یوئیت
| یوئیت | |
|---|---|
 | |
| التهاب چشم و رسوبات قرنیه ناشی از یوئیت | |
| تلفظ | |
| تخصص | چشم‌پزشکی، بینایی‌سنجی |
| نشانه‌ها | درد چشم، قرمزی چشم، نورهراسی، افزایش مگس پران، تاری دید، از دست دادن بینایی، یا بدون علامت (به ویژه در کودکان) |
| عوارض | آب‌مروارید، آب‌سیاه، ادم ماکولا ناشی از یوئیت، کراتوپاتی نواری شکل |
| دورهٔ معمول آغاز | حاد (چند ساعت تا چند روز، اغلب با درد و قرمزی) یا نامحسوس (تدریجی، چند هفته تا چند ماه، همراه با اجسام شناور یا تاری دید) |
| دورهٔ بیماری | حاد (کمتر از ۳ ماه)، مزمن (بیش از ۳ ماه)، عودکننده (اپیزودهای مکرر که با دوره‌های عدم فعالیت بیش از ۳ ماه از هم جدا می‌شوند) |
| گونه‌ها | یوئیت قدامی، یوئیت میانی، یوئیت خلفی یا پان‌یوئیت |
| علت | بیماری بهجت، بیماری کرون، Fuchs heterochromic iridocyclitis, گرانولوماتوز با پلی‌آنژیت، یوئیت مرتبط با HLA-B27, آرتریت ایدیوپاتیک جوانان، سارکوئیدوز، اسپوندیلوآرتروپاتی، Sympathetic ophthalmia, Tubulointerstitial nephritis and uveitis syndrome, تب مالت، هرپس‌ویریده، تب شالیزار، بیماری لایم، presumed ocular histoplasmosis syndrome, سیفلیس، toxocariasis, toxoplasmic chorioretinitis, سل، تب زیکا |
یوئیت (به انگلیسی: Uveitis) التهاب یووه‌آ، لایهٔ رنگدانه‌دار میانی چشم، است که بین شبکیه داخلی و لایهٔ فیبری خارجیِ متشکل از صلبیه و قرنیه قرار دارد.[۲] یووه‌آ از لایهٔ میانی ساختارهای عروقی و رنگدانه‌دار چشم تشکیل شده و شامل عنبیه، جسم مژگانی و مشیمیه است. یوئیت از نظر آناتومی و بر اساس بخش درگیر چشم، به انواع قدامی، میانی یا خلفی تقسیم می‌شود و اگر همهٔ بخش‌ها درگیر باشند، پان‌یوئیت یا یوئیت منتشر نامیده می‌شود. یوئیت قدامی (ایریدوسیکلیت) شایع‌ترین نوع آن است و شیوع کلی یوئیت تقریباً ۱ مورد در هر ۴٫۵۰۰ نفر است و بیشتر در افراد ۲۰ تا ۶۰ ساله دیده می‌شود. علائم آن شامل درد چشم، قرمزی چشم، مگس‌پران و تاری دید است و در معاینهٔ چشم ممکن است گشادشدگی رگ‌های خونی جسم مژگانی و وجود سلول‌هایی در اتاقک قدامی چشم مشاهده شود. یوئیت ممکن است به‌طور خودبه‌خودی ایجاد شود، مؤلفهٔ ژنتیکی داشته باشد یا با یک بیماری خودایمنی یا عفونت مرتبط باشد. اگرچه چشم محیطی نسبتاً محافظت‌شده است، سازوکارهای ایمنی چشم ممکن است فعال شوند و در نتیجه، التهاب و تخریب بافتی مرتبط با فعال‌شدن سلول‌های T ایجاد شود.
یوئیت یک وضع اضطراری چشمی است که برای جلوگیری از کاهش بینایی، نیازمند کنترل فوری التهاب است. درمان معمولاً شامل استفاده از قطره‌های چشمی موضعی (استروئیدها)، تزریق داخل زجاجیه‌ای، داروهای زیستی جدیدتر و درمان بیماری زمینه‌ای است. اگرچه درمان اولیه معمولاً موفقیت‌آمیز است، عوارض آن شامل سایر اختلالات چشمی مانند گلوکوم ناشی از یوئیت، جداشدگی شبکیه، آسیب عصب بینایی، آب‌مروارید و در برخی موارد، از دست رفتن دائمی بینایی است. در ایالات متحده، یوئیت عامل حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد موارد نابینایی است.
