گونه (زیست‌شناسی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از گونه‌ها)
سطوح مختلف طبقه‌بندی علمی.جانداردامنهفرمانروشاخهردهراستهخانوادهسردهگونه

Magnify-clip.png
سلسله مراتب هشت طبقه آرایه‌شناختی اصلی در طبقه‌بندی زیستی. یک سرده از یک یا چند گونه تشکیل شده‌است. طبقه‌های میانی جزئی‌تر نشان داده نشده‌اند.

در زیست‌شناسی، یک گونه (به انگلیسی: Species) (گوش دهیدi‎/ˈspʃz/‎) واحد اصلی طبقه‌بندی و یک رتبهٔ آرایه‌شناختی و همچنین واحد تنوع زیستی است. یک گونه اغلب به عنوان بزرگترین گروه جاندارانی تعریف می‌شود که در آن هر دو فرد از جنسیت‌ها یا تیپ‌های جفتگیری مناسب، به طور معمول با تولیدمثل جنسی، می‌توانند فرزندان بارور تولید کنند. روش‌های دیگر تعریف گونه‌ها شامل کاریوتایپ، توالی DNA، ریخت‌شناسی، رفتار یا کنام بوم‌شناختی آنهاست. علاوه بر این، دیرینه‌شناسان از مفهوم زمان‌گونه استفاده می‌کنند، زیرا تولیدمثل فسیلی قابل بررسی نیست. تعداد کل گونه‌ها بین 8 تا 8.7 میلیون تخمین زده می‌شود.[۱][۲] با این حال، اکثریت قریب‌به‌اتفاق آنها مطالعه یا مستندسازی نشده‌اند و ممکن است بیش از 1000 سال طول بکشد تا همه آنها فهرست شوند.[۳]

به همه گونه‌ها (به جز ویروس‌ها) یک نام علمی دوبخشی داده می‌شود. قسمت اول یک نام علمی، سرده‌ای است که گونه به آن تعلق دارد. به قسمت دوم، نام خاص یا صفت خاص (در نامگذاری گیاه‌شناسی، همچنین گاهی در نامگذاری جانورشناسی) گفته می‌شود. به عنوان مثال، Boa constrictor یکی از چهار گونه از جنس Boa است.

اگرچه تعاریف ذکرشده در بالا ممکن است کافی به نظر برسند، اما وقتی با دقت بیشتری بررسی شوند، مسئلهٔ مفهوم‌گونه نمایان می‌شود. به عنوان مثال، مرزهای بین گونه‌های نزدیک به هم با دورگه‌سازی، در یک گونه مرکب متشکل از صدها ریزگونه مشابه، و در یک گونه حلقه‌ای مبهم می‌شوند. همچنین، در بین جاندارانی که فقط به صورت غیرجنسی تولیدمثل می‌کنند، مفهوم یک گونه مولد از بین می‌رود و هر کلون به طور بالقوه یک ریزگونه است. اگرچه هیچ‌یک از این تعاریف کاملاً رضایت‌بخش نیستند، دانشمندان و متخصصان زیست‌شناسی بقا نیاز به تعریفی از گونه دارند که بتواند بدون در نظر گرفتن مشکلات نظری، به آنها امکان کارکردن بدهد. اگر گونه‌ها ثابت و واضحاً متمایز از یکدیگر بودند، مشکلی ایجاد نمی‌شد، اما فرایندهای تکاملی باعث می‌شوند که گونه‌ها به‌طور مداوم تغییر کرده و به‌تدریج عوض شوند.

