پانسمان پیشرفته

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پانسمان پیشرفته
مداخله درمانی
نمونه‌هایی از مواد مورد استفاده در پانسمان پیشرفته

پانسمان پیشرفته (به انگلیسی: Advanced dressing) که گاهی بنام پانسمان نوین نیز یاد می‌شود٬ در حوزه سلامت و بهداشت، به ماده زیست‌سازگار پوشاننده زخم و جراحت ناشی از تروما٬ برش٬ کوفتگی و سوختگی گفته می‌شود که دارای ویژگی زیست‌فروسایی بوده و در فرایند تماس مستقیم با بافت بدن و در یک کُنش متقابل بتواند بهبود زخم و محیط بستر آن‌را با سرعتی بیش‌تر از حالت استاندارد یا پانسمان سنتی٬ ایجاد نماید.[۱][۲] در گذشته و در پانسمان سنتی٬ باور بر این بود که خشک نگاه داشتن جراحت٬ به بهبود آن کمک می‌کند اما در سال‌های اخیر و با پژوهش‌های بویژه هیمن و میباخ اصول پانسمان دگرگون گشته و امروزه سعی در نگهداری جراحت‌ها٬ با توجه به میزان ترشح و اگزودا٬ در یک پیرامون مرطوب می‌گردد.[۳][۴]

رده‌بندی عملکرد[ویرایش]

  • کنش‌پذیر: پانسمان پیشرفته کنش‌پذیر یا غیر فعال نوعی از پانسمان است که کار جذب اگزودا و ترشحات در یک جراحت را انجام داده و در مواردی که زخم دارای ترشح بسیار است٬ کاربرد دارد.[۵]
  • اینتراکتیو:اینتراکتیو یا متعامل برای فراهم کردن و رگولاریزه کردن ریزمحیط یا میکروآمبینت در زخم بکار می‌رود.[۵]
  • کُنش‌گر: پانسمان اکتیو یا عامل برای تغییر در بستر بافت و بهبود شرایط ماتریس سلولی را بعهده دارند.این نوع مواد با برخورداری از گَرده و ذرات نانو در حالت‌های گوناگون شرایط را برای بهبود یک زخم فراهم می‌نمایند. برخی دارای نانو مولکول نقره برای ضد عفونی کردن زخم و برخی دارای کلوییدهای سازگار با بافت بدن برای مرطوب نگاه داشتن زخم‌های خشک بکار می‌روند.[۵]

ویژگی‌ها[ویرایش]

  • نگهداری و حفظ مداوم شرایط محیطی مرطوب در تماس با ضایعه بافت و زخم تحت درمان.
  • اجازه مبادله گاز اکسیژن، دی اکسید کربن و رطوبت با محیط پیرامون زخم.
  • عایق نمودن زخم از نظر تبادل گرمایی٬ چراکه برای بهبود زخم محیط پیرامون آن باید گرم و مرطوب باشد.
  • ظرفیت جذب بالا (اگزودا، میکروارگانیسم‌ها، اجزای سمی و سلول‌های مرده) برای پاک نگاه داشتن بستر زخم.
  • عدم چسبندگی به بافت زخمی.
  • مطابق و یا دست‌کم تطبیق‌پذیری با سطوح نامنظم در لبه‌های زخم (پانسمان ایده‌آل مطیع و انعطاف پذیر با تناسب هر لبه و کناره آناتومیک است).
  • عدم نیاز به تعویض روزانه پانسمان. بیش‌تر پانسمان‌های نوین این اجازه را به پرستار می‌دهند که بین تعویض دو پانسمان٬ یک دوره زمانی طولانی‌تر از پانسمان سنتی را بکار گیرد. این پریود زمانی بسته به نوع پانسمان از سه تا هفت روز می‌تواند باشد.

نمونه‌ها[ویرایش]

  • آلژینات: ترکیب شیمیایی موجود در گونه‌ای جلبک قهوه‌ای با قدرت جذب بسیار بالا که به‌شکل فیبرهای بی‌بافت برای جراحات با ترشح متوسط تا زیاد استفاده می‌گردد. خشک و مسطح بوده و در تماس با زخم بصورت ژل درآمده و محیط را مرطوب نگاه می‌دارد.[۶]
  • هیدروکلویید: پانسمان پیشرفته که با ایجاد یک محیط مرطوب و جذب مقدار زیادی از ترشحات به بهبود زخم کمک می‌کند. به شکل صفحات حاوی ماده و نیز شکل خمیری موجود است و در رشد بافت گرانوله عامل مهمی است. در صورت وجود اگزودا با جذب مایع و تولید ژل بهبود زخم را سرعت بخشیده و برای جراحت عمیق بکار نمی‌رود و موثر در ضایعات سطحی است.[۷]
  • هیدروفیبر: پانسمان پیشرفته بر پایه کربوکسی متیل سلولز که بهبود یک محیط مرطوب را فراهم کرده و آسیبی به محل ضایعه و زخم٬ در هنگام برداشتن پانسمان ایجاد نمی‌کند. جذب مقدار قابل توجهی اگزودا به شیوه‌ای انتخابی و تبدیل به شکل ژل از دیگر ویژگی این نوع پانسمان است. نوع ترکیبی این پانسمان با ذرات نقره با اثر ضد باکتری٬ برای کنترل بار باکتریایی در بستر زخم وجود دارد. باید توجه داشت که در این نوع پانسمان٬ به پانسمان دوم برای ثابت نگه داشتن و بیحرکت سازی مواد آن نیاز است.
  • هیدروژل: پانسمان پیشرفته با ژل هیدروفیل یا آب‌دوست، با پیشبرد محیطی مرطوب برای بستر زخم. این ترکیب حاوی درصد بالایی آب (تا ۸۰ درصد) بوده و می‌تواند با هیدارته کردن ضایعه نکروتیک و پیشبرد دبریدمان اتولیتیک یا خودبخود بر اثر خیساندن زخم بکار برده شود. پانسمان دوم برای تثبیت و بیحرکت سازی نیاز است.
  • پلی‌اوراتان: مواد موجود در بسیاری از پانسمان‌های پیشرفته که به طور فزاینده‌ای به عنوان یک جایگزین هیدروکلوئیدها استفاده می‌شوند. ترکیب آماده با نانوذرات نقره با اثر ضد باکتری٬ برای کنترل بار باکتریایی زخم و بستر آن وجود دارد. پلی‌اورتان را می‌توان در فرم‌های اسپری٬ ژل٬ کف و نیز در فیلم‌های نازک سلفون مانند بکار برد.[۸]

منابع[ویرایش]