تقسیم‌بندی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]یوئیت بسته به محل گرفتاری تقسیم‌بندی می‌شود.
- یوئیت قدامی: به التهاب عنبیه به تنهایی یا به التهاب عنبیه و جسم مژگانی گفته می‌شود.
- یوئیت میانی: محل اصلی التهاب در این نوع یووئیت، زجاجیه (ویتره) است.
- یوئیت خلفی: به التهاب مشیمیه گفته می‌شود.
- یوئیت منتشر: به التهاب در همهٔ قسمت‌های یوه گفته می‌شود.
یوئیت قدامی شایع‌ترین نوع یوئیت است.
نشانه‌ها
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]یوئیت قدامی ممکن است تنها در یک چشم بروز کند. بیمار ممکن است درد خفیف تا شدید، قرمزی چشم و حساسیت به نور داشته باشد. ممکن است دید بیمار نیز دچار کاهش شده باشد.
یوئیت میانی و خلفی معمولاً بدون درد هستند. نشانه‌ها شامل، کاهش دید و مگس‌پران چشم (دیدن سایه‌ای متحرک شبیه مگس در میدان بینایی) بوده و معمولاً دو طرفه است. بیشتر بیماران دچار یوئیت میانی، در سنین طفولیت یا جوانی مبتلا می‌شوند.
یوئیت منتشر مجموعه‌ای از نشانه‌های همهٔ انواع را دارد.
علت‌ها
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]یوئیت علل متفاوتی شامل ویروسی، قارچی و باکتریال دارد و گاهی بدنبال مشکلات ایمونولوژیک سیستمیک، ضربه یا متعاقب جراحی چشم ایجاد می‌شود. علت بیماری را گاهی اوقات می‌توان یافت، ولی در خیلی از موارد علت ناشناخته است که به آن ایدیوپاتیک (به انگلیسی: Idiopathic) می‌گویند.
درمان
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]یوئیت معمولاً با استروئیدهای گلوکوکورتیکوئید، به‌صورت قطره‌های چشمی موضعی (پردنیزولون استات) یا درمان خوراکی، درمان می‌شود.[۳] پیش از تجویز کورتیکواستروئیدها، باید وجود زخم قرنیه رد شود. این کار معمولاً با استفاده از آزمایش رنگ فلورسئین انجام می‌شود.[۴] علاوه بر کورتیکواستروئیدها، ممکن است از سیکلوپلژیک‌های موضعی مانند آتروپین یا هماتروپین نیز استفاده شود. درمان موفق یوئیت فعال موجب افزایش سلول‌های T تنظیمی در چشم می‌شود که احتمالاً به فروکش کردن بیماری کمک می‌کند.[۵]
تزریق استروئید به داخل زجاجیه روش جدیدتر و مؤثرتری برای کنترل طولانی‌تر التهاب است، بدون آنکه نیاز به استفادهٔ روزانه از قطره‌های چشمی باشد. دگزامتازون و فلوسینولون استوناید دو گزینهٔ رایج‌تر برای یوئیت غیرعفونی هستند.[۶]
امروزه درمان‌های غیربیولوژیکِ کاهندهٔ نیاز به استروئید برای یوئیت غیرعفونی در بزرگسالان بیشتر در دسترس هستند. این درمان‌ها شامل داروی ضدروماتسیمی اصلاح‌کننده بیماری (DMARDs) مانند متوترکسات، مایکوفنولات، سیکلوسپورین، آزاتیوپرین و تاکرولیموس هستند.[۷] در مقایسهٔ مطالعات مختلف، متوترکسات برای کنترل التهاب در بیشتر انواع پان‌یوئیت مؤثرتر از مایکوفنولات بوده است. همچنین متوترکسات در مقایسه با مایکوفنولات تفاوت اندکی یا هیچ تفاوتی از نظر پیامدهای ایمنی نداشته است.[۷]
داروهای بیولوژیک مسیرهای التهابی مشخصی را هدف قرار می‌دهند و برای یوئیت غیرعفونی‌ای به کار می‌روند که به درمان سرکوب‌کنندهٔ ایمنی متداول پاسخ نمی‌دهد.[۸] آدالیمومب در سال ۲۰۱۶ از سوی سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) برای یوئیت غیرعفونی میانی، خلفی و پان‌یوئیت تأیید شد. کارآزمایی‌های بالینی نشان دادند که آدالیموماب در مقایسه با دارونما، زمان رسیدن به شکست درمان را از ۱۳ به ۲۴ هفته افزایش داده و میزان شکست درمان را از ۷۸٫۵ درصد به ۵۴٫۵ درصد کاهش داده است.[۹][۱۰] مطالعات بلندمدت نیز کنترل پایدار بیماری را نشان داده‌اند؛ به‌طوری‌که ۸۵ درصد بیماران طی سه سال به خاموشی بیماری دست یافته‌اند.[۱۱] آدالیمومب معمولاً زمانی به‌عنوان درمان خط دوم استفاده می‌شود که داروی ضدروماتسیمی اصلاح‌کننده بیماری نتوانند التهاب را کنترل کنند. این دارو امکان کاهش طولانی‌مدت مصرف کورتیکواستروئیدها را فراهم می‌کند و در نتیجه عوارض جانبی مرتبط با استروئید را کاهش می‌دهد. سایر مهارکننده‌های TNF، از جمله اینفیلیکسیماب، نیز در مطالعات کوچک‌تر اثربخشی نشان داده‌اند و مهارکننده‌های JAK نیز یک ردهٔ درمانی نوظهور هستند که در حال حاضر در دست بررسی‌اند.
