پرش به محتوا

یخ‌تاق

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
نمایی نزدیک از یخ‌تاقِ راس در جنوبگان

یخ‌تاق (به انگلیسی: Ice shelf) که در فارسی سکوی یخی،[۱] یخ‌رف،[۲] یخ‌سکو، یخ‌پشته و تاقچه یخی نیز نامیده می‌شود، بستری ضخیم و شناور از یخ است و جایی‌که یخچال‌های طبیعی یا یخسارها به سوی کناره‌ها یا سطحِ اقیانوس جریان یابند شکل می‌گیرد. به بیان دیگر یخ‌تاق‌ها، لایه‌های افقی بزرگی از یخ هستند که از یک سو با یخچال‌های روی خشکی پیوند داشته و از سویی دیگر به دریا راه دارند.[۳] یخ‌تاق‌ها تنها در جنوبگان، گرینلند و کانادا یافت می‌شوند. در پی گرم‌شدن زمین در میان سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸، در حدود ۱۵۰۰ میلیارد تن از تاقچه‌های یخی گرینلند از میان رفته که این برابر افزایش میانگین سالانه ۰٫۴۶ میلی‌متر به ارتفاع آب دریاهاست.

همهٔ یخ تاق‌های کانادا به جزیره السمر چسبیده‌اند و در مدارِ °۸۲ شمالی قرار دارند. یخ‌تاق‌ها عمدتاً بر فشارِ گرانش به سطح رانده می‌شوند.[۴]

فرایندهای اطرافِ یک یخ‌تاق در جنوبگان

در چند دههٔ گذشته، یخچال‌شناسان کاهشِ مداومِ یخ‌تاق‌ها در اثرِ ذوب یا تجزیهٔ کاملِ برخی از لایه‌ها را مشاهده کرده‌اند.[۵]

یخ‌تاق‌ها در جنوبگان و شمالگان (گرینلند، شمال کانادا و شمالگان روسیه) یافت می‌شوند و ضخامت آن‌ها می‌تواند از حدود ۱۰۰–۱٬۰۰۰ متر (۳۳۰–۳٬۲۸۰ فوت) متغیر باشد. بزرگ‌ترین یخ‌تاق‌های جهان، یخ‌تاق راس و یخ‌تاق فیلشنر-رونه در جنوبگان هستند.

حرکت یخ‌تاق‌ها عمدتاً ناشی از فشار حاصل از گرانش از سوی یخ‌های متصل به زمین است.[۴] این جریان به‌طور مداوم یخ را از خط اتصال به جبهه دریایی یخ‌تاق حرکت می‌دهد. به‌طور معمول، جبهه یک یخ‌تاق برای سال‌ها یا دهه‌ها بین رویدادهای بزرگ یخ‌کوهزایی رو به جلو حرکت می‌کند (یخ‌کوهزایی عبارت است از رها شدن و جدا شدن ناگهانی توده‌ای از یخ از یک یخچال طبیعی، کوه یخ، جبهه یخ، یخ‌تاق یا یخ‌کافت).[۶][۷] انباشت برف در سطح فوقانی و ذوب شدن در سطح پایینی نیز برای بیلان جرمی یک یخ‌تاق اهمیت دارد. همچنین ممکن است یخ به سطح زیرین یخ‌تاق اضافه شود.

اثرات تغییر اقلیم در تغییرات یخ‌کره، مانند کاهش یخ دریا و یخسارها و فروپاشی یخ‌تاق‌ها مشهود است. در چند دهه گذشته، یخ‌شناسان شاهد کاهش مداوم وسعت یخ‌تاق‌ها از طریق ذوب، یخ‌کوهزایی و فروپاشی کامل برخی از آن‌ها بوده‌اند. نمونه‌های مورد مطالعه شامل فروپاشی یخ‌تاق توایتز، یخ‌تاق لارسن، یخ‌تاق فیلشنر-رونه (هر سه در جنوبگان) و فروپاشی یخ‌تاق الزمیر در شمالگان است.

تعریف

[ویرایش]
برخی از یخ‌تاق‌های نام‌گذاری شده در جنوبگان.
یخ‌تاقی که تقریباً ۶ مایل از جزیره ژوئنویل به داخل تنگه جنوبگان امتداد یافته است.

