بیتلز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بیتلز
The Fabs.JPG
اطلاعات پس‌زمینه
خاستگاه انگلستان
سبک‌ها راک , هارد راک
سال‌های فعالیت ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۰
اعضای کنونی جان لنون
پل مک‌کارتنی
جورج هریسون
رینگو استار

بیتلز (به انگلیسی: The Beatles) گروه انگلیسی راک / اهل لیورپول بودند که گروه آنها شامل جان لنون، پل مک‌کارتنی، جورج هریسون، و رینگو استار می‌شد و در دهه ۱۹۶۰ فعالیت موسیقی خود را آغاز کردند. آن‌ها بعد از ۱۰ سال همکاری، در سال ۱۹۷۰ میلادی از هم جدا شدند و تاثیرگذارترین گروه موسیقی تاریخ بعد از ده سال از هم پاشید.[۱]

بیتلز پر فروش ترین و بزرگترین گروه موسیقی در جهان با فروشی بیش از ششصد میلیون دلار می‌باشند.(فهرست پرفروش ترین هنرمندان موسیقی) آن‌ها تنها در کشور بریتانیا بیش از چهل تک‌آهنگ و آلبوم به بازار ارائه دادند که در رتبهٔ ۱ جدول موسیقی انگلستان قرار گرفتند. این موفقیت در بسیاری از کشورهای دیگر نیز تکرار شد. بیتلز با فروش جهانی ۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون نسخه از آثار، پرفروش‌ترین گروه موسیقی جهان و یکی از پرفروش‌ترین‌های موسیقی جهان هست.[۲][۳] انجمن صنعت ضبط آمریکا در سال ۱۹۹۹، بیتلز را با فروش بیش از ۱۰۶ میلیون نسخه از آثار، پرفروش‌ترین گروه موسیقی قرن ۲۰ در آمریکا اعلام کرده است.[۴] کمتر گروهی توانسته حتی نیمی از موفقیت گروه بیتلز را تجربه کنند.از جمله کسانی که ترانه های بیتلز را کاور کرده اند می توان به:اروسمیث,بی جیز,باب دیلن,جیمی هندریکس و حتی خوانندگان فارسی زبان مثل فرهاد مهراد و صد ها خواننده و گروه از زبان های مختلف اشاره کرد.[۵] این گروه در مجموع، برندهٔ ۷ جایزه گرمی شده است. همچنین نام آن‌ها در فهرست ۱۰۰ شخصیت تأثیرگذار قرن ۲۰ مجله تایم نیز آمده‌است. بیتلز و اعضای آن همچنین در لیست های مجله ی معتبر رولینگ استون حضور دارند؛گروه بیتلز به عنوان بهترین هنرمند(ان) تاریخ[۶]،پل مکارتنی و جان لنون به ترتیب یازدهمین و پنجمین خوانندگان تاریخ[۷] جان لنون نیز در لیست 100 بریتانیایی کبیر که در سال 2002 توسط بی بی سی منتشر شد به عنوان هشتمین فرد بریتانیایی تاثیرگذار در تاریخ شناخته شد. فعالیت این گروه راک موجب محبوبیت شهر لیورپول شده است.

تاریخچه[ویرایش]

فعالیت‌های گروه بیتلز از سال ۱۹۶۰ آغاز شده و تا ۱۹۷۰ ادامه پیدا می‌کند. ابتدا گروه بیتلز کواریمن نامیده می‌شد.

خواننده اصلی و گیتارزن ریتم، جان لنون

کواریمن[ویرایش]

در مارس ۱۹۵۷، جان لنون گروه اسکیفلی را به نام گروه کواریمن (که با نام بلک‌جکس هم شناخته می‌شوند) تشکیل داد. در آن موقع جان لنون فقط ۱۶ سال داشت. در ۶ ژوئیه همان سال جان لنون پل مک‌کارتنی را ملاقات کرد. پل مک‌کارتنی در آن موقع پانزده ساله بود. در ۲۰ ژوئیه همان سال یعنی ۱۴ روز پس از اولین دیدار وی با جان لنون به گروه پیوست. در ۶ فوریه ۱۹۵۸، گیتاریست جوانی به نام جورج هریسون این گروه را ملاقات کرد و عضو این گروه شد. وی از همه جوانتر بود. تعدادی ترانه از این سه در آن دوره به جای مانده‌است. در این مدت افراد متعددی به این گروه اضافه و کم می‌شدند اما تنها جان لنون و پل مک‌کارتنی و جورج هریسون اعضای ثابت آن بودند.