در مورد یوئیت هرپسی، ممکن است برای درمان عفونت ویروسی عامل بیماری، داروهای ضدویروس مانند والاسیکلوویر یا اسیکلوویر تجویز شوند.[۸]
پیش‌آگهی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]پیش‌آگهی در افرادی که به‌موقع تشخیص داده شده و تحت درمان قرار می‌گیرند، عموماً خوب است؛ اما در صورت عدم درمان، ممکن است عوارض جدی، از جمله آب آب‌مروارید، گلوکوم ناشی از یوئیت، کراتوپاتی نواری شکل، ادم ماکولا و از دست رفتن دائمی بینایی ایجاد شود. نوع یوئیت، شدت و مدت آن، میزان پاسخ به درمان و وجود هرگونه بیماری مرتبط، همگی بر پیش‌آگهی بیماری تأثیر می‌گذارند.[۲]
همه‌گیرشناسی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]یوئیت در سراسر جهان تقریباً ۳۸ تا ۷۱۴ نفر به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد.[۸] یوئیت در سنین ۲۰ تا ۶۰ سالگی شایع‌تر است. در کشورهای غربی، یوئیت قدامی ۵۰ تا ۹۰ درصد موارد یوئیت را تشکیل می‌دهد. در کشورهای آسیایی، این میزان ۲۸ تا ۵۰ درصد است.[۱۲] برآورد می‌شود یوئیت مسئول حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد موارد نابینایی در ایالات متحده باشد.[۱۳]
در مورد یوئیت غیرعفونی، زنان بیشتر از مردان (۵۷ درصد) به آن مبتلا می‌شوند که احتمالاً به شیوع بیشتر بیماری‌های خودایمنی مرتبط در زنان مربوط است.[۱۴] کمبود ویتامین دی و سیگار کشیدن از عوامل خطر یوئیت غیرعفونی هستند.[۱۴]
منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ "Definition of UVEITIS". www.merriam-webster.com (in English). Retrieved 2025-06-24.
- 1 2 "Uveitis". National Eye Institute, US National Institutes of Health. 16 November 2021. Archived from the original on 3 December 2021. Retrieved 19 April 2023.
- ↑ Pato E, Muñoz-Fernández S, Francisco F, Abad MA, Maese J, Ortiz A, Carmona L (February 2011). "Systematic review on the effectiveness of immunosuppressants and biological therapies in the treatment of autoimmune posterior uveitis". Seminars in Arthritis and Rheumatism. 40 (4): 314–23. doi:10.1016/j.semarthrit.2010.05.008. PMID 20656330.
- ↑ "Fluorescein eye stain". NIH. Archived from the original on 20 May 2012. Retrieved 15 May 2012.
- ↑ Ruggieri S, Frassanito MA, Dammacco R, Guerriero S (August 2012). "Treg lymphocytes in autoimmune uveitis". Ocular Immunology and Inflammation. 20 (4): 255–61. doi:10.3109/09273948.2012.681830. PMID 22564107. S2CID 23301939.