گونه در تقسیم‌بندی زیست‌شناختی بعد از سرده قرار دارد. گونه خود نیز به زیرگونه، نژاد یا واریته و نوع تقسیم می‌شود. نژادهای پرورش یافته را رقم می‌نامند. در حدود ۱٫۷۵ میلیون گونه توصیف و به‌طور علمی نامگذاری شده‌اند.[نیازمند منبع] این تعداد مثلاً شامل ۲۵۱ هزار گونه گیاهی، ۴۲ هزار گونه جانوری مهره‌دار و ۷۵۰ هزار گونه حشرات است.[نیازمند منبع] بیش از ۹۹٪ از گونه‌های زیستی که تاکنون بر روی کره زمین زندگی کرده‌اند، منقرض شده‌اند.[۴][۵][۶][۷]

تعریف[ویرایش]

زیست‌شناسان و تاکسونومیست‌ها تلاش‌های بسیاری برای تعریف گونه انجام داده‌اند، از ریخت‌شناسی تا ژنتیک. تاکسونومیست‌های اولیه مانند لینه چاره‌ای جز توصیف آنچه می‌دیدند نداشتند؛ که بعداً تحت عنوان مفهوم‌گونهٔ مونه‌شناختی یا ریخت‌شناختی رسمی شد. ارنست مایر بر جدایی تولیدمثلی تأکید کرد، اما آزمایش این مفهوم، مانند سایر مفهوم‌گونه‌ها، سخت و یا حتی غیرممکن است.[۸][۹] زیست‌شناسان بعداً سعی کرده‌اند تعریف مایر را با مفاهیم شناسایی و انسجام، اصلاح کنند.[۱۰] بسیاری از مفاهیم بسیار مشابه هستند یا همپوشانی دارند، بنابراین شمارش آنها آسان نیست: زیست شناس ر. ل. مایدن حدود 24 مفهوم را ثبت کرد،[۱۱] و فیلسوف علم جان ویلکینز ۲۶ تا را.[۱۲] به علاوه، ویلکینز مفهوم‌گونه‌ها را در هفت نوع اصلی از مفاهیم گروه‌بندی کرد:

  1. agamospecies برای ارگانیسم‌های غیرجنسی
  2. زیست‌گونه برای ارگانیسم‌های جنسی که جدایی تولیدمثلی دارند
  3. بوم‌گونه بر اساس کنام‌های بوم‌شناختی
  4. گونهٔ تکاملی بر اساس تبار
  5. گونهٔ ژنتیکی بر اساس خزانهٔ ژنی
  6. ریخت‌گونه بر اساس شکل یا فنوتیپ
  7. گونهٔ آرایه‌شناختی، گونه‌ای که توسط یک تاکسونومیست تعیین می‌شود.

منابع[ویرایش]

  1. Wilson, Edward O. (2018-03-03). "Opinion | The 8 Million Species We Don't Know". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 2020-01-25.
  2. Press, Associated (2019-05-06). "1 million species at risk for extinction, thanks to humans: UN report". New York Post. Retrieved 2020-01-25.
  3. Black, Richard (2011-08-23). "Species count put at 8.7 million". BBC News. Retrieved 2020-01-25.
  4. Over 99% of species that ever lived are now extinct scientistsolutions.com
  5. [... The other 99.9 percent are extinct, gone forever. ... http://www.pbs.org/wgbh/evolution/change/deeptime/low_bandwidth.html] pbs.org
  6. Ninety-nine percent of all mammals and other species that have ever lived are extinct. amnh.org
  7. 99% of All Species Extinct! بایگانی‌شده در ۲ فوریه ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine /astronomyfacts.org/
  8. "Species Concepts". Scientific American. 20 April 2012. Archived from the original on 14 March 2017. Retrieved 14 March 2017.
  9. Mallet, James (1995). "A species definition for the modern synthesis". Trends in Ecology & Evolution. 10 (7): 294–299. doi:10.1016/0169-5347(95)90031-4. PMID 21237047.
  10. Masters, J. C.; Spencer, H. G. (1989). "Why We Need a New Genetic Species Concept". Systematic Zoology. 38 (3): 270–279. doi:10.2307/2992287. JSTOR 2992287.
  11. Mayden, R. L. (1997). Claridge, M. F.; Dawah, H. A.; Wilson, M. R., eds. A hierarchy of species concepts: the denouement of the species problem. The Units of Biodiversity – Species in Practice Special Volume 54. Systematics Association.
  12. "Species Concepts". Scientific American. 20 April 2012. Archived from the original on 14 March 2017. Retrieved 14 March 2017.


پیوند به بیرون[ویرایش]