گل محمدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از محمدی (گل))
پرش به: ناوبری، جستجو

گل محمدی
Rosa damascena5.jpg
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده): رزیدها
راسته: گل‌سرخ‌سانان
تیره: تیره گل‌سرخ
سرده: Rosa
گونه: R.  × damascena
نام علمی
Rosa × damascena
Mill.

گل محمدی یا گل سرخ (نام علمی: Rosa damascena) نام نوعی گل رز است که از آن گلاب می‌گیرند. این گونه از رز مقاومت بالایی در مقابل کم آبی دارد و در شهرهای بزرگ نیز به خوبی رشد میکند. درختچه ای است خزاندار (Decideous) و بومی رشته کوه‌های ایران مرکزی و البرز . گل محمدی از دیرباز در ایران کشت می‌شده‌است ولی از آنجایی که عصاره و گلاب آن از دمشق به اروپا می رفته اروپاییان آن را رز دمشقی می نامیدند.گل محمدی از تیرهٔ رزاسه و قسمت قابل مصرف آن گل و غنچه ی خشک یا تازه ی آن است. پیشینه ی پرورش گل محمدی مربوط به دوران هخامنشی و در استان فارس برمی گردد که در دوران صفویه به کوهپایه‌های کاشان برده شد و در سال‌های گذشته به دست همایون صنعتی و همسرش بانو شهیندخت صنعتی از قمصر به کرمان برده شد و در منطقه ی لاله زار در کوه شاه کشت شد و به دلیل شرایط مناسب آن منطقه کشت گل محمدی گسترش یافته‌است به گونه‌ای که بیشترین سطح زیر کشت گل محمدی پس از استان اصفهان به کرمان و فارس تعلق دارد.عمده مناطق کشت گل محمدی برزک،جوشقان قالی، نیاسر، قمصر، لاله زار، بافت و میمند استان فارس، داراب (نوایگان و لایزنگان) هستند.

مهم‌ترین منطقه کشت گل محمدی در روستای جوشقان قالی (از توابع کاشان) قرار دارد.

دانستنی‌ها[ویرایش]

  شکسپیر و همچنین شاعر انگلیسی، توماس ریورز، در آثار خود از گل محمدی نام برده‌اند.

گفته می‌شود گل محمدی در قرن سیزدهم توسط جنگجویی به نام رابرت دی بری، از سوریه به اروپا برده شد.

حد مجاز مصرف[ویرایش]

3 تا 5 چای کیسه‌ای در روز.

5 تا 10 گرم گل محمدی در روز.

بهترین زمان مصرف[ویرایش]

1 تا 2 ساعت پیش یا پس از غذا.

گیاهشناسی[ویرایش]

این نوع گل سرخ، برگ‌ها ی مرکب از ۷ و به ندرت ۹ برگچه دندانه دار دارد و به نظر می‌رسد که نوعی دو رگه ثابت از Rosa gallica و Rosa canina می‌باشد. عده‌ای آن را یک دورگه ثابت از Rosa gallica و Rosa moschata ذکر نموده‌اند. گلبرگهای آن رنگ صورتی روشن یا سفید دارد.

گل محمدی درختچه‌ای دارای شاخه‌های گل دهنده تیغ دار، استوانه‌ای شکل، بدون شیار و دارای برگ‌های مرکب شانه‌ای که دارای ۵-۳ برگچه متقابل دندانه‌دار می‌باشد. رگبرگهای پشت برگ مشخص و بهم رفته، برگچه چرمی و بیضی شکل، نوک تیز به طول ۵-۳ سانتی متر، و روی برگ‌ها صاف و سبز و پشت آن‌ها سبز کمرنگ و دُمبرگ‌هایش خزی و نمدی است و با کرکهای غده‌ای پوشیده شده و تا انتهای جام گل کشیده شده‌است.

