دره فرغانه

مختصات: ۴۰°۴۴′۲۴″ شمالی ۷۲°۳۷′۴۸″ شرقی / ۴۰٫۷۴۰۰۰°شمالی ۷۲٫۶۳۰۰۰°شرقی / 40.74000; 72.63000
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
دره فرغانه
водии Фaрғонa
Farg‘ona vodiysi, Фергана өрөөнү
موقعیتقرقیزستان، تاجیکستان، ازبکستان
طول محور طولانی۳۰۰ کیلومتر (۱۹۰ مایل)
مساحت۲۲٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۸٬۵۰۰ مایل مربع)
جغرافیا
دستگاه مختصات جغرافیایی۴۰°۵۴′۰۳″شمالی ۷۱°۴۵′۲۸″شرقی / ۴۰٫۹۰۰۸°شمالی ۷۱٫۷۵۷۸°شرقی / 40.9008; 71.7578

دره یا وادی فَرغانه (به فارسی تاجیکی: водии Фaрғонa) دره‌ای در آسیای میانه است. این دره بر مسیر سیردریا واقع شده که از جنوب خاوری به سین‌کیانگ چین محدود است و اطراف آن را کوه‌های تیان شان فرا گرفته. قسمتی از فرغانه را استپ بسیار حاصلخیز قراقالپاق فراگرفته است و قسمتی از آن بیابان است. امروزه فرغانه به سه بخش در کشورهای ازبکستان، تاجیکستان و قرقیزستان تقسیم شده‌است.[۱]

در گذشته در کشورها و ایالت‌های کرانه‌های سیردریا صنایع گوناگون و مهمی وجود نداشت و بیشتر صادرات آنجا غلام و کنیز بود. صادرات طبیعی ایالت فرغانه طلا، نقره، فیروزه، زیبق، آهن و مس همچنین نشادر، نفت و قیر بود که از معادن آنجا استخراج می‌گردید.[۲]

فرغانه در شعر مولوی

مولانا در دیوان شمس از این منطقه یاد کرده‌است:

گفتم که رفیقی کن با من، که من ات خویشم

گفتا که بنشناسم من خویش ز بیگانه

گفتم ز کجایی تو؟ تسخر زد و گفت: ای جان

نیم ایم ز ترکستان، نیم ایم ز فرغانه

نیم ایم ز آب و گل، نیم ز جان و دل

نیم ایم لب دریا، نیمی همه دردانه

منابع

  1. دائرةالمعارف فارسی، سرواژه: فرغانه یا دره فرغانه
  2. لسترنج (۱۳۶۷جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی، ترجمهٔ محمود عرفان، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص. ص۵۱۹