دوران نوزیستی یا سِنوزوئیک یکی از دورانهای تاریخ زیستی زمین است.این دوران تاریخ زمین را از پایان کرتاسه تا زمان حاضر در بر میگیرد و حدوداً ۶۶٫۵ میلیون سال طول کشیدهاست.
در طول دوران نوزیستی فعالیت کوهزایی آلپی به حداکثر خود رسیدهاست به طوری که ۳/۲ آن در این دوران روی دادهاست . دوران نوزیستی به دو دوره ترشیاری و کواترنری تقسیم میشود.دوره کواترنر از حدود ۲ میلیون سال قبل آغاز شده و اکنون نیز ادامه دارد.فعالیت زمین ساختی در این دوران افزایش یافته که نتیجه آن بوجود آمدن رشته کوههایی مثل هیمالیا ٬ البرز ٬ زاگرس ٬ آند و آلپ است.
مهمترین حادثه این دوران، گسترش و تنوع پستانداران است و به همین علت این دوران را دوره پستانداران نیز میگویند.از دلایل عمده ازدیاد آنها میتوان وجود منابع فراوان و سازش با محیط ذکر کرد.نومولیتها که انواعی از آغازیان و از گروه روزنداران بودند؛ از سنگوارههای راهنمای مهم اوایل دوران سنوزوئیک محسوب میشوند.
در دوره کواترنر با ظهور یخبندان عظیم در سطح زمین مشخص میشود که باعث تغییرات شدید آب و هوایی و انقراض بعضی جانوران و ظهور انواع دیگر شده است.در این دوران انسان پا به عرصه وجود نهاد و گیاهان و جانوران امروزی بوجود آمدند.
- اطلاعات عمومی ۲۰۰۰ پیام نوین.حیدری سید جمال.جلد اول.
|
مقیاس زمانی زمینشناسی فرگشت کیسهداران |
|
| پیرازیستی |
|
نوزیستی
|
|
|
|
|
نخستین اروپاییان در ۱۶۰۶ از استرالیا بازدید کردند. سکونت آنها از ۱۷۸۸ آغاز شد.
دینگو در ۴۰۰۰-۳۵۰۰ س.پ. به استرالیا معرفی شد و در پی آن گرگ تاسمانی و شیطان تاسمانی در خاک اصلی قاره منقرض شدند. |
|
|
|
واپسین عصر یخبندان ۲۰٬۰۰۰–۱۸٬۰۰۰ س.پ.
انقراض ابرزیاگان در ۵۵٬۰۰۰–۴۵٬۰۰۰ س.پ.
نخستین انسانها در ۴۵٬۰۰۰ س.پ. به استرالیا رسیدند.
|
|
|
|
|
|
|
تنوع در میان کیسهداران علفخوار پس از زیاد شدن مناطق چمنزاری و خشک، افزایش پیدا میکند.
نخستین پدیدار شدن کیسهداران بزرگجثه.
|
|
|
|
|
میوسن پسین ۵٫۳–۱۱ م.س.پ.
|
دوره مبهم در خط زمانی کیسهداران استرالیا. جنگلنشینان آرامآرام محو میشوند.
|
|
|
میوسن میانی ۱۶٫۴۱۱ م.س.پ.
|
شرایط یخبندان باعث کاهش تعداد کیسهداران جنگلی و جنگلنشین میشود.
|
|
|
میوسن پیشین ۱۶٫۴–۲۳٫۵ م.س.پ.
|
شرایط گلخانهای در استرالیا باعث ایجاد تنوع بسیار در کیسهداران این قاره شد.
|
|
|
|
|
کیسهداران در مدارک سنگوارهای استرالیا ظاهر شدند.
|
|
|
|
|
|
|
|
تنوع زیاد کیسهداران در آمریکای جنوبی. کهنترین کیسهداران در پالئوسن پسین ظاهر شدند.
پس از برخورد یک شهابسنگ به زمین، دایناسورها منقرض شدند.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کرتاسه پسین ۶۵–۹۷ م.س.پ.
|
کیسهداران در سرزمین بزرگ شمالی، لوراسیا، ساکن شدند. بعضی از آنها در آمریکای جنوبی پراکنده میشوند. |
|
|
کرتاسه پیشین ۹۷–۱۳۵ م.س.پ.
|
سنگوارههای کیسهداران و جفتداران برای نخستین بار ظاهر شدند.
|
|
|
|
|
قاره بزرگ جنوبی گوندوانا جدا میشود، خط فرگشتی کیسهداران و جفتداران از هم جدا میشود. |
|
|
|
نخستین پستانداران در ابرقاره پانجهآ ظاهر شدند. |
|
|
|
|
|