یک یخ‌تاق عبارت است از «یک تخته یخ شناور با ضخامت قابل توجه که از خشکی منشأ گرفته و از ساحل امتداد یافته است (معمولاً دارای وسعت افقی زیاد با سطحی با شیب بسیار ملایم)، که ناشی از جریان یخسارها است، در ابتدا با انباشت برف تشکیل شده و اغلب خلیج‌های کوچک را در خط ساحلی یک یخسار پر می‌کند.»[۸]: 2234 

در مقابل، یخ دریا بر روی آب تشکیل می‌شود، بسیار نازک‌تر است (معمولاً کمتر از ۳ متر (۹٫۸ فوت)) و در سراسر اقیانوس منجمد شمالی شکل می‌گیرد. این نوع یخ در اقیانوس منجمد جنوبی در اطراف قاره جنوبگان نیز یافت می‌شود.

اصطلاح «یخ‌تاق تسخیر شده» برای یخ‌های روی یک دریاچه زیرپخچالی، مانند دریاچه وستوک، به کار رفته است.

ویژگی‌ها

[ویرایش]
سراسرنمایی از یخ‌تاق راس

یخ‌تاق‌ها صفحات ضخیمی از یخ هستند که به‌طور مداوم توسط یخچال‌های طبیعی تشکیل شده و بر روی اقیانوس شناورند. این تاق‌ها به عنوان «ترمز» برای یخچال‌ها عمل می‌کنند. این تاق‌ها هدف مهم دیگری را نیز دنبال می‌کنند - «آن‌ها میزان ذوبی را که در سطح یخچال‌ها رخ می‌دهد متعادل می‌کنند. هنگامی که یخ‌تاق‌ها برداشته شوند، یخچال‌ها به دلیل نفوذ آب حاصل از ذوب و/یا کاهش نیروهای ترمز، سرعت خود را افزایش می‌دهند و ممکن است یخ بیشتری را نسبت به آنچه به صورت برف در حوضه‌های آبریز خود جمع می‌کنند، به اقیانوس بریزند. افزایش سرعت یخ یخچال‌ها در حال حاضر در مناطق شبه‌جزیره که یخ‌تاق‌ها در سال‌های گذشته از بین رفته‌اند، مشاهده شده است.»[۹]

ارتفاع

[ویرایش]

تفاوت چگالی بین یخ یخچالی و آب مایع به این معنی است که بسته به میزان هوای تحت فشار موجود در حباب‌های داخل یخ یخچالی (ناشی از برف فشرده)، دست‌کم 1/9 از یخ شناور بالاتر از سطح اقیانوس قرار می‌گیرد. فرمول مخرج کسر یادشده به این صورت است: . چگالی آب سرد دریا حدود ۱۰۲۸ کیلوگرم بر متر مکعب و چگالی یخ یخچالی از حدود ۸۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب[۱۰][۱۱] تا بسیار کمتر از ۹۲۰ کیلوگرم بر متر مکعب (حد مجاز برای یخ بسیار سرد بدون حباب) متغیر است.[۱۲][۱۳] اگر مقدار زیادی برف‌مرز و برف با چگالی بسیار کمتر در بالای یخ یخچال وجود داشته باشد، ارتفاع تاق بالاتر از سطح دریا می‌تواند حتی بیشتر باشد.

بر پایه کشور یا منطقه

[ویرایش]

جنوبگان

[ویرایش]
تصویری از جنوبگان که خشکی (خاکستری تیره)، یخ‌تاق‌ها (خاکستری روشن) و یخ دریا (سفید) را متمایز می‌کند.[۱۴]

بخش بزرگی از خط ساحلی جنوبگان دارای یخ‌تاق‌های متصل است.[۱۵] مساحت مجموع آن‌ها بیش از ۱٬۵۵۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۶۰۰٬۰۰۰ مایل مربع) است.[۱۶]

یافته‌ها نشان داده است که از میان تمام یخ‌تاق‌های زمین، تقریباً همه آن‌ها در جنوبگان قرار دارند.[۱۷]: 2234 