گلها به شکل صورتی خوشرنگ با ۳۲ گلبرگ صورتی مشابه و یکدست که در اوائل صبح شروع به ظاهر شدن می‌نمایند. کاسبرگها به تعداد ۵ عدد که حداقل سه تای آن‌ها دارای زوائد بزرگی در لبه‌ها هستند. پرچم‌ها زرد رنگ به تعداد ۱۰۰ عدد در ترکیب گل وجود دارند. میوه آن پس از ریزش گلبرگها گوشتی گرد یا تخم مرغی به طول ۵/۱ سانتی‌متر که در داخل برجستگی کوزه‌ای شکل زیر گلبرگها قرار دارند.

زمان باز شدن گل‌ها در اوائل اردیبهشت تا اوائل تیرماه می‌باشد. و در هر منطقه مدت زمان باز شدن گل‌ها ۳۰-۲۰ روز طول می‌کشد. دوام گل حداکثر یک روز بوده و بعد از آن رنگ صورتی خوشرنگ گلبرگها به سفید می‌گراید و با اندک نسیمی گلبرگها پرپر شده و می‌ریزند.

مواد مؤثر[ویرایش]

کمپفرول، کوئرستین، ژرانیول، اوژنول، سیترونئول، میرسن، نرول، فنیل اتیل الکل، نونا دکان، نونادکن، ایکوزان، تریکوزان، ژرانیل استات و کربوکسیلیک اسید.

محصول گل محمدی[ویرایش]

برگ خشک‌شده گل‌محمدی جهت تهیه مربا

محصول عمده گل محمدی، گلاب، اسانس و گلبرگ خشک می‌باشد، که از آن‌ها در صنایع دارویی، عطرسازی، فراورده‌های بهداشتی و آرایشی و صنایع غذایی استفاده می‌شود. مصارف دارویی آن بیشتر در درمان دردهای رماتیسمی، قلبی، تقویت اعصاب و معده و رفع بعضی از سردردها بوده و در تهیه شربت مربا و در صنایع شیرینی‌سازی و تهیه بستنی نیز استفاده می‌شود.

عنبر گل به عنوان یکی از فراورده‌های صنعت گلابگیری، مایع سیاهی است که در پایان عملیات تقطیر همراه با تفاله گل‌ها در دیگ به جای می‌ماند و جهت درمان‌های عضلانی مناسب است. دم کرده گلبرگ‌های خشک شده اثر درمانی برای تقویت اعصاب، برطرف کردن بیماری‌های گلو و دهان است. در هندوستان موم گل محمدی، گل روغن و گل قند تهیه می‌شود.

سالانه گلاب و اسانس ایران به کشورهای حوزه خلیج فارس و کشورهای اروپایی از جمله فرانسه و انگلستان صادر می‌گردد،.

مناطق کشت[ویرایش]

مناطق مورد کشت گل محمدی اغلب مناطق کوهپایه‌ای و اقالیم خشک و نیمه خشک با تابستانهای معتدل و خشک و زمستان‌های سرد می‌باشد.

در حال حاضر کشت گل محمدی در ۱۴ استان ایران صورت می‌پذیرد که مهم‌ترین آن‌ها استانهای دهستان لاله‌زار کرمان، فارس داراب (لایزنگان و نوایگان) و شهر میمند فیروزآباد فارس، کاشان و آذربایجان شرقی است و در مابقی استانها کشت بیشتر به صورت پراکنده می‌باشد.

بزرگترین دشت گل محمدی جهان در روستاهای نوایگان و لایزنگان (از توابع داراب) با مساحت حدود ۵۰۰۰ هکتار قرار دارد که گل محمدی در آنجا به روش دیم کشت می‌شود.[نیازمند منبع]

منابع[ویرایش]

  • سایت وزارت جهاد کشاورزی (دفتر امور گل و گیاهان دارویی) [۱]
  • لغتنامه دهخدا
  • نیکبخت علی، کافی محسن.گل محمدی ایران، جهاد دانشگاهی اصفهان، ۱۳۸۹
  • دمنوش نیوشا .1397 منبع معتبر گیاهان دارویی و دمنوش‌های گیاهی