گروه کواریمن به‌نام‌های مختلفی تغییر یافت که در این میان می‌توان به جانی و مونداگز، جان بزرگ و بیتلز، بیتلز نقره‌ای، برادران بیت اشاره کرد که سرانجام نام بیتلز (The Beatles) را که نگارش اشتباه کلمه The Beetles (به معنی سوسکها) است را برگزیدند.

در سال ۱۹۶۰ بیتلز به شمال شرقی اسکاتلند به عنوان گروه پشتیبان جانی جنتل سفر کردند و قبل از اولین اجرای موسیقی خود او را ملاقات کردند و پل مک‌کارتنی به عنوان باتجربه‌ترین فرد گروه شناخته می‌شد. درامر آنان در آن زمان تامی مورد بود. [۱]

درامر بعدی آنان نورمن چپمن بود، اما تنها برای چند هفته و تا موقعی که باید به خدمت اجباری می‌رفت. این یک مشکل برای آنان بود و آلن ویلیامز، مدیر غیررسمی گروه، آنها را به باشگاه‌هایی در هامبورگ، آلمان فرستاد. (پل مک‌کارتنی همواره می‌گفت که اگر قرار باشد اعضای بیتلز به خدمت اجباری فراخوانده شوند آنها هیچوقت وجود نخواهند داشت، به دلیل اختلاف سنی آنها) در سال ۱۹۶۰ پل مک‌کارتنی پس از مشاهده کار پیت بست در گروه بلک‌جکس به او پیشنهاد داد که درامر گروه آنان شود. [۲]

بیتلز[ویرایش]

در سال ۱۹۶۲ پیت بست رفت و به‌جای او رینگو استار (نام اصلی: ریچارد استارکی) به این گروه پیوست. به این ترتیب می‌توان گفت که فعالیت بیتلز رسماً آغاز شد. استار درامر گروهی لیورپولی بود و چند دفعه‌ای در هامبورگ با بیتلز کار کرده بود. از ابتدا هم جرج مارتین از عملکرد بست راضی نبود علی‌رغم این‌که بست فرد محبوبی نزد بسیاری از زنان بود.

یکی از آخرین آلبوم‌هایی که بیتل‌ها به عنوان یک گروه ضبط کردند اَبی رود بود. تصویر جلد این آلبوم یکی از تاثیر گذارترین و حتی تاریخی‌ترین تصویر جلد آلبوم می‌باشد. عکس آن توسط یک عکاس اسکاتلندی از روی یک نردبان در حالی گرفته شد که وی تنها ۱۰ دقیقه برای بستن این خیابان پر تردد وقت داشت. او توانست از بیتل‌ها در حالی که به آرامی از خیابان می‌گذشتند ۶ فریم عکس بیندازد. این خیابان همچنان به همان شکل در انگلستان باقی‌مانده‌است و استودیوی ابی رود هم همچنان همان جا باقیست. این شاید تنها نقطه‌ای باشد که طرفداران بیتل‌ها بتوانند به آنجا بروند و خاطرات قریب به ۴۰ سال پیش خود را زنده کنند. همواره طرفداران بیتل‌ها در این خیابان باعث ترافیک می‌شوند. هر کس به نوعی سعی می‌کند تا عکسی مانند عکس روی جلد آلبوم به عنوان یادگاری از «اَبی رود» بگیرد البته تاکنون هیچ کس نتوانسته از زاویه درست این عکس را باز افرینی کند زیرا اگر به دقت به کادر عکس نگاه کنید متوجه می‌شوید که نسبتااز زاویه بالا انداخته شده.

بیتلز در حال اجرا در تلویزیون آلمان در سال ۱۹۶۴

از هم پاشیدن بیتلز[ویرایش]

عوامل زیادی در از هم پاشیدن بیتلز نقش داشتند،از اتمام اجراهای زنده در سال 1966 گرفته تا مرگ مدیر برنامه های آن ها برایان اپستاین.

