دستگاه تنفس مصنوعی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتور ساخت شرکت بنت مدل ۸۴۰

دستگاه تنفّس مصنوعی یا وِنتیلاتور (به انگلیسی: Medical ventilator) دستگاهی است که کار تنفس را برای بیمارانی که به‌طور موقت یا دائم دچار مشکلات تنفسی هستند انجام می‌دهد. به عبارت دیگر در ریه می‌دمد و درنگ می‌کند و بازدم خودبخود انجام می‌شود.[۱] آغاز تهویهٔ مصنوعی با لوله‌گذاری تراشه فراهم می‌شود. پس از آن با استفاده از دستگاههای پیشرفته که امروزه تحت کنترل ریز پردازنده‌ها هستند[۲] تنفس مصنوعی برای بیمار شروع می‌شود.[۳]

تاریخچهٔ کاربرد دستگاه تنفس مصنوعی[ویرایش]

تاریخچهٔ تنفس مصنوعی به حدود ۸۷۰ سال پیش از میلاد مسیح برمی‌گردد. در سال ۱۵۳۰ پاراسلسوسِ سوئیسی، با به کاربردن دَم آهنگری و گذاشتن آن در دهان بیمارودمیدن آن، به ریه‌ها هوارساند.[۴] فارست برد آمریکایی نخستین دستگاه تنفس مصنوعی مدرن بنام Bird Mark 7 را در دوران جنگ جهانی دوم ابداع کرد.[۵] در ایران کاربرد ونتیلاتور پیشینه‌ای بیش از ۵۰سال دارد. از نخستین دستگاه‌ها دستگاهی بود که ساخت شرکت بِنِت است. امروزه پیشرفته‌ترین مدل این سازو کارها در بیمارستان‌های ایران به کار می‌رود.[۶]

انواع ماشین‌های تهویهٔ مصنوعی[ویرایش]

امروزه انواع گوناگونی از وِنتیلاتورها در دسترس‌اند. انتخاب وِنتیلاتور بستگی به شدت روند بیماری، طول مدت حمایت تهویه‌ای، سطح هشیاری بیمار، امکانات بیمارستان و... دارد. پس ماشین‌های تهویهٔ مصنوعی به دو نوع دسته‌بندی می‌شوند:[۷][۸]

۱. ونتیلاتورهای فشار منفی[ویرایش]

نخستین ماشین‌های تهویهٔ مصنوعی‌ای که اولین بار در همه‌گیری فلج اطفال طرح‌ریزی و ساخته شدند و مورد استفاده قرار گرفتند. این وِنتیلاتورها به‌شکل محفظه‌ای هستند که تمامی اطراف قفسهٔ سینه یا بدن (به‌جز سر و گردن) را می‌پوشانند. در زمان دَم، هوای درون محفظه تخلیه شده، منجر به ایجاد فشار منفی در درون محفظه گردیده، پس از آن موجب کشیده شدن دیوارهٔ قفسهٔ سینه به بیرون و اتساع آن می‌شود.

مزایا[ویرایش]
  1. نیازنداشتن به وجود راه هواییِ مصنوعی و پیشامدهای پس از آن.
  2. اصلاح اکسیژناسیون در بیماران دارای تنفس ارادی همراه با کاهش کیفیت و کارایی تنفس مانند بیماری‌های مزمن انسدادیِ ریه.
  3. کاهش نیاز به استفاده از شل‌کنندهٔ عضلانی.
  4. کاهش کار تنفس در درمان متناوب برای حمایت از تهویه به‌صورتی‌که عضلات تهویه‌ای بتوانند استراحت کنند.
معایب[ویرایش]
  1. استریل کردن و حفظ استانداردهای بهداشتی با آن سخت است.
  2. موجب کاهش تحرک بیمار و زمینهٔ ابتلاء به عوارض ناشی از بی‌حرکتی می‌شود.
  3. فشار منفی ایجادشده در زیر محفظه موجب بروز عوارض برروی سایر سیستم‌ها (دستگاه‌های) بدن می‌شود.
  4. انجام مراقبت‌های پرستاری از بیمار در زیر وِنتیلاتور مشکل است.
  5. در هر نوع نارسایی تنفس نمی‌توان از آن استفاده کرد.
  6. نوع جلیقه‌ایِ آن می‌تواند موجب زخم فشاری شود.

