازبینی‌شده در ۹ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  81. ↑ «World's 'Thriller' dance record? Mexicans beat it». csmonitor.com، ۳۰ اوت ۲۰۰۹. بازبینی‌شده در ۹ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  82. ↑ Halstead, p. 37
  83. ↑ Campbell, p. 58
  84. ↑ Campbell (1993), p. 60
  85. ↑ Cadman/Halstead (2007), p. 29
  86. ↑ Taraborrelli (2009), p. 252
  87. ↑ رقص گروهی مردم با ترانهٔ بیت آیت در استکهلم در یوتیوب. یوتوب.
  88. ↑ ۸۸٫۰ ۸۸٫۱ Taraborrelli (2009), pp. 308-310
  89. ↑ Thriller 25: The Book, p. 41
  90. ↑ Zwickel, Jonathan. «‎ Bumbershoot preview: Do mainstage pop acts warrant the big bucks?‎». The Seattle Times، ۲ سپتامبر ۲۰۱۰. بازبینی‌شده در ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  91. ↑ ۹۱٫۰ ۹۱٫۱ ۹۱٫۲ Michael Jackson - Thriller 25th Anniversary EPK در یوتیوب. یوتوب. دقیقهٔ ۲:۴۴.
  92. ↑ «Top 100 Music Hits, Top 100 Music Charts, Top 100 Songs & The Hot 100». Billboard magazine، ۳۱ دسامبر ۲۰۰۹. بازبینی‌شده در ۹ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  93. ↑ «Michael Jackson’s “Thriller” Music Video Was First Aired On December 2, 1983». musicbyday.com، ۲ دسامبر ۲۰۰۸. بازبینی‌شده در ۹ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  94. ↑ Taraborrelli (2009), p. 277
  95. ↑ Taraborrelli (2009), pp. 275-281
  96. ↑ “Jacko's Thriller clip named the best music video of all time”. The Daly Mail, 3 مه 2010. Retrieved 24 ژوئیه 2011. 
  97. ↑ Campbell, p. 245
  98. ↑ «‎ This is It (2009) ‎». BoxOfficeMojo.com. بازبینی‌شده در ۸ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  99. ↑ “1500 Prisoners Perform Thriller Dance”. The Wrong Advices, 21 ژوئیه 2007. Retrieved 4 ژوئیه 2011. 
  100. ↑ “Jacko goes bollywood”. TMZ.com, 3 اکتبر 2006. Retrieved 4 ژوئیه 2011. 
  101. ↑ “Philippine jailhouse rocks to Thriller”. BBC, 27 ژوئیه 2007. Retrieved 7 ژوئیه 2011. 
  102. ↑ Mansour, David (1 June 2005). From Abba to Zoom: a pop culture encyclopedia of the late 20th century. Andrews McMeel Publishing. p. 487. ISBN 9780740751189. http://books.google.com/books?id=hK0rPUF85loC&pg=PA487. Retrieved 16 May 2011. 
  103. ↑ «Michael Jackson's 'Thriller' Jacket Heads to Auction». limelife.com، ۶ ژوئن ۲۰۱۱. بازبینی‌شده در ۹ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  104. ↑ Perpetua, Matthew. “Michael Jackson's 'Thriller' Jacket Sold For $1.8 Million”. Rolling Stone, 27 ژوئن 2011. Retrieved 28 ژوئن 2011. 
  105. ↑ “Michael Jackson's Thriller jacket sells for $1.8m at auction”. BBC, 27 ژوئن 2011. Retrieved 28 ژوئن 2011. 
  106. ↑ آذری، الناز. «کت تریلر مایکل جکسون ۱.۸ میلیون دلار فروخته شد» ‎(فارسی)‎. سایت رسمی هوادارن مایکل جکسون درایران، ۷ تیر ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۷ تیر ۱۳۹۰. 
  107. ↑ ۱۰۷٫۰ ۱۰۷٫۱ «MICHAEL JACKSON DROPS BY GUINNESS WORLD RECORDS TO COLLECT HIS OFFICIAL RECORD CERTIFICATES» ‎(انگلیسی)‎. Guinness World Records. بازبینی‌شده در ۵ اوت ۲۰۱۱. 
  108. ↑ “Jackson "Thriller" film picked for U.S. registry”. Reuters, 30 دسامبر 2010. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  109. ↑ “‎MTV: '100 Greatest Music Videos Ever Made'‎”. MTV. 1999. Retrieved 24 ژوئیه 2011. 
  110. ↑ Pareles, Jon. “Michael Jackson At 25: A Musical Phenomenon”. The New York Times, ژانویه 1984. Retrieved 3 ژوئیه 2011. 
  111. ↑ George, pp. 43–44
  112. ↑ Ebony Magazine: Michael Jackson: The World`s Greatest Entertainer, May 1984, pg. 163
  113. ↑ “Michael Jackson hailed as greatest entertainer, best dad”. Reuters, 8 ژوئیه 2009. Retrieved 8 ژوئیه 2011. 
  114. ↑ Jackson, Michael. Thriller Special Edition booklet.
  115. ↑ Paul Verna. “Interview with Mick Guzauski”. Mix Online, 1 مه 2001. Retrieved 2 ژوئيه 2011. 
  116. ↑ Kevin Becka. “Mix Interview: Mick Guzauski”. Mix Online, 1 ژوئن 2006. Retrieved 2 ژوئيه 2011. 
  117. ↑ Roger Friedman. “First Jackson Effort Rejected, New One Not Ready”. Fox News, 23 ژوئیه 2001. Retrieved 2 ژوئيه 2011. 
  118. ↑ “Michael Jackson on SACD”. PS3SACD.com, 9 ژوئیه 2009. Retrieved 2 ژوئيه 2011. 
  119. ↑ “Sony announce Thriller 25”. Sony BMG. Amazon. Retrieved 3 ژوئیه 2011. 
  120. ↑ “Kanye West, Will.I.Am On New Edition Of Michael Jackson's Thriller”. MTV. Retrieved 3 ژوئیه 2011. 
  121. ↑ “Kanye, Akon Help Jackson Revisit 'Thriller'”. Billboard magazine. 30 دسامبر 2007. Retrieved 3 ژوئیه 2011. 
  122. ↑ Roger Friedman. “Jacko: Neverland East in Upstate New York”. Fox News, 16 مه 2008. Retrieved 3 ژوئیه 2011. 
  123. ↑ Jarek,Dallos. “‎With Keith Harris at the Studio (King of Pop – Michael Jackson)‎”. وبگاه hpmusic.net, 6 آوریل 2011. Retrieved 24 ژوئیه 2011. 
  124. ↑ «Zona Musical» ‎(اسپانیایی)‎. zm.nu. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۴ آوریل ۲۰۰۸. بازبینی‌شده در ۳ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  125. ↑ “Thriller the best selling album of all time”. digitalproducer, 20 فوریه 2008. Retrieved 3 ژوئیه 2011. 
  126. ↑ “Michael Jackson Thriller 25”. ultratop.be. Archived from the original on 13 آوریل 2008. Retrieved 3 ژوئیه 2011. 
  127. ↑ گرین، پائول. “Diva Smackdown”. Yahoo, 18 مه 2008. Retrieved 3 ژوئیه 2011. 
  128. ↑ Keith Caulfield. “Big Grammy Gains For Many; King of Pop Returns”. Billboard magazine, 20 فوریه 2008. Retrieved 3 ژوئیه 2011. 