برایان اپستاین را می توان موثرترین فرد در تبدیل شدن بیتلز به یک گروه مشهور در سراسر دنیا نامید.او همچنین گروه را پیش هم نگاه می داشت و از همه مهمتر امور مالی گروه در دست او بود.وقتی اپستاین در سال 1967 به علت مصرف بیش از اندازه مواد مخدر از دنیا رفت، خلائی در گروه بوجود آمد.جان لنون از همه به اپستاین نزدیکتر بود و از همه بیشتر تحت تاثیر مرگ او قرار گرفت.پل مکارتنی نیز که وضع آشفته گروه را می دید سعی کرد پروژه های جدید گروه را شروع کند.دیگر اعضای بیتلز از افزایش تسلط مکارتنی بر جنبه موسیقیایی و نیز جنبه اقتصادی گروه آشفته و ناراحت شدند.لنون بعدها گفت که فعالیت های مکارتنی برای بقای گروه حیاتی بودند.

نقش برایان اپستاین به عنوان مدیر برنامه ها و رهبر گروه هیچگاه جایگزین نشد و به یکی از عوامل از هم پاشیده شدن بیتلز تبدیل شد.

در ابتدای کار گروه،مکارتنی و لنون خوانندگان و آهنگ نویسان اصلی گروه بودند و جرج هریسون و رینگو استار نقش های تکمیلی داشتند.روند کار برای هر آلبوم معمولا این بود که مکارتنی و لنون یک ترانه برای استار مینوشتند تا بخواند و هریسون نیز یا یک ترانه قدیمی را بازخوانی می کرد یا خودش ترانه ای مینوشت و می خواند.ولی از سال 1965 به بعد،ترانه های هریسون با کیفیت تر و بهتر شدند و دیگر اعضای گروه استعداد او را در ترانه نویسی دیدند.هریسون به یک ترانه نویس قهار تبدیل شد،ولی همچنان خیلی از ترانه هایی که می نوشت توسط دیگر اعضا رد می شدند.هریسون آزرده شد و به یکی دیگر از عوامل از هم پاشیدن بیتلز تبدیل شد.

بعد از سال 1966 که بیتلز اجرای زنده را کنار گذاشتند،هر یک از اعضا به سمت سلیقه های متفاوت خود در موسیقی رفتند و وقتی گروه دوباره برای ضبظ پیش هم جمع شدند،این تفاوت سلیقه ها بارز تر شد.مکارتنی،بیش از بقیه تفاوت سلیقه داشت و بیشتر به دنبال سبک پاپ که هم در بریتانیا و هم در ایالات متحده محبوب بود،رفت؛در حالیکه لنون بیشتر به سبک های جدید و آزمایشی و خلاقانه علاقه داشت و هریسون به سبک های هندی.این تفاوت سلیقه ها به ضبظ شدن چند آهنگ انفرادی در بیتلز (آلبوم) تبدیل شد و از اتحاد گروه کاست.

یوکو اونو نیز نقشی در از هم پاشیده شدن بیلتز داشت.اونو،موزیسین آمریکایی-ژاپنی،بعدها به دومین همسر جان لنون تبدیل شد.جان لنون در حالی که همسرش(در آن زمان)،سینتیا،در سفر بود،با یوکو اونو دوست شد و به او علاقه پیدا کرد.بعد از مدتی،یوکو اونو تقریبا همیشه با لنون بود،از جمله زمانی که بیتل ها در حال ضبط بودند و این بر خلاف قانون بیتل ها مبنی بر نیاوردن دوست دخترها و همسران به مکان ضبط بود. این نیز به عاملی برای از هم پاشیدن بیتلز تبدیل شد.

سرانجام پل مکارتنی در سال 1970 از هم پاشیده شدن بیتلز را رسما اعلام کرد و این گروه بعد از 10 سال فعالیت از هم پاشید.[۸]

آلبوم ها[ویرایش]

لطفاً مرا خشنود کن و با بیتلز[ویرایش]

