روش گزینش جنسی xy

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
گردهٔ مخروط نر، یک گونهٔ درخت کهن‌دار
تخمک‌های مادهٔ یک درخت کهن‌دار

روش گزینش جنسی XY یا سیستم تعیین جنسی XY؛ (به انگلیسی: XY sex-determination system)، یکی از روش‌های جنسیت گزینی است که در انسان‌ها، بیشتر پستانداران دیگر، برخی از حشرات (مانندمگس سرکه)، برخی از مارها و برخی گیاهان (از سردهٔ کهن‌داران)، دیده می‌شود. در این رویه، جنسیت فردی را؛ یک جفت کروموزوم جنسی، تعیین می‌کند. جنس‌های ماده معمولاً دارای دو نوع کروموزوم جنس (XX) هستند و به آن جنسیت هم‌گرا یا همگون می‌گویند. جنس‌های نر معمولاً دارای دو کروموزوم از نوع مختلف جنسی: (XY) هستند و جنسیت ناهمگون یا ناهم‌گرا نامیده می‌شوند. موارد استثنایی تعیین جنسیت عبارتند از: XX مذکر یا XY ماده، یا سندرم‌های دیگر.

این روش تعیین یا گزینش XY، با روش تعیین جنسی ZW؛ روش دیگری که در پرندگان، برخی از حشرات، خزندگان و دیگر جانوران دیده می‌شود، در چند مورد در تضاد است که در آن زیاها، جنس ناهمگون ماده است.

برای چندین دهه باور کلی بر آن بود که در همهٔ مارها گزینش جنسی از راه سیستم ZW تعیین می‌شود، ولی بررسی‌های شهودی ژنتیک گونه‌ها، وجود عوامل غیرمنتظره‌ای را در خانواده‌های اژدرماران و پایتونان نشان داد؛ به عنوان مثال، در تولید مثل، بکرزایی تنها توسط ماده‌ها (به جای نرها) صورت می‌گیرد؛ که مخالف آنچه که در سیستم ZW انتظار می‌رود است.

این‌گونه نظریه‌های پژوهشی در نخستین سال‌های قرن بیستم، نشان داد که همهٔ پایتون‌ها و بوآهایی که تا کنون مورد بررسی قرار گرفته‌اند بی‌تردید روش گزینش جنسی XY را دارند.[۱][۲]

یک روش گزینش جنسی وابسته به گرما (TSD) نیز در برخی از خزندگان وجود دارد.

منابع[ویرایش]

  1. Gamble, Tony, Castoe, Todd A. , Nielsen, Stuart V. , Banks, Jaison L. , Card, Daren C. , Schield, Drew R. , Schuett, Gordon W. , Booth, Warren. The Discovery of XY Sex Chromosomes in a Boa and Python. Current Biology 2017/07/07 doi: 10.1016/j.cub.2017.06.010 SN 0960-9822. [۱]
  2. Olena, Abby. Snake Sex Determination Dogma Overturned. The Scientist July 6, 2017[۲]