احمد مهدوی دامغانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
احمد مهدوی دامغانی
مهدوی دامغانی فطرس مدیا (cropped).jpg
مهدوی دامغانی، فیلادلفیا، ۱۳۹۶
زادهٔ۱۳ شهریور ۱۳۰۵
مشهد، ایران
درگذشت۲۷ خرداد ۱۴۰۱ (۹۵ سال)
فیلادلفیا، پنسیلوانیا، ایالات متحده آمریکا
ملیتایرانی
شهروندیایران
تحصیلاتاجتهاد، دکتری ادبیات فارسی و عربی
محل تحصیلحوزه علمیه خراسان
دانشگاه تهران
پیشهاستاد دانشگاه
شناخته‌شده براینویسنده، پژوهشگر، استاد دانشگاه، رئیس کانون سردفتران و دفتریاران
دیناسلام
مذهبشیعه
همسر(ها)عصمت سعیدی
تاجماه آصفی شیرازی
فرزندانمرتضی، زهرا و فریده مهدوی دامغانی
والدینعلامه محمدکاظم مهدوی دامغانی
خویشاوندانمحمود مهدوی دامغانی

احمد مهدوی دامغانی (۱۳ شهریور ۱۳۰۵ – ۲۷ خرداد ۱۴۰۱) نویسنده و پژوهشگر ایرانی، متخصص در ادبیات عرب، استاد پیشین دانشگاه تهران و دانشگاه هاروارد بود.

زندگی[ویرایش]

احمد مهدوی دامغانی در ۱۳ شهریور ۱۳۰۵ مشهد در خانواده‌ای دامغانی دیده به جهان گشود. علوم متداول قدیم و جدید را در آن شهر فراگرفت و سپس در تهران اقامت گزید. در سال ۱۳۲۷ از دانشکدهٔ معقول و منقول (بعداً الهیات) دانشگاه تهران و در سال ۱۳۳۳ در رشتهٔ ادبیات فارسی از دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران لیسانس گرفت. در سال ۱۳۴۲ از دانشگاه تهران درجهٔ دکتری در زبان و ادبیات فارسی گرفت و موضوع رسالهٔ دکتری او تصحیح کتاب «کشف‌الحقایق» عزیزالدین نسفی به راهنمایی محمدتقی مدرس رضوی بود.[۱]

پس از گذراندن دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی به عنوان استاد دانشگاه تهران به تدریس در دانشکده‌های ادبیات و الهیات دانشگاه تهران پرداخت. از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۴ در دانشگاه مادرید به تدریس ادبیات عرب و فارسی و فقه اسلامی اشتغال داشت. مهدوی دامغانی چندین سال سردفتر اسناد رسمی در تهران و از سال ۱۳۵۴ رئیس کانون سردفتران اسناد رسمی بود.[۲][۳] احمد مهدوی دامغانی از سال ۱۳۶۶ مقیم آمریکا و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسیلوانیا مشغول به تدریس در مقطع دکترا و پست دکترا بوده‌است. رشته‌های تدریس او در آمریکا شامل معارف اسلامی، ادبیات عرب، ادبیات فارسی و برخی علوم اسلامی بوده‌است. وی فرزند آیت الله شیخ محمدکاظم مهدوی دامغانی ست. از هم دوره‌های مهدوی در حوزه علمیّه مشهد، می‌توان به: شیخ کاظم مدیرشانه چی، شیخ محمّد واعظزاده، عبدالجواد فَلاطوری، سید جعفر سیّدان، سیّد علی حسینی سیستانی، اشاره کرد.

احمد مهدوی دامغانی با دخترش در قونیه

آثار[ویرایش]

احمد مهدوی دامغانی مقاله‌های متعددی در مجله‌های یغما، کلک، گلچرخ، ایران‌نامه، ایران‌شناسی، ره‌آورد و گلستان به چاپ رسانده‌است. از مشهورترین مقاله‌های او مآخذ ابیات عربی کلیله و دمنه و مآخذ ابیات عربی مرزبان‌نامه است. از کتاب‌های چاپ‌شدهٔ مهدوی دامغانی، علاوه بر «کشف‌الحقایق» نسفی، تصحیح «نسمةالسحر بذکر من تشیع و شعر» و تألیف «شاهدخت والاتبار شهربانو والده معظمه حضرت امام علی بن الحسین السجاد علیهما السلام» است.