در حالت پایدار، حدود نیمی از جرم یخ‌تاق‌های جنوبگان از طریق ذوب قاعده‌ای و نیمی دیگر از طریق یخ‌کوهزایی از دست می‌رود، اما اهمیت نسبی هر فرآیند بین یخ‌تاق‌های مختلف به‌طور قابل توجهی متفاوت است.[۱۸][۱۹] در دهه‌های اخیر، یخ‌تاق‌های جنوبگان از تعادل خارج شده‌اند، زیرا جرم بیشتری را در اثر ذوب قاعده‌ای و یخ‌کوهزایی نسبت به آنچه با ورود یخ و برف جدید جبران شده است، از دست داده‌اند.[۲۰]

یخ‌تاق راس

[ویرایش]
یخ‌تاق راس: «مانع مرموز» در خلیج نهنگ‌ها. برای مقایسه اندازه، به انسان‌ها (نقاط تیره در کنار تکه بزرگ یخ دریا در سمت چپ تصویر) توجه کنید.

یخ‌تاق راس بزرگترین یخ‌تاق جنوبگان است که مساحتی در حدود ۴۸۷٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۱۸۸٬۰۰۰ مایل مربع) و عرضی حدود ۸۰۰ کیلومتر (۵۰۰ مایل) دارد که تقریباً به اندازه کشور فرانسه است. ضخامت آن به چند صد متر می‌رسد.

یخ‌تاق فیلشنر-رونه

[ویرایش]

یخ‌تاق فیلشنر-رونه یک یخ‌تاق در جنوبگان است که در مجاورت دریای ودل قرار دارد.

شمالگان

[ویرایش]

کانادا

[ویرایش]

تمام یخ‌تاق‌های کانادا به جزیره الزمیر متصل هستند و در شمال مدار ۸۲ درجه شمالی قرار دارند. یخ‌تاق‌هایی که هنوز وجود دارند عبارتند از: یخ‌تاق آلفرد ارنست، یخ‌تاق وارد هانت، یخ‌تاق میلن و یخ‌تاق اسمیت. یخ‌تاق مک‌کلینتاک از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۶ فرو پاشید؛ یخ‌تاق آیلز در سال ۲۰۰۵ از بین رفت و یخ‌تاق مارکهام در سال ۲۰۰۸ فرو پاشید. یخ‌تاق‌های باقی‌مانده نیز در طول زمان بخش قابل توجهی از مساحت خود را از دست داده‌اند و یخ‌تاق میلن آخرین موردی بود که در اوت ۲۰۲۰ دچار شکستگی شد.

روسیه

[ویرایش]

یخ‌تاق ماتوسویچ یک یخ‌تاق ۲۲۲ کیلومتر مربع (۸۶ مایل مربع) بود که در سورنایا زملیا قرار داشت و توسط برخی از بزرگترین کلاهک‌های یخی در جزیره انقلاب اکتبر، کلاهک یخی کارپینسکی در جنوب و کلاهک یخی روسانوف در شمال تغذیه می‌شد.[۲۱] این یخ‌تاق در سال ۲۰۱۲ از بین رفت.[۲۲]

فروپاشی بر اثر تغییر اقلیم

[ویرایش]

در چند دهه گذشته، یخ‌شناسان شاهد کاهش مداوم وسعت یخ‌تاق‌ها از طریق ذوب، یخ‌کوهزایی و فروپاشی کامل برخی از آن‌ها بوده‌اند. نمونه‌های مورد مطالعه شامل فروپاشی یخ‌تاق توایتز، یخ‌تاق لارسن، یخ‌تاق فیلشنر-رونه (هر سه در جنوبگان) و فروپاشی یخ‌تاق الزمیر در شمالگان است.

اثرات تغییر اقلیم در تغییرات یخ‌کره، مانند کاهش یخ دریا و یخسارها و فروپاشی یخ‌تاق‌ها مشهود است.