اولین فصل ضبط بیتلز در ژوئن ۱۹۶۲ بود که مارتین را راضی نکرد، اما در دومین اجرای آنها در سپتامبر ۱۹۶۲ ترانه‌ای در انگلیس به نام «دوستم بدار» ساخته شد که ترانه‌ای موفق بود. («دوستم بدار» در فهرست تا هجده ماه بعد یعنی تا مه ۱۹۶۴ در نمودار تک‌آهنگ‌های برتر در آمریکا قرار داشت) سه ماه بعد آنها اولین آلبوم خود را به ضبط رساندند که لطفاً مرا خشنود کن (به انگلیسی Please Please Me) نام داشت. این آلبوم میکس ترانه‌های لنون و مک‌کارتنی همراه با تک آهنگ دوستم بدار بود. این گروه اولین برنامه تلویزیونی خود را تحت نام مردم و مکان ها(people and places) به طور زنده در منچستر و در ایستگاه تلویزیونی گرانادا در ۱۷ اکتبر ۱۹۶۲ به اجرا گذاشتند. «لطفاً مرا خشنود کن» شامل 10 آهنگ بود.ضبط این آلبوم موفقیتی زودهنگام برای بیتل ها به ارمغان آورد و تبدیل به یکی از موفق ترین آلبوم آن ها شد.این آلبوم شماره ی 39 را از 500 آلبوم برتر تمام دوران توسط مجله ی رولینگ استون کسب کرد[۹]. آلبوم بعدی آن ها یعنی با بیتلز موفقیتی دیگر برای این گروه بود و این آلبوم شماره ی 420 را از 500 آلبوم برتر تمام دوران توسط مجله ی رولینگ استون کسب کرد.جلد این آلبوم از برترین جلد هاست.

بیتلز در آمریکا(بیتل مانیا) فرودگاه جان اف کندی

شب یک روز سخت[ویرایش]

آلبوم بعدی گروه هم نام با یک فیلم به همین نام بود که خود اعضا در این فیلم بازی میکنند.و ترانه های این آلبوم در فیلم استفاده می شد یا اصطلاحاً سند تراک فیلم بود..نام فیلم و آلبوم شب یک روز سخت بود (به انگلیسی:A hard Day's night)

ناشر این آلبوم پارلفون بود و تهیه کننده آن نیز باز مارتین بود. این آلبوم برای بیتلز مقدمه ای بر بیتلمانیا بود که در آن بیتلز به آمریکا(نیویورک)رفت و به نوازندگی پرداخت و روز ها در آمریکا بود.مجله ی کیو این آلبوم را در سال 2000 این آلبوم را شماره ی 5 برترین آلبوم های انگلیسی تمام دوران و مجله ی رولینگ استون در بخش 500 آلبوم برتر این آلبوم را در رتبه ی 307 قرار داد.

مک کارتنی,هریسون,خواننده سوئدی لیل بابز و لنون در برنامه ی سوئدی Drop-in

بیتلز برای فروش ،کمک! و سول لاستیکی و[ویرایش]

چهارمین آلبوم پر آهنگه گروه بیتلز برای فروش (به انگلیسی:Beatles for sale)بود.آن ها وسط آگوست و اکتبر سال 1964 (میلادی) مشغول به ضبط شدند. آلبوم در 4 دسامبر 1964 (میلادی) عرضه گردید.این آلبوم در شماره یک چارت انگلیس ماند و به مدت 46 هفته در بیست های اول این لیست بود.سپس افراد برای پروژه بعدی آماده شدند. یکی از چالش بر انگیز ترین اتفاق ها در این دوران این بود که دندان پزشک هریسون و لنون به قهوه آن ها LSD که یکی از مواد مخدر بود افزود.لنون بعدها گفت:«ابتدا خیلی وحشتناک بود.ولی جالب بود.من تا یکی دو ماه بهت زده شده بودم». سپس گروه برای ضبط آلبوم کمک!(به انگلیسی:!Help) آماده شدند.آهنگ های این آلبوم را در فیلم کمک استفاده کردند. یکی از بهترین آهنگ های کمک! و حتی بیتلز آهنگ دیروز (به انگلیسی:Yesterday) است که باعث شد بزرگسالان هم طرفدار بیتلز شوند.در آن موقع فقط جوان ها طرفدار بیتلز بودند.این آهنگ بیش از هر آهنگ دیگری در تاریخ موسیقی باز خوانی شده و رکورد گینس بیشترین آهنگ باز خوانی شده را به نام بیتل ها ثبت کرد. در ژوین 1965 هر چهار عضو بیتلز موفق به دریافت لقب رتبه امپراتوری بریتانیا(MBE) از سوی ملکه الیزابت دوم شدند. آن ها آلبوم سول لاستیکی(به انگلیسی:Rubber soul) را هم ضبط کرده بودند که برای آن ها موفقیت زیادی همراه آورد و جزو برترین آلبوم های موسیقی در تمام تاریخ شد(همانند بیشتر آلبوم آن ها).

