هم‌ریختی

در جبر مجرد، هم‌ریختی یا هُمومورفیسم، نگاشتی است بین دو ساختار جبری (مانند دو گروه، حلقه یا فضای برداری). هر هم‌ریختی که یک به یک و پوشا باشد را یک‌ریختی می‌نامیم.

تعریف

در گروه‌ها

فرض کنید $(G,*)$ و $(G',*')$ گروه باشند، نگاشت 'φ:  G → G را هم‌ریختی (همومورفیسم) از G به توی 'G گوییم هرگاه:

$\forall a,b \in G$ $\varphi(a*b)=\varphi(a)*'\varphi(b)$

عبارت بالا را اغلب به صورت ساده شدهٔ $\varphi(ab)=\varphi(a)\varphi(b)$ می‌نویسند. باید توجه داشت که در این تعریف، حاصل‌ضرب سمت چپ (یعنی ab در $\varphi(ab)$) در G است ولی حاصل‌ضرب $\varphi(a)\varphi(b)$ در 'G می‌باشد. از تعریف فوق چنین استنباط می‌‌شود که هر هم‌ریختی ساختار G را به ساختار 'G مربوط می‌کند.

در حلقه‌ها

از آنجایی که حلقه‌ها شامل دو عمل هستند، هم‌ریختی‌ها نیز باید برای هر دو عمل تعریف شوند. مثلاً اگر حلقه‌هایمان را با دو عمل جمع و ضرب در نظر بگیریم در آن صورت نگاشت 'φ:  R → R از حلقه R به توی حلقه 'R یک هم‌ریختی است اگر به ازای هر a,b $\in$ R داشته باشیم $\varphi(a+b)=\varphi(a)+\varphi(b)$ و $\varphi(ab)=\varphi(a)\varphi(b)$.

مثال‌ها

• فرض کنید G گروه تمام اعداد مختلط ناصفر تحت ضرب و 'G گروه اعداد حقیقی مثبت تحت ضرب باشد و 'φ:  G → G را با |φ(a) = |a تعریف کنیم. در این صورت φ یک هم‌ریختی از G به توی 'G است.

منابع

• فرالی، جان ب.. مهدی بهزاد. نخستین درس در جبر مجرد. ج. اول. ترجمهٔ مسعود فرزان. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۸۳. شابک ‎۹۶۴-۰۱-۰۳۵۱-۹. 

• هرشتاین، آی. ان.. جبر مجرد. ترجمهٔ علی‌اکبر عالم‌زاده. تهران: مؤسسه انتشارات علمی دانشگاه صنعتی شریف، ۱۳۸۷. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۶۳۷۹-۰۲-۲.