  129. ↑ Hasty, Katy. “Johnson Remains No. 1; Winehouse, Hancock Soar”. Billboard magazine, 20 فوریه 2008. Retrieved 3 ژوئیه 2011. 
  130. ↑ «Michael Jackson Breaks Billboard Charts Records» ‎(انگلیسی)‎. Billboard magazine، ۳۰ ژوئن ۲۰۰۹. بازبینی‌شده در ۲ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  131. ↑ “Taylor Swift Edges Susan Boyle For 2009's Top-Selling Album”. Billboard magazine. Nielsen Business Media, Inc, 7 ژانویه 2010. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  132. ↑ فیلم مون‌واکر. دقیقهٔ ۶:۱۲. سال ۱۹۸۸.
  133. ↑ Harrington, Richard. “Prince & Michael Jackson: Two Paths to the Top of Pop”. The Washington Post, اکتبر 1388. Archived from the original on 11 اکتبر 2007. Retrieved 4 ژوئیه 2011. 
  134. ↑ George, p. 24
  135. ↑ “The RS 500 Greatest Albums of All Time”. Rolling Stone, 18 نوامبر 2003. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  136. ↑ “MTV's Greatest Album Ever”. MTV, 9 آوریل 2009. Retrieved 4 ژوئیه 2011. 
  137. ↑ “Michael Jackson's album Thriller voted best album since 1981”. Daily Mirror, 9 آوریل 2009. Retrieved 4 ژوئیه 2011. 
  138. ↑ Thermos, Wendy. “Sidewalk Shrine to Celebrities Twinkles With Stars”. The Los Angeles Times, 22 ژوئیه 2005. Retrieved 8 ژوئیه 2011. 
  139. ↑ “Charity King: Michael Jackson Holds Guiness World Record”. jollypeople.com, 1 ژوئیه 2009. Retrieved 26 ژوئیه 2011. 
  140. ↑ Taraborrelli (2009), p. 281
  141. ↑ “Most expensive jacket sold at auction”. Guinness World Records, 26 ژوئن 2011. Retrieved 27 ژوئیه 2011. 
  142. ↑ “Grammy for Michael Jackson, Quincy Jones and Bruce Swedien”. Grammy Awards. Retrieved 2 ژوئیه 2011. 
  143. ↑ “Santana ties record for most Grammys”. CNN, 13 مارس 2000. Retrieved 9 ژوئیه 2011. 
  144. ↑ “Past Winners Search”. National Academy of Recording Arts and Sciences. Retrieved 10 ژوئیه 2011. 
  145. ↑ Thriller 25 Booklet
  146. ↑ «Grammy Hall of Fame award». Grammy Awards. بازبینی‌شده در ۲۰۱۱. 
  147. ↑ George, pp. 37–52
  148. ↑ George, p. 40
  149. ↑ George, pp. 37–52
  150. ↑ George, pp. 37–52
  151. ↑ ۱۵۱٫۰ ۱۵۱٫۱ کنت، دیوید. Australian Chart Book 1970-1992. Australian Chart Book، ۱۹۹۳. شابک ‎۰۶۴۶۱۱۹۱۷۶. 
  152. ↑ ۱۵۲٫۰ ۱۵۲٫۱ «Best selling Albums of the 80s». بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  153. ↑ «Billboard.com — Year End Charts — Year-end Albums — The Billboard 200». Billboard. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۹ اوت ۲۰۱۰. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  154. ↑ «■１９８４ 年間ヒットチャート "Top-ten of the 1984 Oricon Year-End Albums Chart». ۳۰ دسامبر ۲۰۰۷. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  155. ↑ «Billboard.com — Year End Charts — Year-end Albums — The Billboard 200». Billboard. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۹ اوت ۲۰۱۰. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  156. ↑ «MTV Album Jahrescharts 2009 charts». Mtv.de، ۲۹ دسامبر ۲۰۰۹. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  157. ↑ «2M» - Итоги 2009: Россия - CD international
  158. ↑ «Music Albums, Top 200 Albums & Music Album Charts». Billboard. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  159. ↑ «ARIA Charts — Accreditations - 2009 Albums». Australian Recording Industry Association. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  160. ↑ «IFPI Austria - Verband der Österreichischen Musikwirtschaft». Ifpi.at. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  161. ↑ «The New FLOW 93.5 - Hits That Move You». Flow935.com، ۲۹ اوت ۱۹۵۸. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  162. ↑ «Musiikkituottajat — Tilastot — Kulta- ja platinalevyt». بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  163. ↑ «InfoDisc: Les Certifications — Les Disques de Diamant». InfoDisc.fr. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  164. ↑ «German album certifications – Michael Jackson – Thriller» ‎(آلمانی)‎. Bundesverband Musikindustrie. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  165. ↑ «Certificaciones». Asociación Mexicana de Productores de Fonogramas y Videogramas. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  166. ↑ «NVPI, de branchevereniging van de entertainmentindustrie - Goud/Platina». Nvpi.nl. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  167. ↑ «RadioScope New Zealand - Latest Gold/Platinum Albums». بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  168. ↑ http://www.ifpi.se/wp-content/uploads/guld-platina-20082.pdf
  169. ↑ Steffen Hung. «The Official Swiss Charts and Music Community». Swisscharts.com. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  170. ↑ «Certified Awards Search». British Phonographic Industry. بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱.  Note: User needs to enter "Michael Jackson" in the "Search" field, "Artist" in the "Search by" field and click the "Go" button. Select "More info" next to the relevant entry to see full certification history.
  171. ↑ RIAA — Gold & Platinum «Searching results by albums entitled "Thriller"». بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  172. ↑ «European album certifications – Michael Jackson – Thriller». International Federation of the Phonographic Industry. بازبینی‌شده در ۹ ژوئیه ۲۰۱۱. 