هفت تیر و گروه کلوپ بی کسان گروهبان فلفل[ویرایش]

دو آلبوم هفت تیر و گروه کلوپ بی‌کسان گروهبان فلفل برترین آلبوم های این گروه میباشند.به گفته موسیقیدانان بار موسیقی در این آلبوم ها بسیار زیبا است.هفت تیر (به انگلیسی:Revolver) اولین آلبوم در تاریخ جهان موسیقی بود که در آن از نهان سازی در برگردان(Backmasking)استفاده شد.آلبوم هفت تیر موفقیت بسیاری را برای بیتلز به ثبت رساند.این آلبوم در مجله برترین 1000 آلبوم تمام تاریخ موسیقی شماره 1 شد و در مجله رولینگ استون شماره 3 را بدست آورد.از برترین آهنگ های این آلبوم میتوان به النور ریگبی که یکی از برترین کارهای پل مک‌کارتنی است اشاره کرد که در مجله رولینگ استون در بخش برترین آهنگ های تمام دوران های تاریخ موسیقی نیز قرار دارد. گروه کلوپ بی کسان گروهبان فلفلی چهار جایزه گرمی و سه نامزد جایزه گرمی شد و در مجله رولینگ استون برترین آلبوم تاریخ جهان موسیقی شناخته شد.از جمله برترین آهنگ های این آلبوم که در لیست برترین ترانه های از طرف مجله رولینگ استون شناخته شد می توان به روزی از زندگی اشاره کرد.

زیر دریایی زرد،تور اسرار آمیز و جادویی و بیتلز[ویرایش]

تور اسرار آمیز و جادویی (به انگلیسی Magical Mystery Tour) نام یک آلبوم پرآهنگ دوطرفه و یک آلبوم چندآهنگه بیتلز، تولید شده توسط سر جرج مارتین است. آلبوم پر آهنگ شامل یازده آهنگ است که شش آهنگ آن، آلبوم چند آهنگه را تشکیل می‌دهند. از این شش آهنگ مشترک در هر دو آلبوم، برای موسیقی متن فیلمی همنام با نام آلبوم‌ها استفاده شد. بیتل‌ها در این فیلم نقش آفرینی کردند. زیر دریایی زرد نیز آلبومی است که در آن از دو آهنگ النر ریگبی و و زیر دریایی زرد که در آلبوم هفت تیر ساخته شده بود استفاده کردند. بیتلز یا آلبوم سفید آلبومی است که از تعداد زیادی آهنگ تشکیل شده است.

اعضا[ویرایش]

بهترین‌های بیتلز[ویرایش]

گروه بیتلز ماندگار ترین گروه جهان و همینطور پر فروش ترین خواننده در قرن ۲۰ می‌باشد. از این رو بسیاری از سایت‌ها و شرکت‌ها در صدد مشخص کردن بهترین آهنگ‌های بیتلز می‌باشند. در بقیه مطلب رتبه بندی‌های می‌بینید که بر اساس دو سایت و شرکت غول نام و بزرگ مجله رولینگ استون و Aol radio blog تهیه و تنظیم شده است. برای اطلاعات بیشتر و آشنایی با چگونگی رتبه بندی به بخش اطلاعات رجوع کنید. روش رتبه دادن هر دو شرکت (سایت) کاملاً با هم متفاوت ولی هر دو قبول شده و مطرح می‌باشد. روش مجله رولینگ استون به صورت رای دادن داورها و روش سایت Aol radio blog به صورت رای دادن مردم به تک آهنگ‌های مطرح بیتلز می‌باشد. هر دوی این سایت‌ها روزی از زندگی را به عنوان بهترین آهنگ بیتلز یا شمارهٔ ۱ از تمام آهنگ‌های بیتلز معرفی کرده‌اند. همانطور که بزرگان موسیقی نیز آهنگ روزی از زندگی را به عنوان بهترین آهنگ بیتل‌ها معرفی کرده‌اند.

تأثیرات[ویرایش]

خواننده اصلی و نوازنده بیس پل مک‌کارتنی

گروه بیتلز تحت تأثیر خوانندگان متعددی قرار گرفتند که برخی از آنها عبارت‌اند از:

سازها[ویرایش]

گیتاریست اصلی و خواننده جورج هریسون. (عکس توسط جان کلی, ۱۹۶۸)

فیلم مستند بیتل‌ها[ویرایش]

