قیام خملنیتسکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
قیام خملنیتسکی
بخشی از سیل
تاریخ ۱۶۴۸–۱۶۵۷
مکان اوکراین و بلاروس (مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانیمولداوی
نتیجه استقلال قزاق‌ها از لهستان، انحطاط و زوال مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی، گسترش قلمرو روسیه تزاری
تغییرات
قلمرو
پایان سلطه لهستان بر قزاق‌های اوکراین.
طرفین درگیر
Flag of the Cossack Hetmanat.svg Zaporozhian Cossacks
تاتارهای کریمه (۱۶۴۹–۱۶۵۴, ۱۶۵۶–۱۶۵۷)
Herb Rzeczypospolitej Obojga Narodow.svg مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی
تاتارهای کریمه (۱۶۵۴–۱۶۵۶)
فرماندهان و رهبران
Flag of the Cossack Hetmanat.svg بودان خملنیتسکی
Flag of the Cossack Hetmanat.svg Ivan Bohun
Flag of the Cossack Hetmanat.svg Maxym Kryvonis
Gerae-tamga.png İslâm III Giray
Gerae-tamga.png Toğay bey  
Herb Rzeczypospolitej Obojga Narodow.svg ژان دوم کازیمیر واسا
Mikołaj Potocki
Jeremi Wiśniowiecki
Stefan Czarniecki
Marcin Kalinowski  
Stanisław Lanckoroński
قوا
Flag of the Cossack Hetmanat.svg ۴۰۰٬۰۰۰ قزاق‌ها
Gerae-tamga.png ۱۹۵٬۰۰۰ تاتارها
Herb Rzeczypospolitej Obojga Narodow.svg ۲۱۵٬۲۰۰ سربازان
تلفات
Flag of the Cossack Hetmanat.svg ۱۲۴٬۷۵۰ کشته Herb Rzeczypospolitej Obojga Narodow.svg ۱۹٬۷۱۶ کشته

قیام خملنیتسکی شورش قزاق‌ها در اوکراین بود که میان سال‌های ۱۶۴۸-۱۶۵۷ میلادی رخ داد و به تدریج به جنگ استقلال اوکراین از لهستان تبدیل شد. قزاق‌ها تحت فرماندهی هتمان بودان خملنیتسکی با همراهی تاتارهای کریمه و نیروهای دهقانی، به لشکریان مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی هجوم بردند. نتیجهٔ این جنگ، پایان کنترل و سیطرهٔ لهستانی‌ها و یهودیان بر اوکراین و نیز اتمام تسلط عقایدی همچون قرائیم در این کشور شد. این قیام نوعی ارتباط نمادین میان اوکراین و روسیه را به نمایش گذارد. قزاق‌ها که از تزار روسیه کمک خواسته بودند، موافقت کردند که در صورت پیروزی بر لهستان، اوکراین شرقی را به قلمرو روسیه منضم سازند و به این قول خود جامهٔ عمل پوشانیدند. طبق گفته‌های تاراس شوچنکو، این جنگ باعث اسارت مردم اوکراین در چنگال روس‌ها گردید.

این قیام در ابتدا با شورش قزاق‌ها آغاز شد اما به مرور زمان که بخش اعظم جمعیت ارتدوکس اوکراین در برابر حاکمان کاتولیک لهستانی به قزاق‌ها پیوستند، درگیری‌ها شکلی مذهبی به خود گرفت. قیام سرانجام با پیروزی قزاق‌ها و پیوستن اوکراین شرقی به قلمرو روسیه تزاری پایان گرفت. پیروزی شورشیان در اوکراین، وجهه و اعتبار لهستان را به عنوان یک ابرقدرت درهم شکست و از سویی دیگر منجر به ضعف این کشور در مقابل همسایگانش نظیر روسیه و سوئد گردیده و واقعهٔ سیل (تاریخ لهستان) را به دنبال داشت.

پس‌آمدها[ویرایش]

در عرض چند ماه تقریباً همه اشراف لهستانی، مقامات و کشیش‌ها از میان رفتند و یا از سرزمین‌هایی که امروز اوکراین است به بیرون رانده شدند. تلفات جمعیت مشترک المنافع در این قیام بیش از یک میلیون نفر بود. علاوه بر این، نتیجهٔ این قیام برای یهودیان زیان قابل توجهی داشت چون در آن زمان آنها بیشترین و بزرگ‌ترین نمایندگان و طرف‌دارانِ در دسترس از رژیم شلختا بودند.

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Khmelnytsky Uprising»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۳).