فهرست گزیدهٔ منابع [ویرایش]

  • Taraborrelli, J. Randy. Michael Jackson: The Magic, The Madness, The Whole Story, 1958–2009. Terra Alta, WV: Headline, 2009. ISBN ‎0330420054. 
  • George, Nelson. Michael Jackson: The Ultimate Collection booklet. Sony BMG, 2004. 
  • Jones, Jel. Michael Jackson, the King of Pop: The Big Picture: the Music! the Man! the Legend! the Interviews!. Amber Books Publishing, 2005. ISBN ‎0-9749779-0-X. 
  • Campbell, Lisa. Michael Jackson: The King of Pop. Branden, 1993. ISBN ‎082831957X. 
  • Halstead, Craig. Michael Jackson: For the Record. Authors OnLine, 2007. ISBN ‎9780755202676. 
  • Jackson, Michael. Moonwalk. Random House, 2009 (First published 1988). ISBN ‎9780307716989. 
  • Austen, Jake. TV-a-Go-Go. Chicago Review Press, 2005. ISBN ‎1556525729. 
  • Thriller 25: The Book. ML Publishing Group, 2008. ISBN ‎978-0-9768891-9-9. 

پیوند به بیرون [ویرایش]

تریلر (آلبوم) در پروژه‌های خواهر

در ویکی‌واژه واژهٔ «Thriller» در ویکی‌واژه
در ویکی‌انبار پرونده‌های مرتبط در ویکی‌انبار
ن • ب • و
مایکل جکسون
آلبوم‌های استودیویی
آلبوم‌های گردآوری‌شده
موسیقی متن
آلبوم‌های ریمیکس
کلکسیون‌های جعبه‌ای
آلبوم‌های بعد از مرگ
تورها
فیلم‌ها
آلبوم‌های ویدئویی
مجموعه‌های تلویزیونی
بازی‌ها
کتاب‌ها
ویژه برنامه‌‌ها
دارایی‌ها
تأثیر‌ات
نوشتارهای
فرزندان
آثار
وابسته

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=تریلر_(آلبوم)&oldid=9613807»