تنبلی چشم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
تنبلی چشم
Child eyepatch.jpg
طبقه‌بندی و منابع بیرونی
تخصصچشم‌پزشکی
آی‌سی‌دی-۱۰H53.0
آی‌سی‌دی-9-CM368.0
دادگان بیماری‌ها503
مدلاین پلاس001014
ئی‌مدیسینoph/۳۱۶
پیشنت پلاستنبلی چشم
سمپD000550

تنبلی چشم یا آمبلوپی. (Amblyopia) که در حدود ۳٪ از افراد دیده می‌شود زمانی رخ می‌دهد که چشم در دوره کودکی دید طبیعی نداشته باشد. این اختلال که معمولاً در یک چشم دیده می‌شود به دلیل اختلال دید چشم تنبل بر اثر عوامل مختلف نظیر عیوب انکساری (دوربینی، نزدیک بینی، یا آستیگماتیسمانحراف چشم (لوچی یا استرابیسم)، یا عدم شفافیت مسیر بینایی (ناشی از عواملی نظیر آب مروارید، کدورت قرنیه، یا افتادگی پلک) رخ می‌دهد. عدم وضوح تصویر در چشم بیمار و بهتر بودن تصویر ایجاد شده در چشم سالم سبب می‌شود تا مغز بین دو چشم، چشم سالم را برای دیدن انتخاب کند و در واقع مسیر ارسال تصویر از چشم بیمار به مغز را مسدود یا اصطلاحاً دید چشم بیمار را «خاموش» کند.

علائم تنبلی چشم[ویرایش]

تنبلی چشم معمولاً در سنین زیر ۶ سال ایجاد شده و اغلب توسط والدین کشف می‌شود. در سنینی که کودک قادر به بیان مشکلات خود می‌باشد ممکن است از ضعف بینایی، خستگی چشم یا سردرد شکایت داشته باشد. اما در اغلب موارد کودک شکایتی ندارد. ممکن است علایم بیماری‌های مسبب تنبلی چشم نظیر انحراف چشم و آب مروارید منجر به تشخیص شوند؛ ولی زمانیکه تنبلی چشم ناشی از عیوب انکساری باشد تشخیص آن مشکل است زیرا کودکان به راحتی توسط چشم دیگر می‌بینند و کمبود دید در چشم بیمار را جبران می‌کنند.

درمان تنبلی چشم[ویرایش]

تنبلی چشم در صورتی‌که در زمان مناسب تشخیص داده شود براحتی قابل درمان است. درمان تنبلی چشم معمولاً به صورت بستن چشم سالم و وادار کردن مغز به دیدن با چشم تنبل است. این درمان ممکن است هفته‌ها یا حتی ماه‌ها طول بکشد که البته چشم سالم باید به تناوب باز شود. در مواردی که تنبلی ناشی از عیوب انکساری است تجویز عینک یا لنز توسط چشم پزشک سبب وضوح تصویر در چشم معیوب و درمان تنبلی خواهد شد. مواردی نیز که تنبلی ناشی از انحراف چشم است با جراحی و اصلاح انحراف قابل درمان است.

تکامل سیستم بینایی تا سنین ۸ تا ۱۰ سالگی صورت می‌گیرد و درمان تنبلی چشم بعد از این سنین بسیار بعید است؛ بنابراین در صورتی‌که چشم تنبل در سنین پایین درمان نشود بعد از سن ۱۰ سالگی در اکثر موارد هیچ درمانی نخواهد داشت و ممکن است منجر به از دست رفتن شدید دید در یک چشم شود.

برای جلوگیری از تنبلی چشم، کودک باید بعد از تولد در زایشگاه توسط متخصص کودکان و در سنین ۳ تا ۴ ماهگی و ۲ تا ۳ سالگی توسط اپتومتریست معاینه شود. محققان می‌گویند، تماشای انیمیشن‌های سه بعدی با استفاده از عینک سه بعدی، می‌تواند یک گزینه مناسب برای درمان تنبلی چشم در کودکان باشد.[۱]


مشکلات درمان[ویرایش]

آمبلیویی یا تنبلی چشم کودک ، یک اختلال شایع در سیستم بینایی است که در مغز ،یک چشم را به چشم دیگر ترجیح میدهد و باعث تضعیف یا از بین رفتن بینایی چشم دیگر میشود.روشهای قدیمی و موجود درمان تنبلی چشم با دردسرها،ناراحتی ها،مشکلات چهره ای ، اجتماعی و والدین همراه است که باعث رها کردن درمان ،رضایت کم، و ناامیدی کودک و والدین منجر میشود.

استفاده از چشم بند باعث تفاوت  چهره کودک با همبازیان خود میشود. انحراف اجتماعی وتخریب اعتماد نفس کودک در اجتماع را به همراه خواهد داشت  و ممکن است اثرات نا مطلوبی در آینده کودک بگذارد.