تالیفات:

۱. از علی آموز اخلاص عمل (تهران، تیر، ۱۳۷۹ ش)

۲. رساله دربارهٔ خضر (تهران، کتاب مرجع، ۱۳۸۹ش)

۳. شاهدخت والاتبار شهربانو (تهران، دعا، ۱۳۸۹ش)

۴. در باغ روشنایی (تهران، سخن، ۱۳۸۲) گزیدهٔ حدیقة الحقیقة

۵. گزیده‌ای از شعر سعدی به زبان عربی (کویت، منشورات البابطین، ۲۰۰۰ م)

کتب تحقیقی:

۱. کشف الحقائق نَسَفی _ تحقیق و تحشیه (تهران، علمی فرهنگی، ۱۳۵۹ش)

۲. المَجدی فی أنساب الطّالبیّین _ تحقیق (قم، مکتبة آیةاللّٰه العظمیٰ مرعشی نجفی، ۱۳۶۸ ش)

۳. نَسمةالسَّحر بذکر من تشیَّع و شعر _ تصحیح، تحقیق (تهران، وزارت خارجه، ۱۳۸۴ش)

۴. دیوان خازن (عبداللّٰه بن احمد خازن) تصحیح و تحقیق (تهران. میراث مکتوب. ۱۳۹۴ ش)

۵. الوحشیات (ابوتمام) تصحیح (تهران، میراث مکتوب، ۱۳۹۰)

آثار در مورد وی[ویرایش]

  • کتاب آیینه در برابر خورشید به کوشش سیدحسین حسینی نورزاد و سید محسن علوی زاده در اسفند ۱۳۹۹ توسط انتشارات نی که به دیدار و شناخت زندگی دکتر احمدمهدوی دامغانی اختصاص دارد،منتشر شد.
  • انتشارات دی گرویتر کتابی با عنوان Essays in Islamic Philology, History, and Philosophy «اقیانوس تعلیم و تربیت» به مناسبت ۹۰ سالگی پرفسور مهدوی دامغانی در برلین پایتخت آلمان چاپ کرده‌است.[۴]
  • مؤسسه فطرس مدیا در سال ۱۳۹۸ ودیویی از ارادت استاد به دیار خویش و آستان رضوی منتشر کرد که مورد توجه قرار گرفت.[۵]

شعر شفیعی کدکنی دربارهٔ مهدوی[ویرایش]

با اینکه دکتر شفیعی کدکنی کمتربه ستایش افراد می‌پردازد ولی شعری فاخر در مدح مهدوی دامغانی سروده‌است:[نیازمند منبع]

استاد راد، مهدوی دامغانیا

بسیار مهربانی و بسیار دانیا

در پارسی و تازی، بر مرکب سخن

امروزِ روز، فارِسِ هر دو زبانیا

بر گنج باستانی فارسی دری، کنون

گنجور ره‌شناسی و هم پاسبانیا

گر دو بدیع مشرق و مغرب نمانده‌اند۱

یا رب تو مانیا که هم این و هم آنیا

با این سرشت خاکی و خوی فرشتگی

تو در زمین نشسته و بر آسمانیا

در راه مهرورزی و آیین دوستی

چون جویبارِ جاری و نهرِ روانیا

یک پاره از بهشتی و افتاده بر زمین

وز فرط لطف و مهر، تو گویی روانیا

سختی به کار دین و در اخلاق مردمی

گویی که در نسیم سحر پرنیانیا

ای ننگشان که قدر تو نشناختند و رفت

بر جان تو ستم که چنین و چنانیا…

درگذشت[ویرایش]

وی جمعه ۲۷ خرداد ۱۴۰۱ پس از چندین روز بیماری و بستری در بیمارستانی در فیلادلفیا، آمریکا درگذشت.[۶] پیکر وی در بامداد یک شنبه ۵ تیر ۱۴۰۱ به ایران وارد شد و در دوشنبه ۶ تیرماه ۱۴۰۱ در حرم رضوی در مشهد تشییع شد، آیت الله اشرفی شاهرودی، بر پیکر ایشان نماز گزارد و سپس در دارالحجة حرم رضوی، در جوار برادران حکیمی به خاک سپرده شدند [۷]

پانویس[ویرایش]

  1. حاصل اوقات، مقدمهٔ علی‌محمد سجادی: «سردفتر حکمت و معانی»، ص ۱۲
  2. [۱] بایگانی‌شده در ۹ اکتبر ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine مروری بر تاریخچه کانون سردفتران و دفتریاران
  3. «ettelaat newspaper». www.ettelaat.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۳۰.
  4. Korangy، Alireza؛ Thackston، Wheeler M.؛ Mottahedeh، Roy P.؛ Granara، William (۲۰۱۶). Essays in Islamic Philology, History, and Philosophy (به ENGL). Berlin, Boston: De Gruyter. شابک ۹۷۸۳۱۱۰۳۱۳۷۲۷.
  5. سایت آپارت توسط خود فطرس مدیا. «فیلم مستند مهدوی دامغانی».
  6. «احمد مهدوی دامغانی، متهم به «تبلیغ اسلام آریامهری» در آمریکا درگذشت». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۶-۱۸.
  7. «گزارش تصویری از تشییع جنازه مرحوم مهدوی دامغانی». شفقنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۶-۱۸.

منابع[ویرایش]