- ↑ José-Vieira, Rafael; Ferreira, André; Menéres, Pedro; Sousa-Pinto, Bernardo; Figueira, Luís (July 2022). "Efficacy and safety of intravitreal and periocular injection of corticosteroids in noninfectious uveitis: a systematic review". Survey of Ophthalmology (in English). 67 (4): 991–1013. doi:10.1016/j.survophthal.2021.12.002. PMID 34896190. S2CID 263477578. Archived from the original on 2023-03-28. Retrieved 2022-11-03.
- 1 2 Edwards Mayhew, Rebecca G; Li, Tianjing; McCann, Paul; Leslie, Louis; Strong Caldwell, Anne; Palestine, Alan G (2022-10-31). Cochrane Eyes and Vision Group (ed.). "Non-biologic, steroid-sparing therapies for non-infectious intermediate, posterior, and panuveitis in adults". Cochrane Database of Systematic Reviews (in English). 2022 (10) CD014831. doi:10.1002/14651858.CD014831.pub2. PMC 9621106. PMID 36315029.
- 1 2 3 Maghsoudlou, P; Epps, SJ; Guly, CM; Dick, AD (28 May 2025). "Uveitis in Adults: A Review". JAMA. doi:10.1001/jama.2025.4358. hdl:1983/38e3cda4-305f-400b-87c3-5dad7cb78d84. PMID 40434762. Retrieved 2 June 2025.
- ↑ Jaffe, GJ; Dick, AD; Brézin, AP; Nguyen, QD; Thorne, JE; Kestelyn, P; Barisani-Asenbauer, T; Franco, P; Heiligenhaus, A; Scales, D; Chu, DS; Camez, A; Kwatra, NV; Song, AP; Kron, M; Tari, S; Suhler, EB (8 September 2016). "Adalimumab in Patients with Active Noninfectious Uveitis". The New England Journal of Medicine. 375 (10): 932–43. doi:10.1056/NEJMoa1509852. hdl:1983/f3a8b851-dde7-47cf-b5df-aa714b87eb05. PMID 27602665.
- ↑ Nguyen, QD; Merrill, PT; Jaffe, GJ; Dick, AD; Kurup, SK; Sheppard, J; Schlaen, A; Pavesio, C; Cimino, L; Van Calster, J; Camez, AA; Kwatra, NV; Song, AP; Kron, M; Tari, S; Brézin, AP (17 September 2016). "Adalimumab for prevention of uveitic flare in patients with inactive non-infectious uveitis controlled by corticosteroids (VISUAL II): a multicentre, double-masked, randomised, placebo-controlled phase 3 trial". Lancet. 388 (10050): 1183–92. doi:10.1016/S0140-6736(16)31339-3. hdl:11380/1259080. PMID 27542302.
- ↑ Suhler, EB; Adán, A; Brézin, AP; Fortin, E; Goto, H; Jaffe, GJ; Kaburaki, T; Kramer, M; Lim, LL; Muccioli, C; Nguyen, QD; Van Calster, J; Cimino, L; Kron, M; Song, AP; Liu, J; Pathai, S; Camez, A; Schlaen, A; van Velthoven, MEJ; Vitale, AT; Zierhut, M; Tari, S; Dick, AD (July 2018). "Safety and Efficacy of Adalimumab in Patients with Noninfectious Uveitis in an Ongoing Open-Label Study: VISUAL III". Ophthalmology. 125 (7): 1075–1087. doi:10.1016/j.ophtha.2017.12.039. hdl:11380/1259032. PMID 29429764.
- ↑ Chang JH, Wakefield D (December 2002). "Uveitis: a global perspective". Ocular Immunology and Inflammation. 10 (4): 263–79. doi:10.1076/ocii.10.4.263.15592. PMID 12854035. S2CID 23658926.
- ↑ Gritz DC, Wong IG (March 2004). "Incidence and prevalence of uveitis in Northern California; the Northern California Epidemiology of Uveitis Study". Ophthalmology. 111 (3): 491–500, discussion 500. doi:10.1016/j.ophtha.2003.06.014. PMID 15019324.
- 1 2 Joltikov, Katherine A.; Lobo-Chan, Ann-Marie (2021-09-10). "Epidemiology and Risk Factors in Non-infectious Uveitis: A Systematic Review". Frontiers in Medicine. 8 695904. doi:10.3389/fmed.2021.695904. ISSN 2296-858X. PMC 8461013. PMID 34568364.