۲. ونتیلاتورهای فشار مثبت[ویرایش]

وِنتیلاتورهای فشار مثبت در زمان دَم، گاز را با فشاری بیشتر از فشار اتمسفر به درون ریه‌ها به جریان انداخته، یک فشار آلوئولی مثبت ایجاد می‌کند و موجب گستردگی و اتساع قفسهٔ سینه می‌شوند. در این نوع تهویه، تعبیه و قراردادن راه هواییِ مصنوعی یا همان لولهٔ تراشه یا تراکستومی کاف‌دار٬ ضروری است تا جریان هوا با حجم موردنظر به‌طور کامل در زمان دَم با فشار مثبت وارد ریه‌ها شود. این نوع وِنتیلاتورها چهار فاز اصلی دارند که بایستی کامل گردد تا یک سیکل وِنتیلاتوری برای بیمار فراهم آید:

  1. دَم
  2. تغییر دَم به بازدم
  3. بازدم
  4. تغییر از بازدم به دَم

انواع ونتیلاتورهای فشار مثبت[ویرایش]

  1. ونتیلاتورهای فشار ثابت
  2. ونتیلاتورهای حجم ثابت
  3. ونتیلاتورها ی زمان ثابت
  4. ونتیلاتورهای فرکانس بالا
ونتیلاتورهای فشار ثابت[ویرایش]

این ونتیلاتورها حجم جاریِ تحویلی را زمانی پایان می‌دهند که فشار راه‌های هواییِ بیمار به حد ازپیش‌تنظیم‌شده برسد؛ بنابراین، با تنظیم مقادیر بالاترِ فشار برروی دستگاه، می‌توان حجم بیشتری را به ریه‌ها رساند. فشار راه‌های هوای بیمار در این نوع تهویه ثابت (برابر با فشار تنظیمی برروی دستگاه) و حجم متغیر است.

ونتیلاتورهای حجم ثابت[ویرایش]

در این ونتیلاتورها مرحلهٔ دَم یا جریان گاز به داخل ریه‌ها زمانی پایان می‌پذیردد که حجم ازپیش‌تنظیم‌شده برروی دستگاه، در داخل ریه‌ها گنجانده شود. ونتیلاتور رساندن حجم را تا رسیدن به حجم تنظیمی ادامه خواهد داد که یکی از مزیت‌های بارز این مُدهاست، زیرا پیش از سایر مدها توانایی کنترل تهویه و اکسیژناسیون را دارد و حجم ازپیش‌تنظیم‌شده را (با فشارهای متفاوت) به ریه‌های بیمار تحویل می‌دهد و همین مزیت دلیل کاربرد گسترده از این ونتیلاتورها در کنترل بیماران دچار اختلالات حاد تهویه‌ای است. از معایب این ونتیلاتور این است که ممکن است فشار راه‌های هوایی را در حد مقادیر خطرناک بالا برده و بیمار را در معرض خطر ابتلاء به باروتروما قرار دهد.

ونتیلاتور زمان ثابت[ویرایش]

به‌دلیل تحت کنترل بودن زمان، سرعت جریان بایستی جوری تنظیم شود که حجم جاری موردنظرِ در آن زمان وارد ریه‌ها شود. از این ونتیلاتورها بویژه در تهویهٔ ریهٔ کودکان و نوزادان استفاده می‌شود.

حجم جاری = سرعت جریان × زمان
ونتیلاتورهای فرکانس بالا[ویرایش]

از ونتیلاتورهای نوینی هستند که می‌توانند حجم‌های جاری کوچک (۵–۱ میلی‌لیتر بر کیلوگرم یا در حدود ۵۰ تا ۱۰۰ میلی‌لیتر بر کیلوگرم) را با فرکانس بالا (از ۱۵۰ سیکل در دقیقه یا ۲۰ دور در ثانیه) در اختیار ریهٔ بیمار قرار دهند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]