فروپاشی یخ‌تاق توایتز

[ویرایش]
یخ‌تاق توایتز (جنوبگان)

الگو:گزیده

فروپاشی یخ‌تاق لارسن

[ویرایش]

دو بخش از یخ‌تاق لارسن در جنوبگان در سال‌های ۱۹۹۵ و ۲۰۰۲ به صدها قطعه غیرعادی کوچک (با عرض صد متر یا کمتر) تقسیم شدند؛ همچنین یخ‌تاق لارسن C در سال ۲۰۱۷ یک جزیره یخی عظیم را به صورت کوه یخ جدا کرد.[۲۳] الگو:گزیده

فروپاشی یخ‌تاق لارسن B

[ویرایش]

الگو:گزیده

فروپاشی یخ‌تاق فیلشنر-رونه

[ویرایش]

الگو:گزیده

سایر یخ‌تاق‌ها در جنوبگان

[ویرایش]
  • یخ‌تاق وردی از مساحت ۱٬۵۰۰ کیلومتر مربع (۵۸۰ مایل مربع) در سال ۱۹۵۰ به ۱٬۴۰۰ کیلومتر مربع (۵۴۰ مایل مربع) در سال ۲۰۰۰ رسیده است.[۲۴]
  • یخ‌تاق پرنس گوستاو از مساحت ۱٬۶۰۰ کیلومتر مربع (۶۲۰ مایل مربع) به ۱٬۱۰۰ کیلومتر مربع (۴۲۰ مایل مربع) در سال ۲۰۰۸ کاهش یافته است. پس از نابودی آن‌ها، کاهش اثر تکیه‌گاهی بر یخچال‌های تغذیه‌کننده باعث شتاب گرفتن توده‌های یخی داخلی شده است.[۲۵]
  • یخ‌تاق راس بزرگ‌ترین یخ‌تاق جنوبگان است (با مساحتی در حدود ۴۸۷٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۱۸۸٬۰۰۰ مایل مربع) و عرض حدود ۸۰۰ کیلومتر (۵۰۰ مایل) که تقریباً هم‌اندازه کشور فرانسه است).[۲۶]
  • یخ‌تاق ویلکینز یخ‌تاق دیگری است که دچار عقب‌نشینی قابل‌توجهی شده است. این یخ‌تاق در سال ۱۹۹۸ مساحتی معادل ۱۶٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۶٬۲۰۰ مایل مربع) داشت که در همان سال ۱٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۳۹۰ مایل مربع) آن از بین رفت.[۲۷] در سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ شکاف‌های بزرگی ایجاد شد که منجر به از دست رفتن ۱٬۴۰۰ کیلومتر مربع (۵۴۰ مایل مربع) دیگر از مساحت آن گردید. این فرآیند با فروپاشی یک پل یخی که یخ‌تاق اصلی را به جزیره شارکو متصل می‌کرد، به اوج خود رسید و منجر به از دست رفتن ۷۰۰ کیلومتر مربع (۲۷۰ مایل مربع) دیگر بین فوریه و ژوئن ۲۰۰۹ شد.[۲۸]

فروپاشی یخ‌تاق الزمیر (شمالگان)

[ویرایش]

یخ‌تاق الزمیر در قرن بیستم ۹۰ درصد کاهش یافت و یخ‌تاق‌های مجزای آلفرد ارنست، آیلز، میلن، وارد هانت و مارکهام را بر جای گذاشت. بررسی سال ۱۹۸۶ نشان داد که ۴۸ کیلومتر مربع از یخ‌های یخ‌تاق‌های میلن و آیلز بین سال‌های ۱۹۵۹ تا ۱۹۷۴ جدا شده است.[۲۹] یخ‌تاق آیلز در ۱۳ اوت ۲۰۰۵ به‌طور کامل فرو پاشید. یخ‌تاق وارد هانت، بزرگترین بخش باقی‌مانده از یخ پابرجای ساحلی ضخیم در امتداد سواحل شمالی جزیره الزمیر، ۶۰۰ کیلومتر مربع از یخ خود را در یک یخ‌کوهزایی عظیم در سال‌های ۱۹۶۱–۱۹۶۲ از دست داد.[۳۰] ضخامت آن نیز بین سال‌های ۱۹۶۷ تا ۱۹۹۹ حدود ۲۷ درصد کاهش یافت.[۳۱] در تابستان ۲۰۰۲، یخ‌تاق وارد هانت دچار شکستگی بزرگ دیگری شد و موارد مشابهی در سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۱۰ نیز رخ داد.[۳۲] آخرین بقایای عمدتاً دست‌نخورده، یعنی یخ‌تاق میلن، نیز سرانجام در پایان ژوئیه ۲۰۲۰ دچار فروپاشی شد و بیش از ۴۰ درصد از مساحت خود را از دست داد.[۳۳] الگو:گزیده

