ولی (اسلام)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

ولی کلمه عربی به معنای شخص دارای ولایت می‌باشد؛ ولی به معنای دوست، یاور و سرپرست به کار رفته است. این کلمه در قرآن و متون اسلامی به کار رفته‌است و تفاوت تعریف و تفسیر آن از اختلافات اصلی میان شیعه و سنی می‌باشد. همچنین ولی در فقه و حقوق نیز این اصطلاح کار برد دارد. در ادبیات فارسی نیز از طریق صوفیان رواج گسترده یافته‌است.

واژه شناسی[ویرایش]

راغب اصفهانی در کتاب مفردات القرآن گفته است «وَلاء» و همچنین «توالی» به این معنا است که دو چیز یا بیشتر، از یک جنس و بدون اینکه چیزی از غیر آن‌جنس حایل شود، کنار هم آید. این معنای لغوی ولاء و توالی است، و گاهی این لفظ به‌طور استعاره و مجاز در موارد زیر به کار می‌رود:

۱ - قربی که از جهت مکان حاصل می‌شود.

۲ - قرب از جهت نسبت.

۳ - قرب از جهت دوستی و گفته می‌شود: «ولی فلان - دوست فلانی».

۴ - قرب حاصل از نصرت و گفته می‌شود: «ولی فلانا - یاری کرد فلان را».

۵ - از جهت اعتقاد. گفته می‌شود: «فلان ولی فلان - هم عقیده و هم سوگند اوست».

۶-در معنای مباشرت در کار و اختیار داری در آن، و گفته می‌شود: "فلان ولی لامر کذا - فلانی اختیار دار فلان کار است"

وِلایت (به صدای پائین واو) و وَلایت (به صدای بالای آن) به یک معنا است، مانند دلالت و دلالت که هر دو به یک معنا است، و حقیقت ولایت عبارتست از بعهده‌گرفتن کار، و منصوب شدن بر آن و «ولی» و «مولی» هر دو استعمال می‌شوند در این معنا، البته‌هم در معنای اسم فاعل آن، یعنی موالی (به کسر لام) و هم در معنای اسم مفعول آن یعنی‌موالی (به فتح لام) و به مؤمن گفته می‌شود ولی‌الله ولی دیده نشده که بگویند مؤمن مولای‌خداست، ولی هم گفته می‌شود «الله ولی المؤمنین» و هم «الله مولا المؤمنین».[۱]

در قرآن و حدیث[ویرایش]

در قرآن به‌طور خاص این کلمه در آیه ۵۵ سوره مائده به کار رفته است:

إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسولُهُ وَ الَّذِینَ ءَامَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصلَوةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکَوةَ وَ هُمْ رَکِعُونَ جز این نیست که ولی شما خداست و رسول او و آنان که ایمان آورده‌اند، همان ایمان آورندگانی که اقامه نماز و ادای زکات می‌کنند در حالی که در رکوع نمازند.

در حدیث غدیر خم نیز به‌طور خاص این کلمه یا یکی از مشتقات آن به کار رفته است:

"من کنت ولیّه فعلیّ ولیّه" یا "من کنت مولاه فهذا علی مولاه"[۲]

دیدگاه های شیعه[ویرایش]

در تفکرات شیعی «ولایت مستلزم تصرف یک دوست در امور دوست دیگر» بیان شده‌است و تأکید شده‌است چنانچه کفار به عنوان اولیای مسلمین در نظر گرفته شوند، به تدریج ایمان مسلمین تباه می گردد.[۳]

منابع[ویرایش]

  1. امامت> ولایت و خلافت
  2. javanemrooz.com/articles/religion/principles/article-65925.aspx
  3. مهدی ابوطالبی (۱۳۹۵عالمان شیعه و صیانت از سرمایه های ملی، کانون اندیشه جوان، ص. ۳۸-۳۹، شابک ۹۷۸-۶۰۰-۱۵۹-۲۵۴-۶

غدیرستان