محمدتقی ادیب نیشابوری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۶°۱۷′۱۸.۵۵″ شمالی ۵۹°۳۶′۵۵.۷۹″ شرقی / ۳۶.۲۸۸۴۸۶۱°شمالی ۵۹.۶۱۵۴۹۷۲°شرقی / 36.2884861; 59.6154972

محمد تقی ادیب نیشابوری
نام اصلی محمد تقی خیرآبادی
زمینهٔ کاری تدریس ادبیات و معارف اسلامی
زادروز ۱۳۱۲ه‍. ق
نیشابور، روستای خیرآباد
پدر و مادر اسدالله و فاطمه
مرگ ۲۱ آذرماه ۱۳۵۵ش و ۲۰ ذی الحجه ۱۳۹۶ق
مشهد
محل زندگی نیشابور و مشهد
جایگاه خاکسپاری حرم امام رضا، ایوان آخرین غرفه جنوب غربی صحن عتیق (انقلاب) رضوی
در زمان حکومت State flag of Iran 1964-1980.svg
لقب ادیب نیشابوری، ادیب ثانی، ادیب دوم
پیشه ادبیات عربی، ادبیات فارسی، منطق، فلسفه، ریاضیات، اصول، فقه، رجال، حدیث، تفسیر، طب قدیم، نجوم
سال‌های نویسندگی ۱۳۵۰ قمری تا پایان عمر ۱۳۹۶ قمری
کتاب‌ها تابش جان و بینش روان، مجمع راز و منبع نیاز، گوهرتابنده، گوهر دانش، دیوان، فیروزی جاوید، آیین نامه، طریقت نامه، البدایه و النهایه و ...
دیوان سروده‌ها دیوان اشعار حدود چهارهزار بیت که منتخب آن به نام منتخب اشعار ادیب نیشابوری دوم توسط فرزندان در سال ۱۳۸۰ شمسی چاپ شده است.
تخلص راموز (با معنای فارسی)
همسر(ها) طیبه کدکنی (دختردایی)
فرزندان احمد، فاطمه، محمود، مهدی (مرحوم)
دانشگاه دانشکده معقول و منقول
حوزه مدرسه خیرات خان، مقبره شیخ بهایی در حرم مطهر رضوی، منزل مسکونی، مسجد جامع گوهرشاد، مدرسه سلیمان خان، مسجد ترکها در بازار بزرگ

محمد تقی ادیب نیشابوری(۱۳۱۲–۱۳۹۶هـ. ق) مشهور به ادیب ثانیمتخلص به «راموز» از دانشمندان علوم اسلامی معاصر و شاعر فارسی زبان بود. او متخصص ادبیات عربی بود و در رشته‌های ادبیات فارسی، منطق، فلسفه، ریاضیات، اصول، فقه، رجال، حدیث، تفسیر، طب قدیم، نجوم تحصیل کرده بود. او شاگرد ادیب نیشابوری بود.

زندگی[ویرایش]

در خیرآباد نیشابور در ۱۳۱۲ هجری قمری، به دنیا آمد. نام مادرش، فاطمه و پدرش، اسدالله بود. اجداد او از سران ایل اسکندری بودند، جد بزرگ وی به ایران آمد، و ریاست را کنار نهاده، زندگی ساده‌ای گزید.[۱]

پدر، که محمد تقی را مستعد فراگیری علوم می‌بیند در ۱۸ سالگی برای کسب علم به مشهد می‌فرستد و او سه سال در خدمت شیخ محمد کدکنی (در گذشته ۱۳۵۷ هـ. ق) که از بزرگان علما بود به کسب علم پرداخت. از اواخر سال۱۳۳۳ هـ. ق در محضر درس استاد یگانه ادبیات و بلاغت اسلامی آن زمان در حوزه خراسان یعنی ادیب نیشابوری حاضر شد و بعد از آزمون ورودی که به صورت شفاهی صورت می‌گرفت موردتوجه خاص ایشان قرار گرفت به طوری که خود در ۲۵ سالگی، صاحب حوزهٔ تدریس گردید. در زمستان سال ۱۳۴۷ ش. هنگام رفتن به مدرس به زمین‌خورده دچار شکستگی پا شدند و همین حادثه موجب شد که خانه‌نشین شده و بالاخره در ۲۱ آذرماه ۱۳۵۵ش (بیستم ذی الحجه ۱۳۹۶ هـ. ق) درگذشت و به همت بعضی از شاگردانش در ایوان آخرین غرفه جنوب غربی صحن عتیق (انقلاب) رضوی به خاک سپرده شد. از جمله بزرگترین شاگردان وی می‌توان به دکتر محمدجعفر جعفری لنگرودی حقوق دان بزرگ ایران و اسلام و صاحب تالیفات عدیده در فقه. حقوق و ادبیات و فلسفه حقوق اشاره کرد.

آثار[ویرایش]

نظم[ویرایش]

به غیر از دیوان اشعار که چهار هزار بیت است، منظومه‌هایی عرفانی از ادیب دوم به جای مانده که عبارتند از:

  • آیین‌نامه
  • آسایش نامه
  • حدیث جان و جانان
  • ستایش نامه
  • طریقت نامه
  • فیروزی جاوید
  • گوهر تابنده
  • مجمع راز و منبع نیاز
  • یعقوبیه

نثر[ویرایش]

  • تاریخ ادبیات عرب.
  • تاریخ ادبیات ایران (تا حکیم ناصرخسرو).
  • تابش جان و بینش روان (در حکمت الهی).
  • البدایه و النهایه (در حکمت).
  • گوهرنامه و رساله قافیه.
  • آرایش سخن (در علم بدیع).

از نوشته‌های ادیب، مجموعه‌ای شامل تاریخ ادبیات عرب، رساله قافیه، آرایش سخن و چند قصیده و غزل به نام «گوهر دانش» در ۱۳۳۷ شمسی به چاپ رسیده‌است.

برجسته ترین شاگردان[ویرایش]

استاد محمدتقی شریعتی، پروفسور فلاطوری (حکیمی قوچانی)، دکتر جعفری لنگرودی، دکتر احمد مهدوی دامغانی، دکتر ملک شاهی، دکتر مهدی محقق، دکتر شفیعی کدکنی، استاد محمدرضا حکیمی، استاد حجت هاشمی خراسانی، استاد احمد امین شیرازی، استاد عبدالکریم پارسا، آیت الله عظمی سیستانی، آیت الله وحید خراسانی، آیت الله خزعلی و ...

منابع[ویرایش]

  1. «شرح حال استاد ادیب نیشابوری (ادیب ثانی)». کتابخانهٔ طهور. بازبینی‌شده در آگوست ۲۰۱۳. 
  • فرزندان استاد
  • اثرآفرینان جلد اول-بخش ششم
  • آفتاب
  • مشاهیر نیشابور از فریدون گرایلی بخش مشاهیر معاصر