جستارهای وابسته

[ویرایش]

منابع

[ویرایش]
  1. ↑ فرهنگ جامع علوم زمین، انتشارات فرهنگ معاصر
  2. ↑ «رَف‌یخ» [علوم جَوّ] هم‌ارزِ «ice shelf, shelf ice, barrier»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر یازدهم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۱۴۳-۴۵-۳ (ذیل سرواژهٔ رَف‌یخ)
  3. ↑ «رادیو زمانه | دانش و فناوری | جغرافیا و زمین‌شناسی | رؤیای سرزمین سبز و کابوس یک زمین سرد». zamaaneh.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۱-۱۵.
  4. 1 2 Greve, R. ; Blatter, H. (2009). Dynamics of Ice Sheets and Glaciers. Springer. doi:10.1007/978-3-642-03415-2. ISBN 978-3-642-03414-5.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (link) خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «GreveBlatter2009» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  5. ↑ "Antarctic ice shelf 'hanging by thread': European scientists". July 10, 2008. Yahoo! News.
  6. ↑ Glossary of Glacier Terms, Ellin Beltz, 2006. Retrieved July 2009.
  7. ↑ Essentials of Geology, 3rd edition, Stephen Marshak
  8. ↑ IPCC, 2021: Annex VII: Glossary [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C. Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/9781009157896.022.
  9. ↑ "Larsen B Ice Shelf Collapses in Antarctica – National Snow and Ice Data Center". nsidc.org. Archived from the original on 14 July 2017. Retrieved 20 April 2019.
  10. ↑ Pidwirny, Michael (2006). "Glacial Processes". www.physicalgeography.net. Retrieved 2018-01-21.
  11. ↑ Shumskiy, P. A. (1960). "Density of Glacier Ice". Journal of Glaciology. 3 (27): 568–573. Bibcode:1960JGlac...3..568S. doi:10.3189/S0022143000023686. ISSN 0022-1430.
  12. ↑ "Densification". www.iceandclimate.nbi.ku.dk (به انگلیسی). 2009-09-11. Archived from the original on 2018-01-22. Retrieved 2018-01-21.
  13. ↑ "Ice – Thermal Properties". www.engineeringtoolbox.com (به انگلیسی). Retrieved 2018-01-21.
  14. ↑ "Opposite Behaviors? Arctic Sea Ice Shrinks, Antarctic Grows". www.nasa.gov (به انگلیسی). 2012-10-23. Retrieved 2023-01-24.
  15. ↑ Bindschadler, R.; Choi, H.; Wichlacz, A.; Bingham, R.; Bohlander, J.; Brunt, K.; Corr, H.; Drews, R.; Fricker, H. (2011-07-18). "Getting around Antarctica: new high-resolution mappings of the grounded and freely-floating boundaries of the Antarctic ice sheet created for the International Polar Year". The Cryosphere. 5 (3): 569–588. Bibcode:2011TCry....5..569B. doi:10.5194/tc-5-569-2011. hdl:2060/20120010397. ISSN 1994-0424. S2CID 52888670.
  16. ↑ Depoorter, M. A.; Bamber, J. L.; Griggs, J. A.; Lenaerts, J. T. M.; Ligtenberg, S. R. M.; van den Broeke, M. R.; Moholdt, G. (2013-10-03). "Calving fluxes and basal melt rates of Antarctic ice shelves". Nature (به انگلیسی). 502 (7469): 89–92. Bibcode:2013Natur.502...89D. doi:10.1038/nature12567. ISSN 0028-0836. PMID 24037377. S2CID 4462940.
  17. ↑ IPCC, 2021: Annex VII: Glossary [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C. Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/9781009157896.022.
  18. ↑ Rignot, E.; Jacobs, S.; Mouginot, J.; Ref=B. (19 July 2013). "Ice-Shelf Melting Around Antarctica". Science. 341 (6143): 266–270. Bibcode:2013Sci...341..266R. doi:10.1126/science.1235798. PMID 23765278. S2CID 206548095.
