کاتکول آمین

کاتکول

دوپامین

نوراپینفرین(نورآدرنالین)

اپینفرین(آدرنالین)

کاتکول‌آمین ها جزو هورمون‌های جنگ و گریز محسوب شده و از گره آدرنال آزاد می‌شوند. این مواد بخشی از سامانه عصبی سمپاتیک هستند و در پاسخ به استرس ترشح میشوند. این آمین‌ها به دلیل داشتن یک گروه کاتکولی (۳،۴-dihydroxybenzene) کاتکول آمین نامیده می‌شوند. در بدن انسان فراوانترین کاتکولامینها شامل اپی‌نفرین(آدرنالین)، نوراپینفرین(نورآدرنالین) و دوپامین میباشند که از اسیدآمینه تیروزین و فنیل آلانین ساخته می‌شوند. تیروزین از افزوده شدن گروههیدروکسیل به فنیل آلانین توسط آنزیم فنیل آلانین هیدروکسیلاز ساخته میشود و پس از رشته ای از واکنشها به هورمونهای یادشده برگردانده میشود.

ساختار بیوشیمی

کاتکولامینها دارای ساختاری کامل از یک حلقه بنزن و دو گروه هیدروکسیل میباشند درحالیکه واسطه زنجیرهٔ اتیل و یک گروه آمین در انتها را درخود جای میدهند.

خاستگاه

کاتکولامین به روش مستقیم در سلولهای درونریز مدولای آدرنال و همچنین فیبرهای پس گانگلیون سیستم عصبی سمپاتیک تولید میگردد. همچنین دوپامین با نقش پیامرسان عصبی در سیستم عصبی مرکزی بطور عمده در تنه سلولی نورونال تولید میگردد. دوپامین نخستین کاتکولامین است که از DOPA سنتز شده و در ادامه با تغییرات متابولیکی بر روی دوپامین، دو هورمون اپینفرین و نوراپینفرین ساخته میشوند. آنزیم دوپامین هیدروکسیلاز که بعنوان کوفاکتور نیاز به مس دارد و دوپا دکربوکسیلاز نیازمند کوفاکتور پیریدوکسال فسفاتاز(پی ال پی) بوده و در ادامه بیوسنتز کاتکولامین، هیدروکسیله شدن تیروزین اتفاق می افتد. لازم به یادآوری است که آلفا متیل پی تیروزین(AMPT) بازدارنده تیروزین هیدرالاز بوده و بنابراین از ادامه سنتز کاتکولامین جلوگیری میکند.

کارکرد

کارکرد و اثر کاتکولامین، تغییرات عمومی در خلق و خو داده و بدن را برای شرایط جنگ و گریز آماده میکند. این آمادگی شامل افزایش در ریتم نرمال قلب، فشار خون، سطح گلوکز خون و واکنشهای عمومی در سیستم سمپاتیک میگردد. برخی داروها مانند تولکاپون(تاسمار)، سطح کامل کاتکولامین را به اوج میرسانند.

نیمه عمر کاتکولامین در طول گردش خون کمتر از چند دقیقه میباشد.

جستارهای وابسته

• هورمون
• نوراپی‌نفرین