فریدا کلی، منشی بیتل‌ها، سوژه مستندی است که با رضایت اعضای باقی‌مانده از گروه بیتل‌ها ساخته شد. رایان وایت کارگردان مستند فریدا، یادش بخیر (به انگلیسی: Good Ol' Freda) درباره فریدا کلی گفته است: "در دنیایی که به دست آوردن ۱۵ دقیقه معروفیت کاذب و کسب درآمد از شهرت دیگران به آسانی انجام می‌گیرد، متقاعد کردن فریدا که در منشی‌گری به شیوه قدیمی حفظ اسرار، وفادار باقی‌مانده است کار آسانی نبود. برای من بررسی این نوع وفاداری یکی از انگیزه‌های اصلی ساختن این فیلم بوده است." فریدا کلی در سال ۱۹۶۳ یک ماشین‌نویس ۱۷ ساله ساکن لیورپول بود.[۱۰]

فیلم سال ۲۰۱۳ یکی از برگزیده‌های اصلی فستیوال جنوب در جنوب غربی تگزاس بود.[۱۱]

موضوعات فیلم[ویرایش]

فیلم ۸۶ دقیقه‌ای "فریدا، یادش بخیر" در واقع تصویری است که فریدا کلی از بیتل‌ها و برایان اپستاین (مدیر برنامه‌های بیتل‌ها) معروف به "اپسی" در اختیار تماشاگر می‌گذارد. فیلم با صحنه‌هایی از زندگی امروز فریدا آغاز می‌شود که هنوز هم به عنوان منشی در اداره‌ای در لیورپول مشغول به کار است.

داستان‌هایی از دوران کار و دوستی فریدا با بیتل‌ها را از زبان او و اغلب در همان اماکنی که این وقایع در آن رخ داده است (درگوشه و کنار شهر لیورپول) می‌شنویم.

فیلم در لحظه‌هایی ردپای بیتل‌ها را در نخستین بازگشت پیروزمندانه آن‌ها به شهر زادگاهشان پس از یک معروفیت جهانی دنبال می‌کند.

در تالار کنسرت مهم و بزرگ "امپایر"، لوژ ویژه‌ی اپسی و منشی‌اش فریدا را می‌بینیم و روی بالکن وسیعی می‌رویم که بیتل‌ها در آن زمان از بالای آن برای هزاران تن از هواداران خود دست تکان داده‌اند.

در صحنه‌هایی دیگر به اتاق زیرشیروانی فریدا می‌رویم و در گشت و گذاری درگذشته‌های نیم‌قرن پیش، آلبوم عکس‌های یادگاری او با بیتل ها را ورق می‌زنیم. صفحه‌های ۴۵ دور تک آهنگی آنها را روی یک گرامافون قدیمی گوش می‌کنیم با صدای بیتل‌های نوجوان که می‌خوانند: "...و من او را دیدم که آنجا ایستاده است."[۱۲]

دیسکوگرافی[ویرایش]

نوشتار اصلی: ترانه‌شناسی بیتلز

آلبوم‌های اصلی بیتلز که در انگلستان ساخته شدند عبارت‌اند از:

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بیتلز موجود است.
جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به بیتلز در ویکی‌گفتاورد موجود است.
  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Break-up_of_the_Beatles
  2. «All You Need Is Cash»(انگلیسی)‎. ان‌بی‌سی، ۸ آوریل ۲۰۰۹. بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  3. «Paul At Fifty: Paul McCartney»(انگلیسی)‎. تایم. بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  4. «The American Recording Industry Announces its Artists of the Century»(انگلیسی)‎. انجمن صنعت ضبط آمریکا، ژوئیه ۱۹۹۹. بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  5. مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا انگلیسی. «List of cover versions of the Beatles songs»(انگلیسی)‎. [ویکی‌پدیا]]. 
  6. http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-artists-of-all-time-19691231
  7. http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-singers-of-all-time-19691231
  8. http://en.wikipedia.org/wiki/Break-up_of_the_Beatles
  9. "500 Greatest Albums of All Time: The Beatles, 'Please Please Me'". Rolling Stone. 1963-02-11. Retrieved 2012-06-12
  10. منشی وفادار بیتل‌ها سرانجام به حرف آمد بی‌بی‌سی فارسی
  11. منشی وفادار بیتل‌ها سرانجام به حرف آمد بی‌بی‌سی فارسی
  12. منشی وفادار بیتل‌ها سرانجام به حرف آمد بی‌بی‌سی فارسی
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «The Beatles»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۰ ژانویه ۲۰۰۸).
  • ترانه‌های ماندگار و موسیقی راک اثر علی فردی

مجله رولینگ استون و Aol radio blog

پیوند به بیرون[ویرایش]