  19. ↑ Depoorter, M. A.; Bamber, J. L.; Griggs, J. A.; Lenaerts, J. T. M.; Ligtenberg, S. R. M.; van den Broeke, M. R.; Moholdt, G. (3 October 2013). "Calving fluxes and basal melt rates of Antarctic ice shelves". Nature. 502 (7469): 89–92. Bibcode:2013Natur.502...89D. doi:10.1038/nature12567. PMID 24037377. S2CID 4462940.
  20. ↑ Greene, Chad A.; Gardner, Alex S.; Schlegel, Nicole-Jeanne; Fraser, Alexander D. (10 August 2022). "Antarctic calving loss rivals ice-shelf thinning". Nature. 609 (7929): 948–953. Bibcode:2022Natur.609..948G. doi:10.1038/s41586-022-05037-w. PMID 35948639. S2CID 251495070.
  21. ↑ Mark Nuttall, Encyclopedia of the Arctic, p. 1887
  22. ↑ Willis, Michael J.; Melkonian, Andrew K.; Pritchard, Matthew E. (2015-10-01). "Outlet glacier response to the 2012 collapse of the Matusevich Ice Shelf, Severnaya Zemlya, Russian Arctic". Journal of Geophysical Research: Earth Surface (به انگلیسی). 120 (10). Bibcode:2015JGRF..120.2040W. doi:10.1002/2015JF003544. ISSN 2169-9011. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  23. ↑ Kropshofer, Katharina (2017-10-09). "Scientists hope damage to Larsen C ice shelf will reveal ecosystems". The Guardian (به انگلیسی). ISSN 0261-3077. Retrieved 2018-01-05.
  24. ↑ A. J. Cook & D. G. Vaughan (2009). "Overview of areal changes of the ice shelves on the Antarctic Peninsula over the past 50 years" (PDF). The Cryosphere Discussions. 3 (2): 579–630. Bibcode:2010TCry....4...77C. doi:10.5194/tcd-3-579-2009.
  25. ↑ Rignot, E.; Casassa, G.; Gogineni, P.; Krabill, W.; Rivera, A.; Thomas, R. (2004). "Accelerated ice discharge from the Antarctic Peninsula following the collapse of Larsen B ice shelf". Geophysical Research Letters. 31 (18): L18401. Bibcode:2004GeoRL..3118401R. doi:10.1029/2004GL020697.
  26. ↑ "Antarctic Hazards – British Antarctic Survey". Archived from the original on 2015-07-11. Retrieved 2015-05-22.
  27. ↑ M. Humbert, A. Braun & A. Moll (2009). "Changes of Wilkins Ice Shelf over the past 15 years and inferences on its stability". The Cryosphere. 3 (1): 41–56. Bibcode:2009TCry....3...41B. doi:10.5194/tc-3-41-2009.
  28. ↑ ESA (June 13, 2009). "Satellite imagery shows fragile Wilkins Ice Shelf destabilised". European Space Agency.
  29. ↑ Jeffries, Martin O.Ice Island Calvings and Ice Shelf Changes, Milne Ice Shelf and Ayles Ice Shelf, Ellesmere Island, N.W.T. بایگانی‌شده در ۲۰۱۹-۰۹-۲۸ توسط Wayback Machine. Arctic 39 (1) (March 1986)
  30. ↑ Hattersley-Smith, G. The Ward Hunt Ice Shelf: recent changes of the ice front. Journal of Glaciology 4:415–424. 1963.
  31. ↑ Vincent, W.F., J.A.E. Gibson, M.O. Jeffries. Ice-shelf collapse, climate change, and habitat loss in the Canadian high Arctic. Polar Record 37 (201): 133–142 (2001)
  32. ↑ Canada, Environment and Climate Change (2010-12-17). "Ward Hunt ice shelf calving – Canada.ca". www.canada.ca (به انگلیسی). Retrieved 2018-01-05.
  33. ↑ "Canada's last fully intact Arctic ice shelf collapses". Reuters (به انگلیسی). 2020-08-06. Retrieved 2020-08-07.

پیوند به بیرون

[ویرایش]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=یخ‌تاق&oldid=43450873»