روشهای موجود در بهبود تنبلی چشم

چشم بند (Eye Patching)

چشم قوی با چشم بندی که مستقیما روی پوست قرار میگیرد، پوشانده میشود. این کار، زنجیرهای از مشکلات پزشکی، اجتماعی، والدینی و آموزشی ایجاد میکند که مدیریت آنها همیشه دشوار است؛ گاهی به اندازهای که درمان مؤثر را غیرممکن میکند. این روش درمان باعث ایجاد مقاومت، کشمکش خانوادگی، رضایت اندک و نگرانی، هم در کودک و هم در والدین، میشود. چشم بند میتواند باعث ایجاد مشکل اجتماعی شود، چون همتایان بیمار اغلب علت وجود شیئ ناخوشآیند خارجی روی صورت وی را درک نمیکنند، که این باعث عدم اعتماد به نفس کودک در اجتماع خواهد شد و ممکن است تا بزرگسالی با او همراه شود. اثرات نامطلوب گذاشتن چشم بند ممکن است در بخشهای دیگر نیز بروز کند. در نوعی از تنبلی چشم که در آنها چشم ها مستقیم، انیزومتروپیک یا دچار خطای انکساری است، خطر انحراف چشمهای کودک وجود دارد. حتی ممکن است در شرایط دیگری، تنبلی چشم به چشم سالم انتقال پیدا کند. در نهایت، گذاشتن چشم بند به هر شکلی و تحت هر شرایطی، توسعه عادی بینایی دوچشمی را محدود میکند، چون یک چشم همواره پوشانده میشود.

مدت توصیه شده برای استفاده از چشم بند در روز به میزان عمق اختلال بینایی، نظر پزشک، فیزیولوژی کودک، فعالیتهای نزدیک بینی و غیره بستگی دارد. پزشکان معمولاٌ چهار تا ده ساعت در روز را توصیه میکنند.

مشکل عمده درمان با چشم بند، رضایتمندی است. بیماران (کودکان و والدین) این نوع درمان را به علت ناراحتی و تحریک پوستی و نیز دلایل زیباشناختی، بینایی، اجتماعی و روانشناختی دوست ندارند. نرخ رضایتمندی گزارش شده از ۴۹ تا ۷۷ درصد تغییر میکند. غیرمنتظره نیست که موفقیت درمان روش بستن چشم به میزان رضایت از آن بستگی دارد. نسبت موفقیت درمان به روش بستن چشم در مطالعه های  چاپ شده بین ۵۰ تا ۸۰ درصد متغیر است. نتایج واقعی اغلب به این خوبی نیست. اگر تنبلی چشم در کودکی کامل درمان نشود، کودک با یک چشم نیمه نابینا به بزرگسالی خواهد رسید. محرومیت از بینایی دوچشمی به عنوان یک نگرانی همیشگی علاوه برهمه پیچیدگیهای ممکن، وجود دارد.

روش درمان نوین تنبلی چشم[ویرایش]

عینک هوشمند تنبلی چشم(آمبیلیز )که توسط محققین آمریکایی( شرکت xpand ) طراحی و تولید شده و کمک شایانی به کودکان کرده است.


تحقیقات صورت گرفته روی عینک آمبیلیز

این عینک برای اولین بار 14 سال قبل در کشور آمریکا مراحل آزمایشی خود را گذراند، در اولین آزمایش این عینک سی و سه کودک ۳ تا ۸ سال آن را به چشم زدند. یک گروه از این افراد روزی ۴ ساعت عینک میزدند (که شیشه چشم سالم، هر ۳۰ ثانیه یک بار تار می شد) و گروه دیگر روزی ۲ ساعت چشم بند می بستند. سه ماه بعد بینایی این بچه ها معاینه و مشخص شد که بهبود بینایی چشم تنبل در هر دو گروه تقریبا یکسان بوده است. نتیجهی این آزمایش به جلسه  سالانه آکادمی چشم پزشکی آمریکا در لاس وگاس ارایه شد. سازمان مدیریت غذا و داروی آمریکا “FDA” صلاحیت کارکرد این عینک را تایید کرده است. وهم اکنون در بسیاری از کشور ها در حال استفاده و درمان کودکان مبتلا به تنبلی چشم می باشد.


روشهای موجودجهت بهبود تنبلی چشم

  • بستن چشم کودک با پد چسب دار (حتما بابد مانع عبور نور شود)
  • استفاده از چشمبد عینک جهت نصب روی عینک کودک(طبق تجویز پزشک)
  • استفاده از بازیهای رایانه و نرم افزار مخصوص تمرین چشم تنبل
  • استفاده از نرم افزار 3 بعدی طراحی شده توسط متخصصین ایرانی( بازی درمانی)
  • شرکت در جلسات ویژن تراپی


منابع[ویرایش]